عکس خبری/ وقوع زلزله و سونامی در ژاپن 2

زلزله‌ای ۸/۸ ریشتری شمال شرقی ژاپن را لرزند. ساختمان‌ها در توکیو هم لرزیدند و مردم هراسان به خیابان‌ها ریختند. امواج آب حاصل از سونامی بسیاری از مناطق را فرا گرفته. آلمان آمادگی خود برای کمک به ژاپن را اعلام کرده است.

په کومو حالاتو کې سړی د اسلام له دائرې څخه وځي او مرتد کيږي ؟آيا د مرتد توبه قبليږي ؟

سلامونه او نیکی هیلی می ومنی.
زما پوښتنه دیوه مسلمان اوښتل کفر ته او بیرته مسلمانیدلو په باره کی ده،که یو مسلمان کس خدای مکړه کافر شی بیرته مسلمانیدلای شی او که نه؟
همدارنګه:
۱- په کومو حالتونو کی مسلمان د اسلام له ستری دایری وځی اومرتدیږی( کافریږی)؟

نجيب الله

ځواب

بسم الله الرحمن الرحيم

ارتداد يا مرتد کيدل دې ته وايي چې سړی د اسلام څخه وروسته کافر شي ، هغه که قولي ،فعلي يا اعتقادي وي لکه د الله تعالی د ربوبيت او د رسول الله صلی الله عليه وسلم له رسالت او د نورو پيغمبرانو او آسماني کتابونو څخه انکار کول ، يا د الله تعالی ، پيغمبر او قرآن په شان کې مسخري کول ، يا د داسې څه چې هغه په اجماع حرام وي حلال کڼل يا په شريعت کې د حلال څيز حرام ګڼل ، يا د اسلام د ارکانو څخه انکار کول ، يا د آخرت بعث بعد الموت څخه انکار کول او بت ، ستوري ، اور وغيره ته سجده کول او نور هغه که قولي وي يعني په ژبه د ارتداد وينا کول فعلي وي په عمل کې اتداد تر سره کول يا اعتقادي وي د کفر او ارتداد عقيده لرل يا په الله تعالی ، رسولانو ، آسماني کتابونو او شريعت باندې ټوکې ، مسخرې او سپکاوی کول او داسې نور کفري اعتقاداتو ، افغالو او سپکاوي باندې مسلمان د اسلام له دايري څخه وځي .

وَلَئِن سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنتُمْ تَسْتَهْزِؤُونَ 65 لاَ تَعْتَذِرُواْ قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ (۶۴-۶۵ التوبه ) .

( او قسم دی که پوښتنه وکړی له دوی څخه چې تاسې ولې استهزا کوﺉ نو دوی به وايي چه يقيناً مونږ خو لوبې او ټوکې کولې ، ووايه (ای محمده ! دوی ته چه ) آيا پر الله او د الله په آيتونو او د الله په رسولانو باندې مو استهزا او مسخرې کولې ، عذرونه مه کوﺉ تاسې (مونږ ته په دروغو سره ) يقيناً کافران شوې يئ تاسې وروسته له ايمان راوړلو ) .

که صادقانه توبه و نه باسي او په همدې حالت کې مړ شي کافر به مري او د هغه ټول نيک اعمال عبث دي :

:« وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُولَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ »[بقره:217]

(او له تاسې څخه چې څوک مرتد شي – له خپل دين څخه وګرځي او د کفر په حالت کې مړ شي نو د هغه اعمال په دنيا او آخرت کې باطل دي ) .

آيا د مرتد توبه قبليږي ؟

دا مطلب له لاندې مراجعو څخه نقل شو

بزازيه علی هامش هنديه ۳۲۳/۷ مکتبه ماجديه

کفايت المفتي مفتي کفايت الله دهلوي رحمه الله ج ۱ ص ۴۳

شرح العقائد ص ۱۹۵

د علمي څيړنو او افتاء دايمي ټولنه مکه مکرمه (2/3)

مجموع الفتاوى ( 2 / 193)

و الله اعلم

---

آيا د مرتد توبه قبليږي ؟

آيا مرتد بيرته خپل دين يعنې اسلام ته راتلای شي ؟

ځواب

بسم الله الرحمن الرحيم

هو که يو سړی مرتد شي نو بيرته په توبه کښلو سره مسلماندای شي ددې صورت دا دی چې د اسلام کلمه ووايي او د اسلام څخه ماسوا د نورو باطلو اديانو څخه خپله بيزاري اعلان کړي لکه چې وايي :

اسلامه ان يبراء عن الاديان سوی الاسلام ، او عما انتقل اليه (فقه ابوالمختار حنفي – تنوير الابصار  ج ۴ ص ۲۲۶ ) .

مګر دې ته مو پام وي چې پر کوم مسلمان باندې د مرتد تهمت لګول سخته ګناه ده (کفايت المفتي ج ۱ ص ۵۸ ) .

 

إذا ارتد شخص عن الإسلام ثم قرر العودة إليه ، فالطريقة التي يجب عليه اتباعها أن يشهد أن لا إله إلا الله ، وأن محمداً عبده ورسوله ، وإن كانت الردة بسبب جحد أمرٍ من الدين بالضرورة ، فلا يتم رجوعه إلا بالإقرار بما جحده ، وليست هناك مده يمكن خلالها العودة إلى الإسلام فتقبل توبته وعودته ما لم يغرغر وتخرج روحه ، فإذا وُفِّق للرجوع إلى الإسلام في وقت الإمكان وأدى ما أمكنه من شرائعه فهو مسلم .  من موقع الاسلام السوال جواب شيخ صالح المنجد

والله اعلم

رشوت په ټولنه کې عظيم فساد او ستره تباهي ده

رشوت په يوه ټولنه کې عظيم فساد او لويه تباهي ده ځکه د رشوت په وجه د الله جل جلا له  احکام ضايع او د بندګانو حقوق تر پښو لاندې کيږي د رشوت په وجه حق باطل ګرځي ، د رشوت په وجه سپين تور او تور سپين ګرځول کيږي .

په قرآنکريم کې رشوت ته باطل ويل شوی دی

قوله تعالی : وَلا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوا بِهَا إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقاً مِنْ أَمْوَالِ النَّاسِ بِالْأِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ (البقره ۱۸۸ ) .

ژباړه : او پخپلو منځو کې خپل مالونه په نا حقه سره مه خورئ په دې ډول چې هغه حاکمانو ته د رشوت په توګه ورکړئ څو په دې توګه د خلکو له مالونو يوه برخه په ناحقه سره وخورئ په داسې حال کې چې پوهيږئ (هم ) .

الله جل جلا له  د يهودو په مذمت کې فرمايي :

سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ فَإِن جَآؤُوكَ فَاحْكُم بَيْنَهُم أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَإِن تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَن يَضُرُّوكَ شَيْئًا وَإِنْ حَكَمْتَ فَاحْكُم بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (المائده ۴۲ ) .

ژباړه : دوی د درواغو اوريدونکي او حرام خواره دي . نو که تا ته راغلل د دوی تر مينځ پرېکړه وکړه يا له دوی څخه مخ وګرځوه او که له دوی څخه مخ و ګرځوې نو تا ته به هيڅ زيان و نه رسوي . او که پرېکړه دې کوله نو د دوی تر مينځ په عدل پرېکړه وکړه . بې شکه چې الله جل جلا له  عدل کوونکي خوښوي .

د السحت تفسير عبدالله ابن مسعود رضی الله عنه  الله عنه په رشوت سره کړی دی .

د رشوت د عظيم فساد په اړه رسول الله صلی الله عليه وسلم  فرمايي :

 لعن رسول الله صلى الله عليه وسلم الراشي والمرتشي ( مسند احمد ۴۷/۱۱ او سنن الترمذي ۱۳۳۷ ) .

يعنې رسول الله صلی الله عليه وسلم  په رشوت اخيستونکي او ورکونکي لعنت فرمايلی دی .

د رسول الله صلی الله عليه وسلم  لعنت د ښيرا په معنی دی يعني څوک چې رشوت اخلي هغوی دې د الله جل جلا له  د رحمت څخه لرې او محروم وي .

همدارنګه فرمايي : الراشي والمرتشي في النار ( الترغيب و الترهيب ۱۹۴/۳ ) .

يعنې : رشوت اخيستونکی او ورکونکی به دواړه په دوزخ کې وي .

په بل روايت کې راغلي : لا يدخل الجنة جسد غزى من حرام (السلسلة الصحيحة ۲۶۰۹ ).

جنت ته به داخل نه شي هغه بدن کوم چې په حرامو تغزيه شوی وي .

خو له بدمرغه دغه عظيم فساد زمونږ په ټولنه کې اوج ته رسيدلی ، پخوا به هم ځنو ضعيف الايمانه دا عمل تر سره کولو خو دې کله نه چې د افغان مظلوم ولس د نړيوال کفري حشر لخوا ونيول شو او واک يې داسې کسان ته وسپارلو چې هغوی نه دين او نه هيواد وفادار دي (ځکه د استعمار فورمول همدا دی چې واک به همداسې کسانو ته سپارې که داسې و نه کړي د دوی شوم اهداف نه شي تر سره کيدلای ) نو په ټولنه کې فساد او فجورو زور واخيست .

ټولو منافق صفته انسانانو ته ددې پوره شرايط برابر شول چې څه غواړي هغه وکړي ، د سود او قمار بانکونه جوړ شول او په علني ډول خلک سود ته ور بولي ، د فحشاء د خورولو د پاره فاحشه مديا په کار واچول شوه ، په لس ګونو تلويزيونونه ، راديوګانې ، ويبپانې او داسې نور په علني ډول د اسلام پر ضد خپروني او تبليغات کوي ، د بې شرمه او فاحشې موسيقي تعليماتي مراکز جوړ شول او تر ټولو عظيم فساد د رشوت عام کيدل دي .

رشوت دومره عظيم فساد دی چې تولنه له تباهی سره مخ کوي د ټولنې اساسات له مينځه وړي د ټولنې بيت المال او هستي هر څه تبا کوي .

رشوتخور هغه پست او ذليل سوالګر دی چه سره له دې چه الله ^{جل جلا له} ده ته لوی مقام ورکړی وي خو په دومره لوړ مقام کې به بياهم هغه يو سپک او ذليل سوالګر وي .

دغه مقام بيا هيڅ وخت هم په خپله اداره کې د فساد مخ نشي نيولای ځکه چه بيا د ده خپل د مردارو  ډک کچکول افشاه کيږي

دغه ذليل عمل اوس دومره ډير شوی چه اوسنۍ حکومت خو د افغانستان په ټول تاريخ  کې په فساد او رشوت خوری کې لومړی مقام لري  بيان  ته يې هيڅ حاجت نشته ځکه چه پدی باندی د نموړی اداری چارواکې هم قانع دي .

الله جل جلا له  دې زمونږ پر حال ورحميږي

د سورت توبي په سر كښي ولي بسم الله نده ليكل شوي ؟

سلامونه اونيكي هيلي ورسته له سلام څخه ستا صحت  له لوي څښتن څخه غوړام
زما يو څوپوښتني وي
اوله پوښتنه چي دسورت توبي په سر كښي ولي بسم الله نده ليكل شوي
دوهمه پوښته داوه چه دغه سورت خوبه دانفال دسورت جزنوي
اودريمه پوښته داوه چي كله سړي د قران كريم تلاوت كوي همدي
سورت ته راورسيږي بسم الله الرحمن الرحيم به واي اوكنه
په درنښت – انجنير سيد حبيب الرحمن

ځواب

بسم الله الرحمن الرحيم

اصلی مسئله دا ده چې د حضرت عثمان رضی الله عنه  الله عنه په دور خلافت کې چې کله د قرانکريم جمع آوري کيدله نو دوی په دې نه پوهيدل چې سورة برائت د سورة انفال جز دی يا ځانګړی سورة دی .

د حضرن عثمان رضی الله عنه  نه روايت دی چې فرمايي :د سورة برائت بيانونه د سورت انفال بيانونو ته ورته والی لرلو نو ما داسې فکر وکړ چې سورت برائت د سورت انقال جز وي ، جناب نبی کريم صلی الله عليه وسلم رحلت کړې او مونږ ته يې ددې بيان نه ؤ کړی چې برائت د انفال جز دی او که نه ؟

نو ځکه مو ددې دوو سورتونو په مينځ کې بسم الله و نه ليکل ، د يادولو وړ ده چې اصحابو کرامو د اميرالمومنين اقداء وکړه او د هغه په شروع کې یې سورت ونه ليکلو .(تفسير انوارالقرآن -ابن کثير ، المنير او تفسير فتح القدير)

ځنې علماء بيا د بسم الله نه ليکلو دليل په لاندې ډول بيانوي :

اول : داچې سوره توبه په حقيقت د سوره انفال تکميل دی يعنې جز د سوره انفال دی نو ځکه په شروع د سوره التوبه کې بسم الله نه ده راغلی .

دوهم : داچې په دې سوره کې د منافقانو سره د جهاد ، جنګ او د منافقانو د ويرولو بيان شوی دي حال دا چې “بسم الله الرحمن الرحيم” د رحمت الهی د پاره وي ، نو دلته د منافقانو سره جهاد ، او د هغوی ويرول په اړه بيان دی چې د رحمت ځای نه دی بلکې د کفارو او منافقينو سره د جنګ او د هغوی د وېرولو بيان نو په دې وجه بسم الله الرحمن الرحيم نه دی ذکر شوی .

تفسير معارف القرآن ليکي :

 د فقهاؤ په نزد کله چې څوک په مسلسل ډول قرآن وايي يعني د سورت انفال په تلاوت پسې سورت توبه شروع کوي نو بسم الله  به نه وايي مګر که يوازې سورت توبه وايي يا د سورت توبه کوم جز تلاوت کوي نو بسم الله الرحمن الرحيم به وايي ، مطلب دا چې د نورو سورتونو په قسم د سورت انفال او سورت توبه په فصل يا مينځ کې بسم الله ويل نشته . (تفسير معارف القرآن ).

و الله اعلم

ویژگی عذاب و نعمت‌های قبر

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله رب العالمین و الصلاة و السلام علی رسول الله و علی آله و اصحابه الی یوم ‏الدین و اما بعد ‏:‏

در حدیث براء بن عازب رضی الله عنه آمده که رسول‎الله صلی الله علیه وسلم فرمود: فرشتگان از بنده مؤمن در قبر سوال می‌کنند و بنده مؤمن هم جواب درست و صحیح می‌دهد، آنگاه منادی از آسمان ندا در می‌دهد و می‌گوید: بنده من راستگو است، پس از فرش‌های بهشت برایش بیاورید و او را لباس بهشت بپوشانید و از طرف بهشت دری برایش باز کنید. رسول‎الله صلی الله علیه وسلم فرمود: (فَیأْتِیهِ مِنْ رَوْحِهَا وَطِیبِهَا وَیفْسَحُ لَهُ فِی قَبْرِهِ مَدَّ بَصَرِهِ قَالَ وَیأْتِیهِ رَجُلٌ حَسَنُ الْوَجْهِ حَسَنُ الثِّیابِ طَیبُ الرِّیحِ فَیقُولُ أَبْشِرْ بِالَّذِی یسُرُّک هَذَا یوْمُک الَّذِی کنْتَ تُوعَدُ فَیقُولُ لَهُ مَنْ أَنْتَ فَوَجْهُک الْوَجْهُ یجِیءُ بِالْخَیرِ فَیقُولُ أَنَا عَمَلُک الصَّالِحُ فَیقُولُ رَبِّ أَقِمْ السَّاعَةَ حَتَّى أَرْجِعَ إِلَى أَهْلِی وَمَالِی )

(نسیم و بوی خوش بهشت از آن روزنه به مومن می‌رسد و تا دید چشم، قبر او وسعت پیدا می‌کند و فرمود: برای او یک مرد زیبا صورت با لباس زیبا که بوی خوش از وی می‌طراود ظاهر می‌شود و می‌گوید: با چیزی که موجب خوشحالی است خوشحال باش. خشنودی خداوند در باغ هایی که مملو از نعمت‌های سرمدی هستند، امروز به تو داده می‌شوند. این همان روز موعود دنیا است، بنده مومن از آن مرد نیکو سیرت و صورت می‌پرسد: تو چه کسی هستی؟ از چهره‌ی تو آرامش و نیکویی می‌بارد، آن مرد نیکو سیرت و زیبا صورت می‌گوید: من اعمال نیکوی تو هستم. من در دنیا تو را چنین دیدم که در عبادت و اطاعت خداوند می‌شتافتی به سوی معصیت و نافرمانی بسیار کند رفتار بودی، لذا خداوند تو را پاداش نیکو داده است. بعد دری از بهشت و دری از سوی دوزخ برایش باز می‌شود، با اشاره بسوی دوزخ به او گفته می‌شود: اگر خدا را معصیت می‌کردی، اینجا (دوزخ) جای تو می‌بود. اما خداوند به جای آن (دوزخ) این (بهشت) را به تو داده است، وقتی آن بنده مومن به سوی بهشت نگاه می‌کند و نعمت‌های بهشت را می‌بیند، می‌گوید: پروردگارا! قیامت را هرچه زودتر برپا دار تا من نزد اهل و مال خود برگردم. به او گفته می‌شود: تا قیامت برپا نشده همین جا (در قبر) زندگی کن.

رسول‎الله صلی الله علیه وسلم فرمود:(فَینَادِی مُنَادٍ مِنْ السَّمَاءِ أَنْ کذَبَ فَافْرِشُوا لَهُ مِنْ النَّارِ وَافْتَحُوا لَهُ بَابًا إِلَى النَّارِ فَیأْتِیهِ مِنْ حَرِّهَا وَسَمُومِهَا وَیضَیقُ عَلَیهِ قَبْرُهُ حَتَّى تَخْتَلِفَ فِیهِ أَضْلَاعُهُ وَیأْتِیهِ رَجُلٌ قَبِیحُ الْوَجْهِ قَبِیحُ الثِّیابِ مُنْتِنُ الرِّیحِ فَیقُولُ أَبْشِرْ بِالَّذِی یسُوءُک هَذَا یوْمُک الَّذِی کنْتَ تُوعَدُ فَیقُولُ مَنْ أَنْتَ فَوَجْهُک الْوَجْهُ یجِیءُ بِالشَّرِّ فَیقُولُ أَنَا عَمَلُک الْخَبِیثُ فَیقُولُ رَبِّ لَا تُقِمْ السَّاعَةَ)

بنده کافر یا فاجر وقتی سوال منکر و نکیر را بد جواب می‌دهد منادیی از آسمان ندا در می‌دهد که بنده من دروغ می‌گوید، لذا فرشی از آتش دوزخ را برایش پهن کنید و دری را بسوی دوزخ برایش باز نمایید تا حرارت و تندی آتش دوزخ به او برسد و قبرش را چنان تنگ کنید تا پهلوهایش در همدیگر داخل شوند. آنگاه مردی نزد وی می‌آید در روایت دیگر (ظاهر می‌شود)، مردی بسیار بد شکل و بد قیافه، که بوی بد از وی می‌طراود و خطاب به بنده کافر یا فاجر می‌گوید: آنچه که مایه ناراحتی تو است، به تو می‌رسد و این همان روزی است که در دنیا به تو وعید می‌دادند. بنده کافر می‌گوید: تو چه کسی هستی؟ چهره تو همواره بدی را همراه خود دارد. آن مرد بد شکل و بد سیرت می‌گوید: من اعمال ناپاک تو هستم، به خدا سوگند من در دنیا تو را دیدم که در اطاعت و بندگی الله بسیار کند و کسل بودی، ولی در نافرمانی او بسیار کوشا و فعال بودید، لذا خداوند تو را سزای مناسب خواهد داد، سپس خداوند متعال ماموری کر، گنگ و کوری را که شلاق و تازیانه در دست دارد بر وی می‌گمارد و ضربه‌اش چنان محکم و کاری است که اگر بر کوه وارد شود، به خاک مبدل می‌گردد. این مامور گماشته شده او را چنان می‌کوبد که به خاک مبدل می‌شود و دوباره او را به حالت اول بر می‌گرداند و بار دیگر او را می‌زند و بر سر وی چنان می‌کوبد که به خاک مبدل می‌شود و چنان جیق می‌کشد که به جز جن و انس همه موجودات صدای او را می‌شنوند. بعد دری از طرف دوزخ برایش گشوده می‌شود و فرش آتشین برایش پهن می‌گردد. چون آینده‌اش را بدتر می‌بیند، می‌گوید: پروردگارا قیامت را به تاخیر بینداز.

و در حدیث انس رضی الله عنه چنین آمده است: وقتی بنده مومن درست و صحیح جواب منکر و نکیر را در قبر بدهد، به او گفته می‌شود: به منزل و مسکن خود در دوزخ نگاه کن، خداوند به جای آن مکانی را در بهشت به تو ارزانی داده است. رسول‎الله صلی الله علیه وسلم فرمود: مومن هر دو منزل خود را می‌بیند. قتاده می‌گوید: رسول‎الله صلی الله علیه وسلم برای ما چنین نیز فرمود که قبر مومن بعد از این سوال و جواب گشاد کرده می‌شود و کافر و منافق بعد از جواب دروغین که در پاسخ فرشته‌ها می‌دهند، خطاب به آنها گفته می‌شود: تو نه خودت فهمیدی و نه از دیگران پیروی کردی. بعد میان دو گوش‌هایش به وسیله چکش مورد ضربه قرار می‌گیرد و جیق می‌کشد و به جز جن و انسان‌ها همه موجودات صدای جیق او را می‌شنوند. بخاری و مسلم.

آنچه که در حدیث بدان اشاره شد مبنی بر اینکه هر انسانی مسکن و منزل خود را در دوزخ یا بهشت مشاهده خواهد کرد، محدود به چند ساعت یا چند روز نیست، بلکه بنا به تصریح پیامبر صلی الله علیه وسلم در تمام مدت اقامت در قبر چنین چیزی به او نشان داده می‌شود، در حدیثی از حضرت عبدالله بن عمر رضی الله عنه چنین آمده است که رسول‎الله صلی الله علیه وسلم فرمود:

(إِنَّ أَحَدَکمْ إِذَا مَاتَ عُرِضَ عَلَیهِ مَقْعَدُهُ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِی إِنْ کانَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَمِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَإِنْ کانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَمِنْ أَهْلِ النَّارِ فَیقَالُ هَذَا مَقْعَدُک حَتَّى یبْعَثَک اللَّهُ یوْمَ الْقِیامَةِ)

(هرگاه یکی از شما بمیرد صبح و شام منزل و مسکنش را به او نشان خواهند داد، اگر از اهل بهشت باشد منزل بهشت و اگر اهل دوزخ باشد در جهنم منزلش را می‌بیند و خطاب به او گفته می‌شود: این منزل تو است و تا روز قیامت در قبر هستی و بعد از برپا شدن قیامت بدان جا منتقل خواهی شد.)

امام ترمذی از حضرت ابوهریره رضی الله عنه حدیثی را چنین نقل می‌کند: رسول‎الله صلی الله علیه وسلم فرمود: (قَدْ کنَّا نَعْلَمُ أَنَّک تَقُولُ هَذَا ثُمَّ یفْسَحُ لَهُ فِی قَبْرِهِ سَبْعُونَ ذِرَاعًا فِی سَبْعِینَ ثُمَّ ینَوَّرُ لَهُ فِیهِ ثُمَّ یقَالُ لَهُ نَمْ فَیقُولُ أَرْجِعُ إِلَى أَهْلِی فَأُخْبِرُهُمْ فَیقُولَانِ نَمْ کنَوْمَةِ الْعَرُوسِ الَّذِی لَا یوقِظُهُ إِلَّا أَحَبُّ أَهْلِهِ إِلَیهِ حَتَّى یبْعَثَهُ اللَّهُ مِنْ مَضْجَعِ)

(منکر و نکیر بعد از پاسخ صحیح بنده مؤمن خطاب به او می‌گویند: ما می‌دانستیم که تو همین پاسخ را خواهی داد، سپس طول و عرض قبر او به میزان هفتاد ذراع گشاد می‌شود و منور می‌گردد و سپس به او گفته می‌شود: بخواب و استراحت کن. او می‌گوید: می‌خواهم نزد زن و فرزندان و فامیل خود بروم. به او گفته می‌شود: مانند عروسی که تنها نزدیک و محبوب‌ترین فرد می‌تواند او را بیدار کند تا روز رستاخیز بخواب).

ولی آن دو فرشته به منافق می‌گویند: (قَدْ کنَّا نَعْلَمُ أَنَّک تَقُولُ ذَلِک فَیقَالُ لِلْأَرْضِ الْتَئِمی‌عَلَیهِ فَتَلْتَئِمُ عَلَیهِ فَتَخْتَلِفُ فِیهَا أَضْلَاعُهُ فَلَا یزَالُ فِیهَا مُعَذَّبًا حَتَّى یبْعَثَهُ اللَّهُ مِنْ مَضْجَعِهِ ذَلِک)

(ما می‌دانستیم که تو همین پاسخ دروغین را می‌گویی. آنگاه به زمین دستور داده می‌شود که او را بفشارد و زمین هم او را چنان می‌فشارد که پهلوهایش در هم آمیخته می‌شوند و او همواره در عذاب می‌ماند تا روز قیامت که خداوند او را از قبر بلند کند).

وصلی الله وسلم علی نبینا محمد وعلی آله وصحبه أجمعین.‏

وآخر دعوانا أن الحمدلله رب العالیمن.‏

دکتر عمر سلیمان اشقر

منبع: کتاب "قیامت صغری و قیامت کبری"؛ دکتر عمر سلیمان اشقر.‏

بخاري اوشرح فضل الباري (۲۱) برخه،۳حدیث .

په دې برخه کي ددغومبارکودووجملوتحقیق درته کيږي (قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ ( وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ)     :

 

(قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ ) :

له مخه تر دې چي رجوع به کوله ده و أهل خپل ته ، يعني نبي (صلی الله عليه وسلم) چي به کله و غارِحرآء ته له کور څخه راغلئ نو بيا به ده مبارک له مخه تر دې چي بيرته وکور ته ولاړ سي يو څو معدودي شپې عبادت کوئ .

پوه سه ! چي د «يَنزعَ» لفظ د «ضَرَبَ» له باب څخه دئ، و هغه رجوع ته ويل کيږي چي سره له شوقه او ميلانه وي ، په عربو کښي به داسي ويل کيدل چي «نَزَعَ فلان الی أهله» يعني په مينه او شوق سره يې وخپل أهل ته رجوع وکړه ، مطلب دا چي و کور ته د رجوع کولو مينه ورپيدا سوه نو ځکه يې وکور ته رجوع وکړه ، او په عربو کښي داسي هم ويل کيدل «هَلْ نَزَعَکَ غيره» يعني ايا راتګ وکړ په تا ، ياراجذب راکش کړې ته وسفر ته غیر له ده څخه (يعني له حج څخه بل شي ) . دارنګه هغه اوښه چي د خپل ځائ یا دچراګاه مينه به ورولاړه سوه نو دوۍ به وهغې ته نَازِعْ ويله په دې ډول چي «ناقةٌ نازعٌ»   .

پوه سه ! چي مشهور صرفي قانون خو دادئ  چي  «فعل يفعلُ» چي کله صحيح فعل وي او عَين يا لام کلمه يې حرف حلق وي نو مَضارِع بې مَفتوحُ العَين وي ، خو له دې سره سره ځيني أفعال ددې قانون خلاف په کلام د عربو کښي راغلي دي ، مثلاً ځيني په دې ډول راغلي دي چي مَاضي يې مَفتوحُ العين او مضارع يې مَضموم العين ده لکه «جَنَحَ يَجنُحُ» او ځيني پدې ډول راغلي دي چي مَاضي يې مَفتوحُ العين او مضارع يې مکسورُ العين ده لکه «نزَعَ يَنزِعُ»  مګر علامه بدرالدين عيني ويلي دي چي قاعده پدې ډول نه ده چي که د عين يا دلام کلمه د صحيح فعل حرف حلق وه نو بيا به په ماضي او مضارع کښي د عَين کلمه مفتوحُه وي ، بلکي قاعده پدې ډول ده چي که په دواړو کښي د عين کلمه مفتوحه وه نو بيا به خامخا د عين يا د لام کلمه حرف حلق وي .

 

پوه سه ! چي له دغي مبارکي جُملې څخه د حديث دا خبره فهميږي چي کله چي به ونبي (صلی الله عليه وسلم) ته په غارِحرآء کښي د کور مينه ورولاړه سوه  نو بيا به ده وکور ته رجوع کوله ، له دې څخه علماوو دا مطلب په ثبوت رسولئ دئ چي په اسلام کښي رَهْبانيت نسته کوم چي په أهلِ کتابو کښي رائج ؤ چي له خلګو او کور څخه بې مُکمل تَجَرد کوئ او په يوه غار کښي به مثلا تر مرګه پوري اوسیدئ ؛ ځکه چي هغه ډول تَجرد او ګوښه نشیني کومه چي أهلِ کتابو به کوله  او په دين کښي يې د بدعت په ډول د هغه احداث کړئ ؤ ، لکه الله پاک چي فرمايلي دي «ورَهبانية ابتدعوها مَاکتبناها عَليهم» د الله (جل جلاله) له حکمت څخه او هم له انساني فطرت څخه مخالفت دئ ، د الله پاک له حکمت څخه ځکه مخالف کار دئ چي که رَهبانِيَت انسانان غوره کړي نو بيا به د عالـَم بقآء ختمه سي ؛ ځکه بقاء د عالـَم خو په انساني نسَل سره کيږي او په رهبانيت سره انساني نَسل مُنقطع ګرځي .

او له فطرت انساني څخه پدې وجه خلاف کار دئ چي الله (جل جلاله) چي کوم قوتونه او جذبات په انسان کښي ايښي دي نو دا خو ددې تقاضا کوي چي بايد دا قوتونه هر يو په خپل محل کښي په کار ولويږي ، او په رَهبانيت سره دغه ټول قوتونه مُعطل او عَبث ګرځي .

 

( وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ)  :

او توښه او خورکه بې رااخستله لپاره دهغه (يعني لپاره د خلوت کولو په غار کښي دحرآء) يعني کله چي به دَئ مبارک له کور څخه وغار ته د حِرآء راتلئ نو له ځان سره بې خوراک راأخيستئ  .

پوه سه ! چي د «یَتزود» لفظ له «تَزود» څخه جوړ دئ او «تزود» اتخاذ د زَاد ته ويل کيږي ، يعني له ځان سره رااخستل د زَاد ، او زَاد و هغي خورکي او ازوغې ته ويل کيږي چي مُسافر يې له ځان سره واخلي ، دغه فعل د تَفْعیل د باب مُطاوِعْ هم واقع کيږي ، لکه چي ويل کیږي «زودتُه فَتَزودَ » يعني ومي ګرځوئ خاوند د زاد دَئ نو وګرځيدئ دَئ خاوندد زاد او ازُوغې  .

 

ځينو علماوو د حديث له دغي جُملې څخه ددې خبري استنباط کړئ دئ چي پر الله (جل جلاله) باندي توکل ودې ته نه ويل کيږي چي يو سړئ اسباب پر مخ پريږدي ؛ ځکه نبي (صلی الله عليه وسلم) سره له دې چي کامل توکل پر الله پاک باندي ورته ثابت ؤ له دې سره سره يې تَرک د اسبابو نکوئ ، همدا سبب ؤ چي کله به غارِحراء ته تلئ نو بې توښه او نفقه ورسره أخستله  .

په ترمذي «کتابُ صفةِ القيامة» کښي ، دارنګه په «حلية الأوليآء ج ۸ ص ۳۹۰) کښي ددې حديث روايت سوئ دئ چي يوه صحابي له و نبي (صلی الله علیه وسلم) ته وويل چي اې د خدائ رسوله ! زه خپل اوښ تړم بيا پر الله (جل جلاله) باندي توکل کوم او که دا ډول توکل پر الله تعالی وکړم چي اوښ نه تړم ؟ ( يعني چي زه پر الله پاک باندي توکل کوم نو به ظاهري أسباب هم پر مخ پريږدم نو بيا زه مُتَوکِل بلل کيږم او که به ظاهري أسباب د خپل وَس مطابق برابروم خو له هغه سره سره به پر أسبابو باندي اعتماد نکوم بلکي پر الله باندي به اعتماد کوم؟ )  نو رسول الله (صلی الله عليه وسلم) په جواب کښي ورته وفرمايل چي «أعْقِلْهَا وَ توکلْ» يعني تړه اوښه خپله او توکل کوه  .

مطلب دا چي ظاهره سبب د کار چي ستا په طاقت پوره کيږي برابروه بيا پر الله (جل جلاله) باندي توکل کوه ، يعني بيا پر سبب باندي اعتماد مکوه پر الله باندي يې کوه  .

 

تنبيه   :

پوه سه ! چي د الله (جل جلاله) په بندګي کښي داسي مُقام سته چي وهغه مُقام ته څوک ورسيږي نو بيا توکل دده دا هم غواړي چي تَرک د أسبابو به هم کوي ، خو دغه ډول تَوکل د عامو مسلمانانو دپاره نسته ، څرنګه چي د اسلام پيغمبر د اسلامي شريعت د ټولو شعبو بنسټ ايښوونکئ او تعليم کونکئ ؤ نو ځکه يې ډير کارونه سره له دې چي دده مقام به له هغه څخه اوچت ؤ پدې خاطر کول چي وعام أمت ته د هغو کارو د جواز لاره پيدا سي   .

 

والسلام ومنَ الله التوفيق  .

د ماشومانو له پاره څلویښت نبوی حدیثونه۳

        أَخْرَجَ مُسْلِمُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه ، أَنَّ رَسُولَ اللّهِ كَانَ يُؤتَىٰ بِأَوَّلِ الثَّمَرِ فَيَقُولُ :
        " اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي مَدِينَتِنَا ، وَفِي ثِمَارِنَا ، وَفِي مُدِّنَا ، وَفِي صَاعِنَا ، بَرَكَةً مَعَ بَرَكَةٍ "
        ثُمَّ يُعْطِيهِ أَصْغَرَ مَنْ يَحْضُرُهُ مِنَ الْوَلْدَانِ "

        ژباړه : ابوهریره رضی الله عنه وایې : رسول الله صلی الله علیه وسلم ته به لومړۍ
        رسیدلی میوه راوړل شوه ، ده به وویل : یا الله ! موږته زموږ په ښار کې برکت واچوه
        ، اوزموږ په مېوو کې برکت واچوه ، اوزموږ په وزن اوپېمانه کې برکت واچوه
        یوبرکت په بل برکت دپاسه یعنی زیات برکتونه .
        بیابه رسول الله صلی الله علیه وسلم هغه میوه په ناستو خلکو کې ترټولو کوچني
        هلک ته ورکړه .

        فایدې :


        (1) علماوا یې کله به چې دصحابه کرامو باغونه اومیوی ورسېدلی نو لومړۍ
        به یې یوڅه میوه رسول الله صلی الله علیه وسلم ته راوړه څو هغه دبرکت دعاورته
        وکړی .

        (2) په دې روایت کې راغلې دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم به هغه میوه
        په ناستوخلکوکې کوچنی هلک ته ورکړه له دې نه داسې معلومیږې چې څومره به
        ماشوم کوچنی و هغومره به په هغه باندی درسول الله صلی الله علیه وسلم شفقت
        زیات و .




        32


        أَخْرَجَ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ عَنْ خَارِجَةَ بْنِ زَيْدٍ ، أَنَّ أَبَاهُ زَيْدًا أَخْبَرَهُ ، أَنَّهُ لَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ ، قَالَ زَيْدٌ : ذُهِبَ بِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُعْجِبَ بِي ، فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، هَذَا غُلَامٌ مِنْ بَنِي النَّجَّارِ ، مَعَهُ مِمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ بِضْعَ عَشْرَةَ سُورَةً ، فَأَعْجَبَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَقَالَ : " يَا زَيْدُ ، تَعَلَّمْ لِي كِتَابَ يَهُودَ ، فَإِنِّي وَاللَّهِ مَا آمَنُ يَهُودَ عَلَى كِتَابِي " قَالَ زَيْدٌ : فَتَعَلَّمْتُ كِتَابَهُمْ ، مَا مَرَّتْ بِي خَمْسَ عَشْرَةَ لَيْلَةً حَتَّى حَذَقْتُهُ وَكُنْتُ أَقْرَأُ لَهُ كُتُبَهُمْ إِذَا كَتَبُوا إِلَيْهِ ، وَأُجِيبُ عَنْهُ إِذَا كَتَبَ "
        ژباړه : دزید زوی خارجه وایې :ماته مې پلار (زیدبن ثابت رضی الله عنه) ویلې چې کله رسول الله صلی الله علیه وسلم مدینی ته راغی ، نوزه هغه ته وروستل شوم او رسول الله صلی الله علیه وسلم زه خوښ کړم ، هغه ته وویل شوچی یارسول الله داد بنونجار دقبیلی یوهلک دی ، په تاباندې چې الله کوم کتاب نازل کړی دی له ده سره دهغه څه دپاسه لس سورتونه دې یعنی یاد یې دي ، دې خبرې رسول الله صلی الله علیه وسلم ته خوند ورکړ ، راته ویې ویل : ای زیده ! ته د یهودو دژبي لیک لوست زده کړه په والله که زه ددوی په لیکونو باور لرم ، زید وایې ما دهغوی لیک لوست
        زده کړل ، له پنځلس شپونه هم په کمه موده کې ما هغه ښه زده کړل نو ما به رسول الله صلی الله علیه وسلم ته دیهودو هغه لیکونه لوستل چې ده ته به دیهودو له خوا رالېږل کیدل او هم به مې دده له خوا هغوی ته لیکونه لیکل .


        فایدې :

        (۱)
        که پلارخپل اولادته دخپل ماشومتوب د ځېرکتیا اوپوهې کېسی کوې داښه کار ده
        لکه زید چې خپل زوی خارجه ته داکېسه کړي ده په دی سره په ماشومانو کې لېوالتیا او دلچسپي پیداکیږی او هر ماشوم هڅه کوې څو دخپل پلار په پله پل کیږدی .

        (۲)دمشر او استاد له خواپه مناسب حالت کې د ماشوم پوهه او ځېرکتیا ستایل
        لکه زید چې وایې فاعجب بی رسول الله .ځکه دمشر او استاد په مناسبه ستاینه سره ماشوم او شاګرد حوصله اولېوالتیا پیدا کوی .

        (۳)

        دناپیژندګلوي په صورت کې یوڅوک چاته معرفی کول او دهغه علمي درجه او حالت ورته ښودل ښه کار ده لکه په دې روایت کې چې زید رسول الله ته معرفی شوی دی او دا هم ورته ویل شوې دې چې دده دومره سورتونه یاد دې .

        (۴)

        دپردی ژبي زده کول سنت او غوره لاره ده په دې کې هیڅ ستونزه نشته دژبي په زده کولو سره یوانسان دهغه قوم ډېرڅه زده کولای شي او که دهغه قوم له خوا د دښمني ویره وي نو له هغوی سره دځېنې اړیکو په مهال دهغوی له شر نه هم ځان ژغورلی شي په دې روایت کې په ښکاره توګه رسول الله صلی الله علیه وسلم زیده ته امر کړی دی چې دیهودو ژبه زده کړه او داکار دومره مهم بلل شوی دی چې هغه په ډیره بېړه او تلیوار سره هغه ژبه زده کړې ده .

        (۵)

        په اسلامی چارو کې پر یهودو باور ندی په کار داراز په نورو کفارو هم باور نشي کیدلی اودیهودو په اړه دلته رسول الله صلی الله علیه وسلم په ډاګه وېلې دې چې زه په هغو ی باور نلرم .



        32


        أَخْرَجَ أَحْمَدُ وَالتِّرْمِذِيُّ عَنْ خَارِجَةَ بْنِ زَيْدٍ ، أَنَّ أَبَاهُ زَيْدًا أَخْبَرَهُ ، أَنَّهُ لَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ ، قَالَ زَيْدٌ : ذُهِبَ بِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُعْجِبَ بِي ، فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، هَذَا غُلَامٌ مِنْ بَنِي النَّجَّارِ ، مَعَهُ مِمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ بِضْعَ عَشْرَةَ سُورَةً ، فَأَعْجَبَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَقَالَ : " يَا زَيْدُ ، تَعَلَّمْ لِي كِتَابَ يَهُودَ ، فَإِنِّي وَاللَّهِ مَا آمَنُ يَهُودَ عَلَى كِتَابِي " قَالَ زَيْدٌ : فَتَعَلَّمْتُ كِتَابَهُمْ ، مَا مَرَّتْ بِي خَمْسَ عَشْرَةَ لَيْلَةً حَتَّى حَذَقْتُهُ وَكُنْتُ أَقْرَأُ لَهُ كُتُبَهُمْ إِذَا كَتَبُوا إِلَيْهِ ، وَأُجِيبُ عَنْهُ إِذَا كَتَبَ "
        ژباړه : دزید زوی خارجه وایې :ماته مې پلار (زیدبن ثابت رضی الله عنه) ویلې چې کله رسول الله صلی الله علیه وسلم مدینی ته راغی ، نوزه هغه ته وروستل شوم او رسول الله صلی الله علیه وسلم زه خوښ کړم ، هغه ته وویل شوچی یارسول الله داد بنونجار دقبیلی یوهلک دی ، په تاباندې چې الله کوم کتاب نازل کړی دی له ده سره دهغه څه دپاسه لس سورتونه دې یعنی یاد یې دي ، دې خبرې رسول الله صلی الله علیه وسلم ته خوند ورکړ ، راته ویې ویل : ای زیده ! ته د یهودو دژبي لیک لوست زده کړه په والله که زه ددوی په لیکونو باور لرم ، زید وایې ما دهغوی لیک لوست
        زده کړل ، له پنځلس شپونه هم په کمه موده کې ما هغه ښه زده کړل نو ما به رسول الله صلی الله علیه وسلم ته دیهودو هغه لیکونه لوستل چې ده ته به دیهودو له خوا رالېږل کیدل او هم به مې دده له خوا هغوی ته لیکونه لیکل .


        فایدې :

        (۱)
        که پلارخپل اولادته دخپل ماشومتوب د ځېرکتیا اوپوهې کېسی کوې داښه کار ده
        لکه زید چې خپل زوی خارجه ته داکېسه کړي ده په دی سره په ماشومانو کې لېوالتیا او دلچسپي پیداکیږی او هر ماشوم هڅه کوې څو دخپل پلار په پله پل کیږدی .

        (۲)دمشر او استاد له خواپه مناسب حالت کې د ماشوم پوهه او ځېرکتیا ستایل
        لکه زید چې وایې فاعجب بی رسول الله .ځکه دمشر او استاد په مناسبه ستاینه سره ماشوم او شاګرد حوصله اولېوالتیا پیدا کوی .

        (۳)

        دناپیژندګلوي په صورت کې یوڅوک چاته معرفی کول او دهغه علمي درجه او حالت ورته ښودل ښه کار ده لکه په دې روایت کې چې زید رسول الله ته معرفی شوی دی او دا هم ورته ویل شوې دې چې دده دومره سورتونه یاد دې .

        (۴)

        دپردی ژبي زده کول سنت او غوره لاره ده په دې کې هیڅ ستونزه نشته دژبي په زده کولو سره یوانسان دهغه قوم ډېرڅه زده کولای شي او که دهغه قوم له خوا د دښمني ویره وي نو له هغوی سره دځېنې اړیکو په مهال دهغوی له شر نه هم ځان ژغورلی شي په دې روایت کې په ښکاره توګه رسول الله صلی الله علیه وسلم زیده ته امر کړی دی چې دیهودو ژبه زده کړه او داکار دومره مهم بلل شوی دی چې هغه په ډیره بېړه او تلیوار سره هغه ژبه زده کړې ده .

        (۵)

        په اسلامی چارو کې پر یهودو باور ندی په کار داراز په نورو کفارو هم باور نشي کیدلی اودیهودو په اړه دلته رسول الله صلی الله علیه وسلم په ډاګه وېلې دې چې زه په هغو ی باور نلرم .




        33

        أَخْرَجَ الْبُخَارِيُّ وَالتِّرْمِذِيُّ وَ بْن مَاجَة عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا ، قَالَ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَوِّذُ الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ ، وَيَقُولُ : إِنَّ أَبَاكُمَا كَانَ يُعَوِّذُ بِهَا إِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةٍ وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لَامَّةٍ " .


        ژباړه : عبدالله بن عباس رضی الله عنهما وایې : رسول الله صلی الله علیه وسلم به
        خپل دواړه لمسیان : حسن اوحسین رضی الله عنهما په دې دعاسره دمول یعنی
        پرې ویله به یې اوهغوی ته به یې ویل چې ستا سوپلار یعنی ابراهیم علیه السلام
        به هم په خپلو دواړو زامنو یعني اسماعیل او اسحاق علیهما السلام باندې هم دا دعاویله .
        دالله جل جلاله په نومونواوټولو خبروچې کاملي اوپوره دې ؛ باندې له هرشیطن او
        اوهر ضرري شي نه او له بدوسترګو نه پناه غواړم .


        فایدې :


        (۱)
        ددې غوره او له برکته ډکو کلماتو فضیلتونه په مختلفو روایاتو کې راغلې دې
        رسول الله صلی الله علیه وسلم دا کلمات نوروصحابه وته هم ښوولې دې او په
        خپله به یې هم په خپلو لمسیانو وېلې .

        (۲)
        په دی دعا کې د الکلمات توری راغلی دی علماءوایې چې له دې نه قرانکریم مراد دی
        او قرانکریم کامل دی لکه چې وایې : وتمت کلمه ربک صدقا وعدلا لا مبدل لکلماته
        اوځېنې علماء ویې :له الکلمات نه دالله جل جلاله نومونه او صفات مراد دې اوداراز
        ټول اسماني کتابونه .

        (۳)
        بدې سترګې یاموږ په پشتو کې بدنظر ورته وایو ؛ حق دی او په حدیث کې راغلې دې
        چې دا حق ده اوداپه هغه وخت کې کار کوې چې کله بدنظرلرونکی انسان یوه شي ته
        دحسد اوکېنې په سترګه وګورې اوعلماء وایې چې خبرې هم وکړې یعنی څه ووایې او
        که څه ونه وایې بیا کار نه کوې ، اودبدوسترګو کار دالله په امر پورې تړلی دی چې
        دالله خوښه نه وې هیڅ نه کېږې .

        کېسه :

        درسول الله صلی الله علیه وسلم په زمانه کې دوه صحابه کرا م یوځای روان وو په لاره
        کې یې دباران ولاړې اوبه ولېدلې نو ویې ویل چې په دې اوبو به لامبو یوه یې دلامبلو
        په نیت جامې لرې کړې آبل چې دده لغړبدن ولېد ویې ویل : څومره ښایسته یې !!
        داسی څرمن خو مې دپیغلې هم نده لېدلې . په دې سره هغه صحابی ولویدی بیا یې
        رسول الله صلی الله علیه وسلم ته راوړ او کېسه یې ورته وکړه هغه ورته وویل ولی
        دې بدنظرلرونکې بارک الله نه وېلې او ولې یې دعا نه کوله ؟بیا هغه صحابی رسول
        الله صلی الله علیه وسلم دم کړ او روغ شو.
        بد نظر لررونکی چی یوه شي ته وګورې اوخوندورکړې نوخبری دې نه کوې یواځې
        دې ووایې چې : الله دې برکت پکی واچوې اوله بدوسترګو دې الله وساتې .
        


        34





        أَخْرَجَ أَحْمَد عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ ، قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
        يَصِفُ عَبْدَ اللَّهِ ، وَعُبَيْدَ اللَّهِ ، وَكَثِيرًا بَنِي الْعَبَّاسِ ، ثُمَّ يَقُولُ : " مَنْ يُعْنِقُ إِلَيَّ فَلَهُ
        كَذَا وَكَذَا ، قَالَ : فَيَسْبِقُونَ إِلَيْهِ ، فَيَقَعُونَ عَلَى ظَهْرِهِ ، وَصَدْرِهِ ،
        فَيُقَبِّلُهُمْ وَيَلْتَزِمُهُمْ " .

        ژباړه :

        عبدالله بن الحارث رضی الله عنه وایې : رسول الله صلی الله علیه وسلم به دعباس
        زامن : عبدالله ، عبیدالله اوکثیر رضی الله عنهم ستایل او بیابه یې ویل : څوک چې
        ماته غېږ راکړې د هغو به دومره او دومره شی وې . دی وایې بیابه هغوی ده ته منډې
        ور وهلې او له یوه بل نه به یې دمخکې کېدلو هڅه کوله ، هغوی به دده په سېنه او شا
        باندې لوېدل ، او ده به ښکلول او په غېږ کې به یې نیول .

        فایدې :

        (۱)

        دماشومانو ستاینه او دهغوی دحوصلې لوړولو پاره دهغوی دخېرکتیایادونه
        کول غوره کار دی اوپه دې سره دماشومانو له مشرانو سره مینه زیاتېږې خو دا
        ستاینه باید مناسبه او دهغوی دښوکارونوپرمهال وې او له حده زیاته نه وې .

        (۲)

        له ماشومانو سره ټوکي کول او هغوی ته انعامونه ټاکل غوره اوګټور کار دی
        دماشومانو په مخ کی ورېن تندی لرل او له هغوی سره دیوه ملګرې په ډول چلند
        ډېرګټور دی اوپه دې ډول چلندسره ډېر سرسخته او عنید ماشوم هم نرم کیږې
        .

        (۳)

        په غېږ کې دمشومانو نیول او دهغوی ښکلول هم غوره او مهم کار دی په دې
        توګه ماشومان ډېر دخوشالې احساس کوې اودا ډول چلند باید له نږدې خپلو
        او لرې خپلوانو ټولو ماشومانو سره غوره کړل شې .دا نبوې خوی او اخلاق دې
        لکه په دې روایت کې چې راغلې دادری ماشومان درسول الله صلی الله علیه
        وسلم دتره زامن وو .



            5

            أَخْرَجَ البُخَارِيُّ وَالتِّرْمِذِيُّ وَأَبُودَاوُدعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : كَانَ الْفَضْلُ بْنُ
            عَبَّاسٍ رَدِيفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمٍ تَسْتَفْتِيهِ
            ، فَجَعَلَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا وَتَنْظُرُ إِلَيْهِ ، فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
            يَصْرِفُ وَجْهَ الْفَضْلِ إِلَى الشِّقِّ الْآخَرِ ، فَقَالَتْ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ فِي
            الْحَجِّ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَثْبُتَ عَلَى الرَّاحِلَةِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ ؟ قَالَ
            : " نَعَمْ ، وَذَلِكَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ " .


            ژباړه :
            عبدالله بن عباس رضی الله عنه وایې : فضل بن عباس درسول الله صلی الله علیه وسلم
            شاته سپور وچې دخثعم دقبیلی یوه ښځه ورته راغله ، هغې ښځې دکومی مسئلې
            پوښتنه کوله ،په دې وخت کې فضل دې ښځې ته کتل او ښځې هغه ته کتل ، اورسول
            الله صلی الله علیه وسلم به دفضل مخ بل لورته اړاوه ، هغې ښځې وویل یارسول
            الله دالله فریضه حج زما په پلار لازمه شوې ده خو هغه په سپرلۍ ځان نشي تم کولی
            ایازه هغه ته حج کولی شم ؟ رسول الله صلی الله علیه وسلم ورته وویل هوکي .
            او داکېسه درسول الله صلی الله علیه وسلم د وروستي حج (حجه الوداع) په مهال رامنځته شوې وه .

            فایدې :

            (۱)
            داختر په سهار رسول الله صلی الله علیه وسلم له مزدلفی نه منی ته راروان و فضل
            دعباس زوی چې درسول الله دتره زوی و هغه یې شاته سپوور کړی و او په لاره کې
            دخلکو پوښتنوځابولوته ودریدی چې دا خثعمیه مېرمن هم دپوښتنې له پاره ورته
            راغله .

            (۲)
            په یوه بل روایت کې راغلی دې چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فضل له زَنِې ونیو
            او دهغه مخ یې بل لورته واړاوه له دی نه دا معلومولی شوچی که یوناروا کار په لاس
            سره منعه کیدلی شی بايد منعه کړل شي .

            (۳)
            دپردیو مېرمنو مخته کتل ناروا او حرام دې اودنارېنه او ښځېنه و دواړو له پاره
            غض البصر یالاندې کتل لازمي او قراني امر دی , دلته رسول الله صلی الله علیه
            وسلم په عملی توګه فضل د غض البصر له مخالفت نه منعه کړی دی .

            (۴)
            په یوه روایت کې راځې چې رسول الله صلی الله علیه وسلم دفضل مخ بل لورته واړاوه
            نو هغه بیا له هغی بلې خوا دې مېرمنې ته کتل خو رسول الله صلی الله علیه وسلم بیا
            دده مخ بل لورته واړاوه له دې روایت نه دا معلومولی شو چې له ناروا کار نه منعه کول باید په ډېره نرمي او حکیمانه توګه سره وې .

            (۵)

            دترمذی په روایت کې راغلې دې چې رسول الله صلی الله علیه وسلم ته خپل تره عباس
            رضی الله عنه وویل یارسول الله دستاد تره دې زوی (فضل) مخ دې ولې بل لورته
            اړاوه ؟ هغه ورته وویل : ځوان هلک اوپیغله مې ولېدل نو ووېریلم چې شیطان یې
            ونه دروهې


                36

                أَخْرَجَ النَّسائِيُّ وَ ابنُ حِبَّان عَنْ أَنَسٍ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ
                " يَزُورُ الأَنْصَارَ ، وَيُسَلِّمُ عَلَى صِبْيَانِهِمْ ، وَيَمْسَحُ بِرُءُوسِهِمْ " .

                ژباړه :

                انس بن مالک رضی الله عنه وایې : رسول الله صلی الله علیه وسلم به انصارو
                ته ورتلو ، دهغوی ماشومانوته به یې سلام کاوه ، او دهغوی په سرونو به یې
                لاس تېراوه .


                فایدې :

                (۱)
                له دې حدیث نه له انصارو سره درسول الله صلی الله علیه وسلم مینه معلومېږې
                په ګڼ شمیېرنورو روایتونوکې هم له هغوی سره دده دمینی ژورې او سپړلې خبرې
                راغلي دي لکه په یوه حدیث کې رسول الله صلی الله علیه وسلم وایې : که ټول خلک
                په یوه لار ولاړشې او انصار په بله لار ولاړشي زه به د انصارو په لارځم .

                (۲)
                دانصارو کورونوته ورتګ او دهغوی ماشومانو ته هم سلام کول او په سرونو یې لاس
                تېرول له هغوی سره دمینی معنی لري اوڅرنګه چې ماشومان لویانو ته ګوري او د
                هغوی توجه ته لېوال وې نو پر هغوی سلام کول هغوی ته توجه ورکول دي اوله هغوی
                سره دمینی معنی لرې .

                (۳)
                دماشومانو په سرونو دلویانو لاس تېرول شفقت اوله هغوی سره مینه ده رسول الله صلی
                الله علیه وسلم له ماشومانوسره ډېره مینه لرله او په مختلفو نورو روایاتوکې هم راغلې دي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم به دماشومانو په سرونولاس تېراوه.
                اودې کوچنیو صحابه کرامو چې دده په لاس تېرولو څومره خوشالي احساس کوله
                دهغوی خبرې هم په روایاتو کې راغلې دې .




            أَخْرَجَ الْبُخَارِيُّ وَ مُسْلِمٌ وَأَبُودَاوُدوَأَحْمَدُعَ نْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهَا، قَالَتْ :
            قَدِمَ نَاسٌ مِنَ الأَعْرَابِ ، فَقَالُوا : أَتُقَبِّلُونَ صِبْيَانَكُمْ ؟ فَقَالَ : " نَعَمْ " . فَقَالُوا :
            لَكِنَّا وَاللَّهِ مَا نُقَبِّلُ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " وَأَمْلِكُ إِنْ
            كَانَ اللَّهُ نَزَعَ مِنْكُمُ الرَّحْمَةَ " .

            ژباړه :
            عائشه رضی الله عنها وایې : دبدوګانو یاکوچیانو څو کسان راغلل او ویې ویل :
            تاسو خپل ماشومان ښکلوئ ؟رسول الله صلی الله علیه وسلم ورته وویل : هوکي
            هغوی وویل : په خدای سوګند موږ خپل ماشومان نه ښکلوو، نورسول الله صلی
            الله علیه وسلم ورته وویل : نو الله چې ستاسونه رحمت او شفقت لرې کړی دی
            ددی زه وسم نلرم چې بېرته یې درکړم .

            فایدې :

            (۱)
            دماشوم ښکلول او له هغه سره نرمې او لوبې کول خورا ډیرې ګټې او فایدې لرې
            دماشوم په ښکلولو او له هغه سره مینه په هغه کې دا احساس پیداکوې چې دی
            مرغوب دی او څوک مینه ورسره کوې . او دا مینه او له ماشوم سره نرمي بایدپه
            مناسب ډول وې په دی کې شک نشته چې داعتدال له درجې نه که مینه زیاته شې
            هم ځینې ناسمي پایلې رامنځته کوي .

            (۲)
            صحرایي اوکوچې خلک په ټولېزه توګه سخت زړي او بي رحمه وې ځکه دوی
            زیات وخت ګوښي او یواځې اوسي او له علم ، پوهي اوتمدن څخه لري وې نو
            له دې کبله په دوی کې نرمي او پوهه کمه وې نوځکه دوی له رسول الله صلی الله
            علیه وسلم نه پوښتنه وکړه چې تاسو ماشومان ښکولوئ ؟
            خو چې دوی وویل موږ خو یې نه ښکولوونو رسول الله صلی الله علیه وسلم ددی
            داکار په سختو ټکو سره رد کړ او ورته ویې ویل چې ستاسو له زړونو نه الله رحم
            اوشفقت لرې کړی دی نو زه یې بیرته نشم درکولی ددوی ددې کړنې له دي سخت
            تردید نه هم دا معلومولی شو چې رسول الله صلی الله علیه وسلم له ماشوم سره
            مینه څومره مهمه بلله او که به چا له ماشوم سره مینه نه کوله هغه یې له دې کار نه
            منعه کاوه .

            (۳)
            دې کوچیانو چې وویل موږ ماشومان نه ښکولوو دا خبره شاید هغوی د خپل رواج
            او عادت له مخې کړې وې په ډېرۍ پشتنو کې هم دماشوم ښکولول او له هغه سره
            مینه غوره کار نه بلل کېږې او ډېر داسي خلک شته چې دماشوم په مینه شرمېږې !
            شرم او حیا په اسلام کې یو غوره اوډېر ستایل شوی خوی دی خوداډول شرم ناروا
            او غیر انسانی شرم دی له داسی شرم نه باید ځان وژغورل شي ځکه یوداسي کار
            چې هغه هم دفطرت موافق وې او هم له اسلامی اخلاقونه شمېرل کېږې دې ته باید
            خلک تشویق او مخالفت یې وغندل شې .


            38
            أَخْرَجَ الْبُخَارِيُّ والنَّسَائِيُّ وَالطَّبَرَانِيُّ وَأَحْمَدعَنْ الْحَسَنَ ، يَقُولُ : سَمِعْتُ
            أَبَا بَكْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ، يَقُولُ : رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى
            الْمِنْبَرِ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا ، إِلَى جَنْبِهِ ، وَهُوَ يَلْتَفِتُ إِلَى
            النَّاسِ مَرَّةً ، وَإِلَى الْحَسَنِ مَرَّةً ، وَيَقُولُ : " إِنَّ ابْنِي هَذَا سَيِّدٌ ، وَلَعَلَّ اللَّهَ
            أَنْ يُصْلِحَ بِهِ بَيْنَ فِئَتَيْنِ مِنَ الْمُسْلِمِينَ " .

            ژباړه : حسن رضی الله عنه وایې : له ابوبکره رضی الله عنه نه مې اورېدلې دې
            هغه ویل چې رسول الله صلی الله علیه وسلم مې په منبرباندې ولید او حسن بن
            علی رضی الله عنهما یې څنګ ته ناست و، کله به یې خلکو ته کتل او کله به یې
            حسن ته وکتل او ویې ویل : زما دا زوی سردار دی خدای پاک به دده په ذریعه
            د مسلمانانو د دووډلو په منځ کې سوله وکړې .


            فایدې :

            (۱)
            رسول الله صلی الله علیه وسلم خپل لمسۍ له ځانه سره په منبر کېنولی و او تاسو
            څه فکر وکوئ چې دا دمینی کومه کچه بللی شو ؟!!
            زما په اند دا له ماشومانو سره دبی انتها مینی معنی لرې او په دې سره امت ته دا
            پیغام ورکول و چې خپل ماشومان مو ونازوئ په دینی چاروکې یې له ځانونو سره
            شریک ولرئ او په دینی ناستو او محافلوکې یې بلد او روږدې کړئ .

            (۲)
            د اسلام د دریم خلیفه عثمان بن عفان رضی الله عنه په اخرې وخت کې ځېنې شرغوښتونکودهغه پر خلاف بغاوت وکړ او ددې بغاوت تر شا اساسی څېره
            په تاریخ کې د عبدالله بن سبآ په نامه سره یادېږې . دې کس ځېنې مغرض او
            ځېنې ساده خلک ودروهل او دعثمان رضی الله عنه په خلاف یې بغاوت وکړ
            په دې بغاوت کې عثمان رضی الله عنه صبرا شهید شو او له هغه وروسته علی
            بن ابی طالب کرم الله وجهه خلیفه شو او له همدی بغاوت نه دمسلمانانو په منځ
            کې مخالفتونه او آن ترجګړو خبره ورسېده .
            خبره لنډوو کله چې علی رضی الله عنه شهید شو له هغه وروسته دده زوی حسن
            رضی الله عنه خلیفه وټاکل شو حسن بن علی رضی الله عنهما په لنډ وخت کې
            له معاویه رضی الله عنه سره سوله وکړه او دمسلمانانو په منځ کې بوږنونکې
            جګړې او مخالفتونه پای ته ورسېدل او دا له خلافت نه د حسن بن علی رضی الله
            عنه د تېرېدلو په برکت .
            زما په اند اسلامی نظام ته درسېدلو له پاره ستونزې هم ډیرو خلکو ګاللې دې او د
            اسلامی نظام دپلي کولوله پاره هم داسلام په تاریخ کې ډېرې هڅې شوې دې خو له
            واک نه دتېرېدلو کار له هغو نوروکارونو نه ډېر سخت دی او دا سخت کار درسول
            الله صلی الله علیه وسلم دې ستر لمسي سرته رسولی دی .اودخپل ستر نیکه رسول الله
            صلی الله علیه وسلم ستره هېله (دمسلمانانوپه منځکې سوله ) یې سرته رسولې ده

            یوه خبره چې زه ډېر ورته په تعجب کې یم هغه دمورخینو دا یو عجیب کار دی
            چی درسول الله صلی الله علیه وسلم دکشرلمسي حسین بن علی رضی الله عنهما
            کار او اقدام تاریخ او مورخینو ډېر ځلولی دی او په هغه باندي مستقل کتابونه
            لېکل شوې دې خو دحسن بن علي رضی الله عنهما دسولي رول دومره ندی ځلېدلی
            اونه چا دومره اهمیت ورکړی دی !!

            نن سبا که دیرغلګرو او ظالمانو په خلاف دمبارزې له پاره موږ په تاریخ کې
            د حسین بن علی رضی الله عنه رول کتلو او څېړلوته اړکېږونو نن خو ډېرځله
            دمسلمانانو په منځ کې خپلمنځې جګړې هم رامنځته کېږې او همدا ستونزه
            ددي لامل ده چې مسلمانان یې کمزورې کړې او ځپلې دې اوپه داسي حالاتو
            کې موږ باید خلکو ته دحسن بن علی رضی الله عنهما رول بیان او دهغه په رڼا
            کې باید خلک خپل منځې روغې جوړې ته را وبلل شې ، داراز د عثمان بن
            عفان رضی الله عنه شهادت هم دې ته ورته بېلګه ده
            خو له بده مرغه چې د حسن رضی الله عنه له رول نه ډېر کم خلک خبر دې اوډېر یې
            په اړه معلومات نلرې .




            39




            أَخْرَجَ أَحْمَدوَالطَّحَاوِيُّ فِي مُشْكِلُ الأَثَارعَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ،
            قَالَ : كُنْتُ أَرْعَى غَنَمًا لِعُقْبَةَ بْنِ أَبِي مُعَيْطٍ ، فَمَرَّ بِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
            ، فَقَالَ لِي : " يَا غُلامُ ، هَلْ مِنْ لَبَنٍ ؟ " قُلْتُ : نَعَمْ ، وَلَكِنِّي مُؤْتَمَنٌ ، فَقَالَ : " هَلْ مِنْ
            شَاةٍ لَمْ يَنْزُ عَلَيْهَا الْفَحْلُ ؟ " فَأَتَيْتُهُ بِشَاةٍ فَمَسَحَ ضَرْعَهَا ، فَنَزَلَ لَبَنٌ ، فَحَلَبْتُهُ فِي إِنَاءٍ
            ، فَشَرِبَ وَسَقَا أَبَا بَكْرٍ ، ثُمَّ قَالَ لِلضَّرْعِ : " اقْلِصْ " فَقَلَصَ ، ثُمَّ أَتَيْتُهُ بَعْدَ هَذَا ، فَقُلْتُ :
            يَا رَسُولَ اللَّهِ ، عَلِّمْنِي مِنْ هَذَا الْقَوْلِ ، فَمَسَحَ رَأْسِي ، ثُمَّ قَالَ : " يَرْحَمُكَ اللَّهُ ، إِنَّكَ
            غُلامٌ مُعَلَّمٌ " ، قَالَ : فَأَخَذْتُ مِنْهُ سَبْعِينَ سُورَةً مَا نَازَعَنِيهَا بَشَرٌ .


            ژباړه : عبدالله بن مسعود رضی الله عنه وایې : ماد ابومعیط دزوی عقبه مېږې پوولې
            چې رسول الله صلی الله علیه وسلم راباندې راغی ،راته ویې ویل : هلکه!شیدې لرې ؟
            ماورته وویل هوکې لرم یې خو دا مېږې له ماسره امانت دې ، ده راته وویل کومه وچه
            میږ نشته ؟ نومایوه مېږ ورته راوستله ، ده دهغې میږې په غولانځه لاس تېرکړ، نو ما
            هغه په یوه لوښې کې ولوشله ، ده او ابوکر دواړو شېدې وڅـــــــښلې ، بیــــا یې دمېږې
            غولانځې ته وویل : ټوله شه ! او هغه ټوله اوګونځې شوه له دې وروسته زه بیا رسول
            الله ته ورغلم او ورته ومې ویل : یارسول الله ماته قران راوښیه! هغه زما په سر لاس
            تېرکړ او ویې ویل : الله دې په تا رحم وکړې ته پوهه هلک یې . عبدالله وایې ما له ده
            نه اویا سورتونه داسې زده کړل چې هېڅ انسان په هغوکې له ما سره مقابله نوی کولی .


            فایدې :

            (۱)
            دضرورت په وخت کې دخوراک له پاره له هرچا نه یوڅه غوښتل کېدلی شې لکه
            رسول الله صلی الله علیه وسلم چې له عبدالله بن مسعود نه غوښتې دې او دا که له
            کافرنه وې هم اودا مهال رسول الله صلی الله علیه وسلم او ابوبکر له مشرکینو نه
            دتېښتې په حالت کې وو دا خبره په یوه بل روایت کې راغلې ده .

            (۲)
            که دیوه کافر مال له چا سره امانت وې په هغه کې هم خیانت ناروا دی لکه عبدالله چې
            رسول الله صلی الله عليه وسلم ته وویل دامال له ماسره امانت دی او هغه مال دیوه لوی مشرک عقبه ابن ابی معیط و که څه هم دا مــــهال عبدالله لا اسلام نه و منلی .

            (۳)
            له وچې مېږې نه پۍ پیدا کېدل درسول الله صلی الله علیه وسلم معجزه ده او درسول
            الله صلی الله علیه وسلم دهجرت په سفر کې داسي نورې معجزې هم رامنځته شوې
            وې لکه د آم معبد په کېسه کې هم ورته معجزه پېښه شوې وه .

            (۴)

            له دې روایت نه له ځوانانو او ماشومانو سره درسول الله صلی الله علیه وسلم مینه
            او غوره چلند معلومولی شو . عبدالله چې له رسول الله صلی الله علیه نه غوښتنه وکړه چــــې قران را وښیه رسول الله صلی الله علیه وسلم لومړۍ دهغه په سر لاس تېر کړهغه
            ته یې دعا وکړه اوبیا یې دهغه دحوصلي دلوړولو له پاره ورته وویل : ته پوهه خلک
            یې .هر استاد ته په کار ده چې له شاګرد سره مینه او غوره چلند وکړې اوشاګـــــــــرد
            وهڅوې څو یې له علم سره مینه زیاته شي .

            (۵)
            دشاګردانو داعتماد پیدا کولو له پاره د تحدیث بالنعمه په توګه که یوڅوک دخپلي
            پوهې دکره والې په اړه څه ووایې دا ښه خبره ده لکه عبدالله چې وایې هغه اویاسور
            تونه مې داسې زده کړې او یاد کړې و چې یوچا هم له ماسره منازعه او جنجال نشوی
            پکې کولی .



            40
            أَخْرَجَ أَحْمَد وَالطَّبَرَانِيُّ وَ الْبَيْهَقِيُّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ : " أَنَّ فَتًى شَابًّا أَتَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ
            صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي فِي الزِّنَا ، قَالَ : فَصَاحَ الْقَوْمُ بِهِ ،
            وَقَالُوا : مَهْ مَهْ ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَقْرُوهُ وَادْنُهُ فَدَنَا حَتَّى كَانَ
            قَرِيبًا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ : أَتُحِبُّهُ لأُمِّكَ ؟ فَقَالَ : لا وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ ،
            جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاكَ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : وَلا النَّاسُ يُـــــــــــحِبُّونَهُ
            لأُمَّهَاتِهِمْ . قَالَ : أَفَتُحِبُّهُ لابْنَتِكَ ؟ قَالَ : لا وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ ، جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاكَ .
            قَالَ : وَلا النَّاسُ يُحِبُّونَهُ لِبَنَاتِهِمْ ، قَالَ : أَفَتُحِبُّهُ لأُخْتِكَ ؟ قَالَ : لا وَاللَّهِ يَــــا رَسُولَ
            اللَّهِ ، جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاكَ . قَالَ : وَلا النَّاسُ يُحِبُّونَهُ لأَخَوَاتِهِمْ . قَالَ : أَفَتُحِـــــــــــــــــ ـبُّهُ
            لِعَمَّتِكَ ؟ قَالَ : لا وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ ، جَعَلَنِي اللَّهُ فِـــــــــــدَاكَ . قَــــالَ : وَلا النَّاسُ
            يُحِبُّونَهُ لِعَمَّاتِهِمْ . قَالَ : أَفَتُحِبُّهُ لِخَالَتِكَ ؟ قَالَ : لا وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ ، جَـــــعَلَنِي
            اللَّهُ فِدَاكَ . قَالَ : وَلا النَّاسُ يُحِبُّونَهُ لِخَالاتِهِمْ . قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ لِــــــــي .
            قَالَ : فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ عَلَيْهِ ، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى
            اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : اللَّهُمَّ اغْفِرْ ذَنْبَهُ وَطَهِّرْ قَلْبَهُ وَحَصِّنْ فَرْجَهُ " . قَالَ : فَـــــــــــــــــكَانَ
            لا يَلْتَفِتُ إِلَى شَيْءٍ بَعْدُ "
            ژباړه : یوځوان رسول الله صلی الله علیه وسلم ته راغی او ورته ویې ویل : یارسول الله ماته دزنا اجازه راکړه ! مخکې له دې چې رسول الله صلی الله علیه وسلم کوم ځواب ورکړې خلکو سپک کړ او بد رد یې ورته وویل او ورته ویې ویل : چوپ شه داڅه وایی ؟!
            رسول الله صلی الله علیه وسلم ورته وویل ماته رانږدي شه ! او ورنږدی شو هغه ورته وویل کېنه او هغه ځوان درسول الله صلی الله علیه وسلم خواته کېناست او ورته ویی ویل : ایا ته دا خوښوي چې څوک ستا له مور سره زنا وکړې ؟هغه ځوان وویل : الله می دی له تا قربان کړی په خدای سوګند چی نه یی خوښوم . رسول الله ورته وویل چی نور خلک هم دا نه خوښوی چی څوک یې له مندو سره زنا وکړې .
            بیا یې ورته وویل : ته دا خوښوې چې څوک دې له لور سره زنا وکړي ؟هغه ورته وویل : الله مې دې له تا قربان کړې نه والله نه یی خوښوم . هغه وویل چی هیڅوک دا نه خوښوې . بیا رسول الله ورته وویل : ایاته دا خوښوې چی له خور سره دي څوک زنا وکړې ؟ هغه ځوان وویل : خدای می دي له تا قربان کړې والله که یی خوښوم .
            هغه وویل : هیڅوک دا نه خوښوې چې له خوندو سره یې څوک زنا وکړې .
            بیا رسول الله ورته وویل : ایا ته دا خوښوې چې له عمي سره دی څوک زنا وکړی ؟
            هغه وویل : خدای می دی له تا قربان کړی والله نه یې خوښوم . رسول الله وویل : هیڅوک دا نه خوښوی چی له عمه ګانو سره دی څوک زنا وکړې .
            بیا یې ورته وویل : ایا ته دا خوښوې چې له خالي سره دي څوک زنا وکړې ؟هغه ورته وویل : خدای می دی له تا قربان کړې نه والله که یې خوښوم .هغه وویل هیڅوک هم دا نه خوښوي چې له خاله ګانو سره دي څوک زنا وکړې .
            بیا رسول الله صلی الله علیه وسلم دهغه پر وږه لاس کېښود اوداسې دعا یې ورته وکړه : ای الله دده ګناه معاف کړه ! او دده زړه پاک کړه ! او دی له زنا وژغوره !
            وروسته بیا دا ځوان دومره برابر شو چی دزنا لوری ته یی هم نه کتل .

            فایدې :

            (۱)
            زموږ خلک وایې په شرعه کې شرم نشته داخبره سمه ده عرب ډېر صریح او واضح خلک دې
            په هغوی کې منافقت ډېر کم دی نودې ځوان ته موږ بی ادبه نشو ویلی ځکه دده موخه به دا وه
            چې شایدپه دې توګه له رسول الله صلی الله علیه وسلم نه له زنا نه دمنعه کېدلو کوم علاج تر
            لاسه کړې ده چې په زړه کې کومه کمزورې لرله هغه یې بې له شرمه په صراحت اوډاګه رسول
            الله صلی الله علیه وسلم ته بیان کړه او هغه و چې له رسول الله صلی الله علیه وسلم نه یې داسې
            دپند اوعبرت خبره ترلاسه کړه چې بیا ټول عمر زنا ته نشو نږدې او دادی نن موږ هم له هغې
            حکیمانه وینا نه پند اخلو او دپند په توګه بیانول کېږې .

            (۲)
            تاسو دی حدیث شریف ته ځیر شئ ! دلته له زنا نه ددي ځوان د منعه کولو له پاره رسول الله صلی الله علیه وسلم څومره ستر او له حکمته ډک اسلوب کار ولی دی !!
            لومړۍ خو دا ځوان دومره ناخبره و چی دعامو خلکو په منځ کی یې له رسول الله نه دزنا اجازه غوښتله خو دخلکو دترټنی په منځ کی د ستر پیغمبر غوره او مهربانه چلند هغه دومره متاثر کړ چی له هری خبری سره رسول الله صلی الله علیه وسلم ته وایې جعلنی الله فداک یعنی خدای می دی له تانه قربان کړی !!
            (۳)
            رسول الله هغه دزنا بدي ته په ډیره حکیمانه توګه متوجه کړ هغه داسی چی مور ، لور، خور، عمه او خاله په هر انسان ګرانې وي نو یو انسان چې له کومي ښځې سره زنا کوي هغه به حتما دچا مور یا لور یا خور یا عمه یا خاله وې نو دا انسان خو ددی خپلوانو له پاره هیڅ کله نه خوښوی چی څوک دې زنا ورسره وکړې نو بیا دبل چا په حق ولی تیرۍ کوې ؟او دنورو له خپلوانو سره ولي زنا کوې ؟


            اودا دماشوماشومانو له پاره دڅلوېښتو حدیثونوڅلوېښتم حدیث دی او په دې ځای
            داموضوع پای ته ورسېدله ولله الحمد والشکر وبنعمته تتم الصالحات

            ستاسو ورور حامد

---

د ماشومانو له پاره څلویښت نبوی حدیثونه

د ماشومانو له پاره څلویښت نبوی حدیثونه۲

د ماشومانو له پاره څلویښت نبوی حدیثونه۳

د ماشومانو له پاره څلویښت نبوی حدیثونه۲

(21)


رُِوِيَ أَحمد وَ ابْنُ مَاجَه عَنْ عَائِشَة رَضِيَ اللهُ عَنْهَا قَالَتْ : عَثَرَ أُسَامَةُ بِعَتْبَةِ الْبَابِ ،
فَشَجَّ فِيْ وَجْهِهِ ، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَمِيْطِي عَنْهُ الْأَذْىَ
فَتَقَذَّرْتُهُ ، فَجَعَلَ يَمُصُّ عَنْهُ الدَّمَ ، وَيَمُجهُ عَنْ وَجْهِِ , ثُمَّ قَالَ :
لَوْ كَانَ أُسَامَةُ جَارِيَةً لَحَلَّيْتُهُ، وَكَسَـوْتُهُ حَتَّى أُنفِّقْهُ .

ژباړه : عائشه رضی الله عنها وایی : اسامه د وره په لخکي وپروت ، مخ یی خوږشو،
رسول الله صلی الله علیه وسلم وویل : له دی نه پلیتی لری کړه ! ، مادهغه له
پلیتی نه ځان لری وساته ، رسول الله صلی الله علیه وسلم دهغه وینی زبیښلی ،
او دده له مخ نه یی وینی وچولی ،بیا یی وویل : که اسامه نجلۍ وی مابه پسوللی و ،
په جاموبه می پوښلی و، څومی واده کړی وی .

فایدی :
(۱)
له دی روایت نه له ماشومانو سره درسول الله صلی الله علیه وسلم بی کچی مینه او
پرهغوی رحمت اوشفقت په ښه توګه څرګندیږی اسامه دامهال ماشوم و اودی د
مشهور صحابی زیدبن حارثه زوی و دا زوی اوپلار په رسول الله صلی الله علیه و
سلم باندی بیخی زیات ګران وو داسامه په باره کی خو په یوه روایت کی راځی
رسول الله صلی الله علیه وسلم وایی : له فاطمی پرته اسامه په ما له هرچا ګران دی
نو دیوه ماشوم له زخم نه په خوله وینی زبیښل او هغه پاکول اوخپلی میرمنی ته هم
امرکول چی دده په ساتنه کی مرسته ورسره وکړی له دی نه دا معلومولی شو چی
رسول الله په ماشومانو څومره مهربانه و او له هغوی سره یی څومره مینه لرله !!


(۲) له دی روایت نه موږ معلومولی شو چی دماشومانو نازول او هغوی ته خوږی
خبری کول نبوی لاره ده په دی روایت کی رسول الله صلی الله علیه وسلم اسامه ته
څومره خوږی خبری کړی دی !
داسامه دپاکولو په مهال او دهغه د درد په وخت کی هغه ته وایی چی که اسامه
نجلۍ وی نو: لَحَلَّيْتُهُ، وَكَسَـوْتُهُ حَتَّى أُنفِّقْهُ .یعنی ما به هغه ښایسته کړی اوپسوللی
وی ، اوهغه ته به می ښ:لی جامی کړی وی او هغه به می د غوښتونکو له پاره تیاره
کړی وه .

---

22

رُوِيَ الِإمَامُ أَحْمَدُ وَالطَّبَرَانِيُّ عَنْ عِبَادَةبنِ الصَّامِتِ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ أَنَّ
النَّبِيَّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : لَيْسَ مِنْ أُمَّتِي مَنْ لَمْ يَجُلَّ كَبِيرَنَا،
وَيَرْحَمْ صَغِيرَنَا، وَيَعْرِفْ لِعَالِمِنَا حَقُّهُ .

ژباړه :
عباده بن صامت رضی الله عنه وایی : رسول الله صلی الله علیه وسلم وویل :
څوک چې دمشر احترام نه کوی ، اوپه کشر رحم اوشفقت نه کوی ، او زموږ
دعالم حق نه پیژنی ؛ هغه زما له امت څخه نه دی .

فایدی :

(۱) په کشرانو باندی دمشرانو عزت اواحترام لازم دی اوبی ادبی یی ګناه
او ناروا کار دی ځکه داخبر په حدیث کی په ډیر ټینګار سره شوی ده اود
مشرانو بی ادبی کوونکی له محمدی امت نه وتلی شمیرل شوی دی .

(۲) له کشرانو سره مینه او په هغوی شفقت او زړه سوی هم داسی لازمی دی لکه
په لوړه فایده کی چی مو یادونه وکړه .

(۳) دعالم او استاد حق پیژندل هم لازمی او ډیر مهم دی ، عالم د بشریت خیر خوا
او پرانسانانو یی زړه خوږیږی هغه دخلکو له پاره خواری او منډی ترړی کړی وی
اوبیا له عوضه پرته هغوی ته چوپړوهی نوپرخلکو لازمی ده چی دداسی انسان
حق وپیژنی او دهغه احترام وکړی

---

23

رُوِيَ مُسلِمٌ عَنْ أَبِي هُرَيْرَة يَقُولُ : قَالَ أبُو القَاسِمِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَشَارَ إِلَى أَخِيْهِ بِحَدِيْدَةٍ فَإِنَّ المَلاَئِكَةَ تَلْعَنُهُ حَتَّى يَدَعُهُ وَإِنْ كَانَ أَخَاهُ لِأَبِيْهِ وَأُمِّهِ .

ژباړه : ابوهریره رضی الله عن وایې : ابو القاسم صلی الله علیه وسلم وېلي دې : څوک چې
خپل ورور ته په اوسپنه سره اشاره وکړي ملایکې به ترهغو لعنت پرې وایې څو یې چې
پرې اېښی نه وې اګر که دا کس دده سکنی ورور وې .

فایدې :

(۱)
دمسلمان وېرول او وهل حرام او ناروا دې ځکه دلته په وعېد کی دملایکو لعنت
راغلی دی .

(۲)
داویرول که په ټوکه سره وې هم داډول ټوکه هم حرامه ده .

(۳)
موږ داحدیث دماشومانو په باره کی ځکه راواخېست چی ټوکې او داډول کړنې په
ماشومانو کې زیاتې وې نوباید له داډول ټوکونه ځان وژغورل شې .

(۴)
له خپل ورور اودمور له زامنو سره سړۍ هرډول ټوکې او مستې کوی خو داډول ویرول
دومره ناروادې چی په حدیث کی له خپل ورور سره هم داډول ټوکې ناروادې .

(۵)
داراز علماء وایې یوه بل ته لغړه اولوڅه توره ورکول هم ناروادې باید له پوښلو وروسته
یوه بل ته ورکړل شې، داراز یوه بل ته بایدډک ا وپه ماشه توپک یا توفنګچه هم
ورنکړل شی دا هم نارواده ځکه له لغړې تورې او ډک توپک نه هم انسان ویرېږې .

(۶)
ځېنې خلک په تېزي سره په چا باندې موټر ور ولې اوبیا یې بل لورته چپ کړی دا کارهم
ددې حدیث په رڼا کې ناروا بلی شوځکه دا هم اوسپينه ده اوعلت مشترکه (ویرول) هم په پوره پیمانه شتون لرې ځکه په سړې چې مخامخ موټر ورشې ډیر یی ویروې .

---

24


أَخْرَج أحْمَدُ وَ أَبُودَاوُدَ عَنْ عَبْدِاللهِ بْنِ بُسْر صَاحِبُ النَّبِيِّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ
وَسَلَّمَ : أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَي بَاباً يُرِيْدُ أَن يَّسْتًأْذَنَ لَمْ
يَسْتَقْبِلْهُ , جَاءَ يَمِيناً وَ شِمَالاً , فَإِنْ أَذِنَ لَهُ وَإِلاَّ انْصَرِفَ .

ژباړه : درسول الله صلی الله علیه وسلم صحابي عبدالله بن بسر وایې : کله به
چې رسول الله صلی الله علیه وسلم دچا دکور دروازې ته ورغی او اجازه به یې
غوښتله مخامخ به دروازې ته نه دریدی ، له ښې یاچپ لورې به ودریدی که
به یې اجازه ورکړه خوښه اوکه نه نو بېرته به ستون شو .


فایدې :

(۱)
دیوچا کورته د ورتګ به مهال دکور له څښتن نه دننوتلو اجازه غوښتل (استئذان)
په اسلامی شریعت کې لازمي او ضروري ده ځکه په قرانکریک کې راغلې دې :
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى
أَهْلِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ ﴾ [النور: 27].
ژباړه : ای هغو خلکو چې ایمان مو راوړی دی تاسوته چې ترڅو دننوتلو اجازه نه وې
درکړل شوې پردیوکورونوته مه ننوځئ اوچې کله له اجازې وروسته ننوتلئ نو دکور
په والو سلام واچوئ داستاسو له پاره ښه ده څو تاسو پند واخلئ .
یوه انصاریه مېرمن رسول الله صلی الله علیه وسلم ته راغله او ورته ویې ویل : یارسول الله
زه په خپل کورکې کله په داسې حالت کې ناسته یم چې نه غواړم بل انسان مې په هغه حالت
ووېنې ، ددې انصاریی مېرمنې ددې پوښتنې په ځواب کې لوی څښتن دا مبارک ایت
په رسول الله صلی الله علیه وسلم نازل کړ
(داسستئذان مسئله ډېره تفصیلی ده باید دفقهی اوتفسیر کتابونوته مراجعه وکړل شی )

(۲) کله چې داجازې غوښتلو په مهال دچادروازې ته سړی دریږی نو مخامخ به نه درېږې
بلکې د دروازې ښې یاچپ اړخ ته باید ودرېږي ځکه د دراوزې خلاصولو په مهال به په کور
کې نور انسانان هم وې او هغوی به ځان نه وې خوندې کړی ،

(۳) داستئذان له دې ایت او حدیث نه دا معلومولی شو چی اختلاط یاد نر او ښځو
ګډکارکول ناروادې ځکه دیوچا کورته بې له اجازی ننوتل ناروادې نو د ډېر وخت
له پاره دنارېنه او ښځېنه و ګډکار به څنګه رواشې ؟!

(۴) دکور څښتن که اجازه غوښتونکي ته اجازه ورکړي نو وردې شی او که له دری ځله
اجازې غوښتلو ورسته هم هغه اجازه ورنکړی نو خپله لاره دي وهي او ټېنګار دې نه کوي
ځکه انسان مختلف حالات او مختلفی اړتیاوې لرې شاید دا وخت به ددې نه وې چې بل څوک
دې دده کره کینې یابه دا وخت دکور څښتن دی ته نه وې چمتوچې له چاسره کېنې ،
له حدیث نه داسی معلومېږې چې کله داسی هم پیښ شوې دې چې رسول الله صلی الله
علیه وسلم ته هم یوچا دهغه کورته دننوتلو اجازه نده ورکړی او هغه سمدستې بېرته
ستون شوی دی :فَإِنْ أَذِنَ لَهُ وَإِلاَّ انْصَرِفَ .

(۵) له اجازې ورکولو وروسته باید دکور په خلکوسلام واچول شې ځکه یوسړی
درسول الله په کور کې اواز وکړ چې د ننوتلو اجازه شته ؟ رسول الله خپل خادم ته
وویل ورشه دې سړي ته د استئذان طرېقه ور وښیه او ورته ووایه چې داسی وایه
السلام علیکم ایاد ننوتلو اجازه شته ؟

---

25

أَخْرَجَ البُخَارِيُّ وَمُسْلِمُ وَمَالِكُ وَأَبُوداوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ عَنْ عُمَر بنِ أَبِي
سَلْمَة رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ : كُنْتُ غُلاَماً فِي حِجْرِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ
وَسَلَّمَ وَكَانَتْ يَدِي تَطِيْشُ فِي الصَّحِفَةِ ، فَقَالَ لِي رَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ
عَلَيْهِ وَسَلَّمَ :" يَا غُلاَمُ ! سَمِّ اللهَ . وَكُلْ بِيَمِيْنِكَ ، وَكُلْ مِمَّا يَلِيكَ "
. فَمَازَالَتْ طَعْمَتِي بَعْدُ.

ژباړه : عمرابن ابی سلمه رضی الله عنه وایې : زه ماشوم وم له رسول الله صلی الله
علیه وسلم سره اوسېدم ، دخوراک په مهال ما په کاسه کې لاس ښوراوه یعنی له
یوه اوبل لورې نه مې ډوډۍ را اخېستله ، رسول الله صلی الله علیه وسلم راته وویل:
ای هلکه ! بسم الله ووایه ، په ښي لاس خوراک کوه ، کوم خوراک چې تاته نږدې
ده هغه خوره ،عمر بن ابی سلمه وایې : له دې وروسته مې ټول عمر په هغه ډول
خوراک کاوه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم راته ښوولی و .


فایدې :

(۱)
خوراک ته نږدې اوپه ډاډ سره کېناستل ځکه ددې عمربن ابی سلمه په یوه بل
روایت کې راغلې دې چې ماته رسول الله صلی الله علیه وسلم وویل : رانږدې
شه !

(۲)
دخورا ک، څښاک او هر ښه کار پیل په بسم الله الرحمن الرحیم سره کول ځکه په
مختلفو روایتونوکې راغلي دې رسول الله صلی الله علیه وسلم وایې هرښه کار
چې په بسم الله نشې پیل هغه بې برکته وې ،

(۳)
هرښه کار باید په ښې لاس ترسره کړل شې لکه خوراک څښاک اوډېر نور... ځکه
په روایتونوکې راغلې دې چې رسول الله علیه وسلم دهرښه کار په ښې لاس کولو
سره مینه لرله .

(۴)
دخوراک په مهال باید سړي ته نږدې خوراک وخوړل شې او دناستو ملګرو له لورې
څه را وانه خېستل شې ، ځکه دا ډول چلند په اخلاقی لحاظ ناسم اوبد دی .

(۵)
که یوچاته کومه شرعی مسئله نه وې معلومه او له کومې لارې دا مسئله ځان ته
معلومه کړي نو په هغه وخت کې دې سمدستې دا ژمنه وکړې چې همدا مسئله
به خامخا عملې کوم او تر مرګه پورې به عمل پرې کوم او داد کره او رښتینی
مسلمان خوی اوعادت وې ځکه په ډېرو روایتونوکې راغلي دې کله به چې کوم
صحابی ته رسول الله صلی الله علیه وسلم یوڅه ور وښودل نو هغه به په هغه ځای
هوډ او ژمنه وکړه چې دا خبره به ترمرګه پورې عملي کوم لکه دلته هم د عمر بن
ابی سلمه رضی الله عنه د دې روایت په پای کې راغلي دې :
فَمَازَالَتْ طَعْمَتِي بَعْدُ. ده ددې روایت دبیانولو په مهال داخبره کړې ده چې زه تر
اوسه پوري په هغه ډول خوراک کوم چې رسول الله صلی الله علیه وسلم راښوولی
دی .

---

26

أَخْرَجَ أَبُو دَاوُد فِي سُنَنِهِ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَامِرٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ : دَعَتْنِي أُمِّي يَومًا،
وَرَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاعِدٌ فِي بَيْتِنَا ، فَقَالَتْ لِي : هَا تَعَالْ أَعْطِكَ.فَقَالَ
لَهَا النَّبِيُّ صَلَّي اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ يَا أُمَّ عَبْدَ اللهِ. مَا أَرَدْتَ أَنْ تَعْطِيهِ ؟ فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ
اللهِ. أَرَدْتُ أَنْ أَعْطِيهِ تَمَرًا.قَالَ لَهَا: أَمَّا إِنَّكَ لوْ لَمْ تَعْطِهِ شَيْئًا لَكَتَبَتْ عَلَيْكَ كَذِبَةً.

ژباړه :

عبدالله بن عامر وایې : یوه ورځ رسول الله صلی الله علیه وسلم زموږ په کور کې ناست
و، او زه مې خپلې مور وبللم ، مور مې راته وویل : دلته راشه ! څه شی درکړم ، نو
رسول الله صلی الله علیه وسلم دي ته وویل :ای د عبدالله مورې ! رښتیا څه شی ورکوې؟مور مې ورته وویل : یارسول الله ! خورما مې ورکولې ، رسول الله صلی الله
علیه وسلم ورته وویل : که دې درغوښتی وی اوڅه دې ورکړي نه وی نودابه دروغ
بلل کېدل .


مهمه فایده :

دروغ هغه سپکه او بدمرغه ناروغې ده چې باید ډېره زیاته هڅه وکړل شي څو
له دې ګناه نه ځان وژغورل شې ، په دروغو کې دانسان هلاکت او سپکوالی پروت
ده اوپه دروغژن باندې الله جل جلاله لعنت وایې ، دټولنې سرخېلان (سیاستوال)
همدې دروغوپه غدر اوټګي اخته کړې دې ، او دنن له ټګیو اوبرګیوډک سیاستونه
همدې دروغژنو دې حد ته رارسولې دې ، دټولني شتمن خلک دهمدې کرغېړني ګناه (دروغو) له کبله په غش او دروهوبوخت دې ، لنډه دا چې ډېرۍ پساتونه او دروهې له
دې ناولې ګناه یعنی دروغونه سرچېنه اخلې او دهمدې دروغو په زور په پښو درېږي

همدا لامل دی چې دانسانیت ستر روزونکي رسول الله صلی الله علیه وسلم په
دې لوړه لارښوونه کې هر مو ر اوپلار او هر روزونکی دې ته متوجه کړی دی چې باید
دماشوم په کم عمري کې لا دهغه روزني ته متوجه واوسې او په تېره بیا د دروغوپه
موضوع کې له هغه سره ډېر احتیات وکړل شې اوهغه داسی وروزل شې چې ټول ژوند
دروغوته نږدې نشی ، له هغه سره په تعامل کې باید مور اوپلار داسې چلند غوره
کړې چې هغه له ډېروکوچنیو دروغو هم خوندې اوساتلی پاتې شې ،

ډېرځله مور اوپلار دیوکم ضرورت له کبله ځان دروغوته اړ کړې اوخپل ماشوم ته دروغ ووایې په دې سره له هغه نه یو د دروغ ویلو ګناه ترسره شې اوبل ډېر خطرناک کار دادی چې ماشوم له ځانه سره دا فکر خپل کړې چې دروغ څومره بده خبر نده او دیوه کم ضرورت دپوره کولو له پاره که دروغ یوه ذریعه کړل شی پروا نلرې دمور اوپلار غیږ
اوله هغه سره تعامل د ماشوم له پاره لومړنۍ مدرسه او ښوونځۍ دی او دلته ماشوم
په پټه خوله ډېرڅه زده کوی ، دلته یې چې څه زده کړې وې هغه یې دتل له پاره په دما
غوکې نقش وی بناء دامهال د هر روزونکی او هر مور اوپلار له پاره ډېر نازک وخت
دی او باید ډېردقت او مکمل احتیات وکړل شې ،

---

    27

    أَخْرَجَ التِّرْمِذِيُّ عَنْ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ : أَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى
    اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِي : " يَا بُنَيَّ ، إِنْ قَدَرْتَ أَنْ تُصْبِحَ وَتُمْسِيَ وَلَيْسَ فِي
    قَلْبِكَ غِشٌّ لِأَحَدٍ فَافْعَلْ ، ثُمَّ قَالَ لِي : يَا بُنَيَّ وَذَلِكَ مِنْ سُنَّتِي ، وَمَنْ أحْيَا
    سُنَّتِي فَقَدْ أَحَبَّنِي ، وَمَنْ أَحَبَّنِي كَانَ مَعِي فِي الْجَنَّةِ " .

    ژباړه : انس بن مالک رضی الله عنه وایې : رسول الله صلی الله علیه وسلم راته وویل :
    زویه ! ترڅو چې دې وس وې په خپل ټول ژوند کې هیچاته په زړه کې دوکه او بدخواهې
    مه ګرځوه ،بیا یې راته وویل : ای زویه ! داصفا زړه لرل اودهیچا بدخواهې نه غوښتل
    زما لاره ده ، اوڅوک چې زمالاره ژوندی کړې هغه له ماسره مینه وکړه ، اوڅوک چې له
    ماسره مینه وکړې هغه به له ماسره په جنت کې وې .

    فایدې :

    (۱) یومشر هر کشرته ویلی شې چې زویه ! اودلته د(بُنَيَّ )توری په تصغیر سره راغلی
    دی اودا ډېره دنرمې او تلطف کلمه ده درسول الله صلی الله علیه وسلم له دې خواږه چلند سره سم داسې خوږه ژبه کارول باید هرمسلمان خپله کړې او له کشرانوسره نرم
    چلند وکړې .

    (۲) غش د النصح ضد دی النصح دیوچا خیرغوښتنې ته وایې نو دغش معنی دیوچا
    بدغوښتل دې اوپه حدیث کې (لِأَحَدِ) توری راغلی دی مسلمان باید دهېچا بد ونه
    غواړې نه دکافر او نه دمسلمان اوهرچاته سپېن زړی پاته شې

    (۳)
    رسول الله صلی الله علیه وسلم داخبره انس ته په دومره ټېنګار سره کوې چې دا هسې وختې اوساده خبره مه بوله بلکې په دې چلند تل پاته شه لکه په حدیث کې چې د
    ( إِنْ قَدَرْتَ أَنْ تُصْبِحَ وَتُمْسِيَ وَلَيْسَ فِي قَلْبِكَ غِشٌّ لِأَحَدٍ فَافْعَلْ )له دې تاییدې جملو
    نه دا معنی ښه څرګندېږې اوبیا ورته وایې : دا زما لاره ده او زما دلارې بل سر جنت ته رسېدلی دی یعنی زما لاره نیول سړی جنت ته رسوې .


    (۴) نن سبا باید ماشومانو ته داډول حدیث ډېر تلقین کړل شې ددې دروهو او درغلیو
    په زمانه کې که څوک غواړې خپل اولاد په ښو اخلاقو وروزې هغه دي اولادونوته
    داډول سترې اخلاقي لارښوونی تدریس کړې .

---

    28
    أَخْرَجَ الإِمَامُ أحْمَدُ والبُخَاريُّ وَمُسْلِمُ -وَاللَّفْظُ لِأَحْمَد- عَنْ ثَابِتٍ
    عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : خَدَمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا حَتَّى
    إِذَا رَأَيْتُ أَنِّي قَدْ فَرَغْتُ مِنْ خِدْمَتِهِ قُلْتُ : يَقِيلُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ
    عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَخَرَجْتُ إِلَى صِبْيَانٍ يَلْعَبُونَ ، قَالَ : فَجِئْتُ أَنْظُرُ إِلَى لَعِبِهِمْ ،
    قَالَ : فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ عَلَى الصِّبْيَانِ وَهُمْ
    يَلْعَبُونَ ، فَدَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَبَعَثَنِي إِلَى حَاجَةٍ
    لَهُ ، فَذَهَبْتُ فِيهَا ، وَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي فَيْءٍ
    حَتَّى أَتَيْتُهُ ، وَاحْتَبَسْتُ عَنْ أُمِّي عَنِ الْإِتْيَانِ الَّذِي كُنْتُ آتِيهَا فِيهِ ،
    فَلَمَّا أَتَيْتُهَا قَالَتْ : مَا حَبَسَكَ ؟ قُلْتُ : بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ
    عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَاجَةٍ لَهُ ، قَالَتْ : وَمَا هِيَ ؟ قُلْتُ : هُوَ سِرٌّ لِرَسُولِ اللَّهِ
    صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَتْ : فَاحْفَظْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ
    وَسَلَّمَ سِرَّهُ ، قَالَ ثَابِتٌ : فقَالَ لِي أَنَسٌ : لَوْ حَدَّثْتُ بِهِ أَحَدًا مِنَ النَّاسِ أَوْ لَوْ
    كُنْتُ مُحَدِّثًا بِهِ لَحَدَّثْتُكَ بِهِ يَا ثَابِتُ .
    ژباړه : انس رضی الله عنه وایې : یوه ورځ مې درسول الله صلی الله علیه وسلم خدمت وکړ، زه په دې ګومان شوم چې نور مې نو خدمت سرته ورساوه او اوس به رسول الله صلی الله علیه وسلم دغرمې خوب کوې نو دباندې ووتلم ، دباندې ماشومانولوبي کولې هغوی ته ورغلم او ورته کتل مې ،او رسول الله صلی الله علیه وسلم راغی ، ماشومانو خپلې لوبې کولې او ده سلام پرې وکړ زه رسول الله صلی الله علیه وسلم ور وبللم اوخپل یوه کارته یې ولېږلم ، زه هغه کارته ولاړم او رسول الله صلی الله علیه وسلم یوځای سیورې ته کېناست څو چې زه ورته راغلم ، زه په دې کاریوڅه ناوخته شوم او مور ته به مې چې په کوم وخت کې ورتلم له هغه وخته ناوخته ورغلم ، کله چې ورغلم مور مې راته وویل ولې ناوخته شوې ؟ما ورته وویل زه رسول الله صلی الله علیه وسلم یوه کار ته لېږلی وم ، مور مې راته وویل : څه کارو ؟ ماورته وویل هغه درسول الله یوراز و مور مې راته وویل چې درسول الله صلی الله علیه وسلم راز وساته اوچاته یې مه ښکاره کوه ، ثابت البنانی وایې ماته انس وویل : ای ثابته ! که درسول الله داراز مې چاته ویلی وی یامې چاته ویلی نو تاته به مې هم ویلی و

    (۱)
    له دې حدیث نه څو مهمې خبرې معلومولی شو یودا چې دماشومان لوبې کول او دلوبو په مهال هغوی ته سلام اچول اوبیاهغوی ته کېناستل او هغوی ته کتل عادی خبره ده اورسول الله صلی الله علیه وسلم دا کار کړی دی .

    (۲)رسول الله صلی الله علیه وسلم له ټولو صحابه و او ماشومانو سره ډېر بی تکلفه و هغوی به دده په مخکی لوبی کولې او دی به ورته کېناسته هم او سلام به یې هم ورته کاوه .

    (۳)
    یوماشوم او هرڅوک باید دیوچا راز او سِر خوندې وساتې او چاته یې ونه وایې او دراز ویل یو خیانت او ناسم کار دی لکه دانس رضی الله عنه له خبرو نه چې مالومېږې چې ده درسول الله صلی الله علیه وسلم راز تر مرګه پورې هیچاته نه و ویلی . آن خپلې مورته یې هم نه و وېلی .

    (۴)
    مشران باید کشران پوهه کړی او ټېنګار دې پرې وکړې چې دیوچاراز ښکاره نکړې او ویې ساتې لکه انس ته خپلې مو ر وویل چې درسول الله صلی الله علیه وسلم راز وساته .

---

    29

    أَخْرَجَ التِّرْمِذِيُّ وَمُسْلٍمٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : " خَدَمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ
    وَسَلَّمَ عَشْرَ سِنِينَ , فَمَا قَالَ لِي أُفٍّ قَطُّ ، وَمَا قَالَ لِشَيْءٍ صَنَعْتُهُ , لِمَ صَنَعْتَهُ , وَلا لِشَيْءٍ
    تَرَكْتُهُ , لِمَ تَرَكْتَهُ ؟
    وَكَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَحْسَنِ النَّاسِ خُلْقًا فَأَرْسَلَنِي يَوْمًا لِحَاجَةٍ فَقُلْتُ
    وَاللهِ لاَ أَذْهَبُ وَفِي نَفْسِي أَنْ أَذْهَبُ لِمَا أَمَرَنِي بِهِ نَبِيُّ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَجْتُ
    حَتَّى أَمُرُّ عَلَى صُبْيَانٍ وَهُمْ يَلْعَبُونَ فِي السُّوقِ فَإِذَا رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ
    قَبِضَ بِِقَفَايَ مِنْ وَرَائِي قَالَ فَنَظَرْتُ إِلَيْهِ وَهُوَ يَضْحَكُ فَقَالَ يَا أُنَيْس أَذَهَبْتَ حَيْثُ أَمَرْتُكَ
    قَالَ قُلْتُ نَعَمْ أَنَا أَذْهَبُ يَا رَسُولَ اللهِ .

    ژباړه :

    انس بن مالک رضی الله عنه وایې : ماد رسول الله صلی الله علیه وسلم لس کاله
    خدمت وکړ خو په دې لسوکلونوکې یې ماته هېڅکله اف توری ندی وېلی ،اوکه به
    ماکوم کار کړی و داسي یې ندې راته وېلي چې دادي ولي داسې کړی دی ، اوکه به کوم
    کار راڅخه پاتي شوداسې یې ندې راته ویلي چې دادې ولي ندی کړی .

    رسول الله صلی الله علیه وسلم په ټولو خلکو کې دغوره اخلاقو خاوند و، یوه
    ورځ یې زه یوه کارته ولېږلم نو ما ورته وویل والله که ولاړ شم ،په زړه کې مې و چې
    دخدای نبي صلی الله علیه وسلم دکوم کار امر راته کړی دی هغه به کوم ، زه ووتلم
    او په ښار کې په ماشومانو باندې ورغلم هغوی لویې کولي ، په دي حال کې زه رسول
    الله صلی الله علیه وسلم دشالخوا په څټ کې ونیولم ، آنس وایې ما چې ور وکتل ده
    راته خندل اوراته کړه یې : آنس ګله ما چې دکوم کار درته وېلی و هغه ته ولاړې ؟
    ما ورته وویل : هوکی ! ځمه یارسول الله .


    فایدې :

    (۱) په دې حدیث کی ډیرې فایدې پرتې دې خو موږ یې په یوڅو بسنه کوو لومړۍ داچې
    نبوی اخلاق دادې چی هیڅکله دکور خادم او ماشوم باید په یوه کار ونه ترټل شې ځکه
    له تروش تندي او سپکو خبروڅخه ورېن تندی او خوږې خبرې ډېري اغېزمني دي .

    (۲) ماشومان په ټولېزه توګه بي پروا اوبي پامه وې او دکشرتوب لامله دکارونو تجربه
    نلري نو که له یوه ماشوم نه کوم کار غلط شي باید هیڅکله ونه ترټل شي بلکې په خوږه او
    پسته ژبه هغه په اړوند کار وپوهول شي .

    (۳) که یوماشوم دخپل مشر په کومه خبره غوسه شی یابل څه غوسه کړی وې او کله چې
    مشرڅه امر ورته وکړي نو دلته ده ته غوسه ورشي په دې وخت کې باید ماشوم په خپل ضد
    او غوسه پاتې نشی او څومره ژر یې چې وس کېږي باید غوسه سړه او دخپل مشر خبره
    په ځمکه ونه غورځوي .

    (۴) که ماشوم ته دکوم کار دامر په کولو سره غوسه ورشي نو باید مشر دهغه وختي غوسه
    په نرمي سره وزغمي او په مکرر ډول سره په ورېن تندي هغه بیا بیا وهڅوي څو هغه کار تر
    سره کړي ځکه دسختي اوغوسي په مقابل کې سختی اوغوسه خبره اخ او ډب ته رسوي .

    (۵) که ماشوم په اصطلاح سپېنسترګي یاغوسه وکړي باید له هغه سره ډېر نرم چلند شي
    په لوړ حدیث کې د انس رضی الله عنه دغوسي په مهال رسول الله صلی الله علیه وسلم له
    هغه سره څومره نرمي کړي ده !!
    په هغه پسي له شاورغلی دی !
    بیایې په مینه له هغه سره ماشومانه حرکت کړی دی !
    هغه یې له شانېولی !
    او ورته خاندي !
    او بیا یې په خواږه نامه سره یادوې !

    صلی الله علیه وسلم

---

        30
        رُوِيَ التِّرْمِذِيُّ وَأَبُودَاوُد وَ البُخَارِيُّ (فِي الْاَدَبِ الْمُفْرد)عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ كَانَ لَهُ ثَلَاثُ بَنَاتٍ ، أَوْ ثَلَاثُ أَخَوَاتٍ ، أَوِ ابْنَتَانِ ، أَوْ أُخْتَانِ ، فَأَحْسَنَ صُحْبَتَهُنَّ ، وَاتَّقَى اللَّهَ فِيهِنَّ فَلَهُ الْجَنَّةُ " .


        ژباړه :
        ابوسعید الخدری رضی الله عنه وایې : رسول الله صلی الله علیه وسلم وویل :څوک
        چې دری لوڼه یادری خوندې ولرې یا دووه لوڼه او دووه خوندې ولرې او ښه ژوند
        ورسره وکړې یعنی خوشاله یې لرې او ددوی په باره کې له الله جل جلاله څخه
        ویرېدی نو ده لره جنت ده .

        فایدې :

        (۱) دا روایت دحدیثو په مختلفو کتابونوکې په ډول ډول زیادت او تغیر سره راغلی دی
        لکه دبخاری دادب المفرد په یوه روایت کې راغلې دې : فصبر عليهن یعنی په دې لوڼو اوخوندو یې صبر وکړځکه ډېر داسی خلک شته چې هغوی په لوڼو اوخوندو خپه کېږې او ناشکري کوې او داکار شریعت سخت ناروابللی دی .
        دابن ماجه په روایت کې داسې زیادت راغلی دی : وأطعمهن وسقاهن وكساهن یعنی
        خوراک ، څښاک او پوښاک یې ورکړ. اود الطبرانی په یوه روایت کې اغلي دي : فأنفق عليهن وزوجهن وأحسن أدبهن یعنی په هغویې لګښت وکړ ،واده یې کړې او ښه اخلاق
        یې ور وښودل .دامام احمد په یوه روایت کې راغلی دې : يؤدبهن ويرحمهن ويكفلهن
        یعنی هغوی ته یې غوره اخلاق ور وښودل ،په هغوی یې رحم او له هغوی سره یې مینه
        وکړه ، دهغوی کفالت یې وکړ .

        اصلا زمو ږ په لوړ روایت کې یوه داسي جمله راغلي ده چې په هغه کې دا ټولي معناوې
        پرتې دې چې هغه دا جمله ده فَأَحْسَنَ صُحْبَتَهُنَّ )او ددې ټولو تفصیلاتو ګټه داده چې
        باید مسلمانان خپلولوڼو اوخوندوته ته ډېره توجه وکړي ځکه د نارینه اولادپه نسبت
        دوی کمزوری وی او پلار او وروڼو ته ډیر ې اړي وې ،

        له لوڼو او خوندو سره به دا ښېګڼه به ترهغوروانه وې
        څو یې ودونه ورته وکړل او په یوه بل روایت کې د واحسن الیهن په شرح کې علماوایې
        چې ددې مطلب داده چې له واده وروسته یې له هغوی سره صله رحمي وپالـلـه یعنی
        دهغوی پوښتنه یې کوله هغه یې کورته راوستلې او له هغوی سره یې ښه کول ،
        ددې نءكيو بدل به جنت وې او له دې لوی انعام بل نشته الله دی راپه برخه کړي

---

د ماشومانو له پاره څلویښت نبوی حدیثونه

د ماشومانو له پاره څلویښت نبوی حدیثونه۲

د ماشومانو له پاره څلویښت نبوی حدیثونه۳

د ماشومانو له پاره څلویښت نبوی حدیثونه

السلام علیکم ورحمة الله وبرکاته

ګرانو ماشومانو ! ستاسو له پاره دلته هغه څلویښت نبوی حدیث
را اخلم او ژباړم چی په تاسو (ماشومانو) پوری اړه لری تاسو دا
حدیث زده کړئ اویاد کړئ څو مو سمی لاری ته برابرکړی اوپه دی
توګه تاسو کولئ شئ ترډیره حده هغه نبوی لارښوونی اوروزنی
ترلاسه کړئ کومی چی زموږ خواږه نبی صلی الله علیه وسلم ماشومانو
ته بیان کړی دی دابه زه په خوږه او پسته پښتو تاسو ته وژباړم
تاسو لومړۍ دهغو عربی توری یاد کړئ او بیا به په اسانی سره
پښتو ژباړه هم یاد کړای شئ راځئ حدیث تلاوت کړئ!

---

(۱) رَوَی الطَّبرَانِیُ وَابنُ النَّجَارِ عَن عَلِیِّ کَرَّمَ اللهُ وَجهَهُ أَنَّ النَّبِیَّ صَلَّی اللهُ
عَلَیهِ وَسَلَّمَ قَالَ : أَدِّبُوا أَولاَدَکُم عَلی ثَلاَثٍ خِصَالٍ : حُبُّ نَبِیِّکُم ، وَحُبُّ آلِ
بَیتِهِ ، وَتِلاَوَةِ القُرانِ فَأِنَّ حَمَلَةِ القُرانِ فِی ظِلِّ عَرشِ الله یَومَ لاَظِلَّ إِلاَ ظِلَّهُ
مَعَ انبِیَائِهِ وَاصفِیَائِهِ .



ژپاړه : طبرانی او ابن النجار له حضرت علی کرم الله وجهه نه روایت کوی
چی رسول الله صلی الله علیه وسلم ویلی دی : تاسوخپلو اولادونو ته درۍ
خویونه ور وښیئ ! ستاسو دنبی مینه ، دهغه دکورنۍ مینه اودقرانکرم تلا
وت ځکه دقران حافظان به دالله دعرش په هغه سیوری کی له انبیاو او نیکو
خلکوسره وی چی په هغه ورځ بل ځای سیوری نه پیداکیږی
په دعاوکی مو مه هیروئ
په مینه

---

(۲)

رُوِيَ أَحْمَدُوَالشَّيْخَان عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ أَنَّ رَجُلاُ سَئَلَ رَسُولَ اللهِ
صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَتَي السَّاعَةُ ؟ فَقَالَ رَسُول ُاللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
وَمَا اعْدَدْتَ لَهَا ؟ فَقَالَ لاَشَئ اِلاَّ أَنَّي اُحِبَّ اللهَ وَرَسُولَهُ فَقَالَ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ

وَفِي رِوَايَةِ البُخَارِي قَالَ : وَنَحْنُ كَذَلِكَ ؟ فَقَالَ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : نَعَمْ
قَالَ أَنَسٍ : فَمَا فَرَحْنَا بِشَئٍ فَرْحَنَا بِقَولِ النَّبِيِّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْتَ مَعَ
مَنْ أَحْبَبْتَ .
قَالَ أَنَسُ فَأِنَّا اَحَبُّ النَّبِيَّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَابَكْرٍ وَعُمَرَ وَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ مَعَهُمْ بِحُبِّي اِيَّاهُمْ




ژباړه : يوه سړي له رسول الله صلي الله عليه وسلم نه پوښتنه وكړه :
قيامت به كله وي ؟ هغه ورته وويل :ايا تا اخرت ته تياري كړي ده ؟

هغه وويل نه هيڅ تياري مي نده كړي يواځي له الله او دهغه له رسول
سره مينه لرم رسول الله صلي الله عليه وسلم ورته وويل : ته چي له
چاسره مينه لري په اخرت كي به له هغو سره وي

دبخاري په روايت كي راغلي دي : هغه سړي وويل :موږبه هم ىاسي يو
(يعني له چا سره چي مينه لرو له هغوسره به يو) رسول الله ورته وويل:
هوكي.

انس وايي موږ په يوه شي هم دومره نه يو خوشاله شوي لكه دي رسول الله
په دي خبره(أنت مع من احببت ) چي څومره خوشاله شوو أنس وايي زه له رسول الله ، ابوبكر او عمر سره مينه لرم او اميد لرم چي ددي ميني په بركت به
له دوي سره يم

.
(۳)

أَخْرَجَ البُخَارِيُّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ الله ُعَنْهُمَا أَنَّ النَّبِيَ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ
الْخَلاَءَ قَالَ : فَوَضَعْتُ لَهُ وَضُوءًا فَقَالَ مَنْ وَضَعَ هَذَا ؟ فَأُخْبِرَ فَقَالَ : اَللَّهُمَّ فَقِّهْهُ فِي الدِّينِ

ژباړه : عبد الله بن عباس رضي الله عنهما وايي رسول الله صلي الله عليه
وسلم بيت الخلا ته ننوت او ما داوداسه اوبه ورته كيښودلي . پوښتنه يي
وكړه : دا اوبه چا كيښودلي ؟ چا خبروركړ. نو ويي ويل : خدايه په دين كي
يي پوه په نصيب كړي



فايده :

(1)
عبدالله دا مهال كوچنۍ و او داحديث موږته راښيي چي كوچنيان بايد دلويانو
خدمت وكړي او لويان بايد په بدل كي ښي خبري او دعاوي ورته وكړي .

(2)

بايد کوچنیان داسی ښه کار پرته دچا له امرکولو نه په خپله وکړی او دا
ددی لامل کیږی چی دداسی کوچنی کاربه ستایل کیږی او دعا او افرین
به پری ویل کیږی.


(۳)


که ماشوم یوښه کار وکړی باید غلی پاتی شی او شور جوړ نکړی چی ما داسی
کار وکړ ځکه په دی روایت کی راځی چی رسول الله صلی الله علیه وسلم ته چا
وویل (فَأُخْبِرَ) یعنی انس رضی الله عنه نه بلکی بل چا ورته وویل چی داوداسه
اوبه انس برابری کړی .
.


(۴)

أْخْرَجَ التِّرْمِذِيُّ عَنْ رَبِيْعَهْ بنِ شَيْبَان قَالَ : قُلْتُ لِلْحَسَن بنِ عَلِيٍّ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا
مَا حَفَظْتَ مِنْ رَسُولِ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟ قاَلَ حَفَظْتُ مِنْهُ : دَعْ مَا يُرِيْبُكَ إِلَي
مَا لَايُرِيْبُكَ فَإِنَّ الصِّدْقَ طَمَأنِينَةٌ وَالْكَذِبَ رَيْبَةٌ

ژباړه : ربیعه بن شیبان وایی ما حسن بن علی رضی الله عنهما ته وویل :
تا له رسول الله صلی الله علیه وسلم نه څه یادکړی دی ؟ ده راته وویل :ما
له هغه نه دا خبره یادکړی ده چی ویل یی : په کوم کار کی چی دووه زړۍ
اوشکمن یی هغه پریږده او هغه کار وکړه چی په هغه کی شک نه وی ځکه
په رښتیا کی ډاډ او اطمنان پروت دی او په دروغو کی شک اوشبه وی


فوائد:


(1)په ماشومانو کی درسول الله صلی الله علیه وسلم دحدیثو دیادولواهتمام
درسول الله صلی الله علیه وسلم د وفات په مهال حسن بن علی رضی الله عنهما
ماشوم و .


(۲) داسی یوشی چی دهغه په جواز اونه جواز یارواوالی اونارواوالی کی شک
وی دهغه پریښودل لازمی دی باید داسی شی غوره کړل شی چی هغه صفا او له
شکه وتلی وی یعنی هرشکمن کارته نه ورنږدی کیدل .

(۳)درښتیا لاره ډیره پاکه اوسپیڅلی ده هر کار چی په رښتیا ولاړ وی په هغه
کی هیڅ شک اوشبه نه وی اوهغه کار ډیر خوندور وی له ماشومانو سره د
اړیکوپه مهال دهغوی موراوپلار اونور اړوند خلک ډیرځله دمختلفوضر
ورتونویا لهوپراساس هغوی ته دروغ وایی چی داد ماشوم له پاره ډیر تاوانی
دی او په دی سره ماشوم درښتیا له سپیڅلی لاری لری کیدلو ویره ده


(۴)په یوه شی کی شک او تردد د دروغو له کبله رامنځته شوی وی نوله دروغو
ځان ژغورل ضروری دی ځکه دروغ شکوک اوشبهات پیدا کوی .

.

(۵)

أَخرَجَ البُخَارِيُّ وَمُسلِمُ عَن سَمُرةَ بنِ جُنىدُبٍ رَضِيَ اللهُ عَنهُ قَالَ :
كُنتُ عَلَي عَهدِ رَسُولُ الله صلي الله عليه وسلم غُلاَماً, فَكُنتَ أَحفَظُ عَنهُ,
فَمَا يَمنَعُنِي مِنَ القَولِ إلاّأنّ هَاهُنَارِجَالاًهُم أَسَنُّ مِنِّي.

ژباړه : سمره بن جندب رضی الله عنه وایی : زه د رسول الله صلی الله علیه وسلم
په وخت کی هلک وم ، او له ده نه به می دده حدیث یادول خوپوښتنه به می نشوی
کولی ځکه هلته به له مانه مشران خلک وو



فایده : د سمره رضی الله عنه له ددی روایت په رڼا کی که موږ درسول الله
صلی الله علیه وسلم مجلس ته د تصور په نړۍ کی سر ور ښکاره کړو نو
څو خبری به راته مالومی شی :

(۱) دده په مجلس او درس کی به مشران او کشران ټول ناست وو

(۲) کشران به هم د درس د زده کړی له پاره ناست وو

(۳) کشرانو به دمشرانو په مخکی خبری اوپوښتنی نه کولی او د
هغو احترام به یی کاوه

(۴) مشرانوبه پوښتنی کولی خو دا پوښتنی به دیری کمی وی


(۶)
.



أَخرَجَ البُخَارِيُّ وَمُسلِمُ وَالتِّرمِذِيُّ وَالنِّسَائِيُّ وَأَبُودَاوُدَ-وَهَذا لَفظُ البُخَارِيُّ-
عَن أَنَسٍ بنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللهُ عَنهُ قَالَ :
دَخَلتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّي اللهُ عَلَيهِ وَسَلَّمَ عَلي غُلاَمٍ خِيَاطٍ , فَقَدَّمَ إِلَيهِ قِصعَةَ
ثَرِيدٍ وَعَلَيهِ دُبَّاءٌ , قَالَ : وَأَقبَلَ عَلي عَمَلِهِ -يَعنِي : الغُلاَمُ - قَالَ : فَجَعَلَ النَّبِيُّ
يَتَّبِعُ الدُّبَاَءَ قَالَ أَنَس ُ: فَجَعَلتُ أَتَتبَعُهُ , وَأَضَعُهُ بَينَ يَدَيهِ قَالَ : وَمَازِلتُ أُحِبَّ
الدُّبَاءَ .



ژباړه : انس بن مالک رضی الله عنه وایی : زه له رسول الله صلی الله علیه وسلم
سره یوه ګنډونکی هلک ته ورغلو هغه ده ته دماتی ډوډۍ کاسه کیښودله چی
کدوهم پری پروت و او هغه هلک بیرته په خپل کار پیل وکړ. نو رسول الله صلی
الله علیه وسلم کدو ورټولاوه او خوړ به یی انس وایی : نو مابه هم کدو راټولاوه
او درسول الله صلی الله علیه وسلم مخته به می کیښود او له هغه راهیسی زه له
کدوسره مینه لرم .



فائدې:

(۱)په خپله خوښه د ماشوم کار کول کوم بد کار ندی ،

(۲)میلمه ته ډوډۍ کیښودل اوپه خپله په کار بوختیدل روا کار دی
او دا کومه بدی نلری .
(۳)دداسی ډوډۍ یا میوی کاسه یا لوښۍ چی اجزاء یی یوبرابر وی او توپیر ونلری
په دی صورت کی باید سړۍ له خپل لوری ډوډۍ او میوه وخوری او که برابر نه
و بیا کولی شی چی له کوم لوری یی خوښه وی ویی خوری .

(۴) کوم مشراو میلمه ته په کاسه او دسترخوان کی ډوډۍ برابرول
او ورمخته کول ښه کار دی

(۵) له کدو سره مینه کول ښه کار دی ځکه رسول الله صلی الله علیه وسلم
له کدو سره مینه لرله

(۶) که یوڅوک تاسو ته په خپل لاس ډوډۍ برابروی بایدکرکه تر ونشی
او په مینه باید د هغه دلاس خواړه وخوړل شی .

.
(۷)

أَخْرَجَ التِّرمِذِي عَنْ ابنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا قَالَ :كُنْتُ خَلْفَ النَّبِيِّ صّلَّي اللهُ
عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْماً فَقَالَ : يَاغُلاَمُ ! إِنِّيْ أُعَلِّمُكَ كَلِمَاتٍ :

__ اِحْفَظِ الله َ يَحْفَظَكَ.

__ اِحْفَظِ الله َ تَجِدْهُ تُجَاهَكَ .

__ إِذَا سَأَلْتَ فَاسْأَلِ الله َ.

__ وَأِذَا اسْتَعَنْتَ فَاسْتَعِنْ بِاللهِ .

__ وَاعْلَمْ أَنَّ الأُمَّةَ لَوِ اجْتَمَعَتْ عَلَي أَنْ يَنْفَعُوكَ بِشَئٍ , لَمْ يَنْفَعُوكَ
إِلاَّ بِشَئٍ قَدْ كَتَبَهُ الله ُ لَكَ .

__ وَإِنِ اجْتَمَعُوْاعَلَي أَنْ يَضُرُّوكَ بِشَئٍ لَمْ يَضُرُّوكَ إِلاَّ بِشَئٍ قَدْ كَتَبَهُ الله ُ

عَلَيْكَ .رُفِعَتِ الأَقْلاَمُ وَجُفَّتِ الصُّحُفُ

وفي رواية غير الترمذي زيادة :


__ تَعَرّف إِلَي الله ِ فِي الرَّخَاءِ يُعَرِّفَكَ فِي الشِّدَّةِ


__ وَاعْلَمْ أَنَّ النَّصْرَ مَعَ الصَّبْرِ وَ أَنَّ الفَرَجَ مَعَ الْكَرْبِ وَأَنَّ مَعَ العُسْرِ يُسْراً



ژباړه : ابن عباس رضی الله عنهما وایی : زه یوه ورځ درسول الله صلی الله
علیه وسلم شاته وم راته ویل یی :

ای هلکه ! زه څو خبری درته ښیم :

دالله دین وساته هغه به تا وساتی !
دالله دین وساته هغه له تاسره مل وی !
یواځی له الله نه سوال کوه !
یواځی له الله نه مرسته غواړه !

اوپوهه شه ! که ټول انسانان ددی له پاره رایوځای شی چی تاته ګټه ورسوی
تاته به له هغه زیاته ګټه ونه رسوی کومه چی الله ستا له پاره لیکلی ده

او که ټول انسانان ددی له پاره رایوځای شی چی تاته ضرر ورسوی تاته به
هیڅ ضرر ونه رسوی یواځی هغه ضرر به درته رسیږی چی الله درته لیکلی دی
قلمونه دریدلی او صحیفی بندی شوی دی .


اوپه بل روایت کی دازیاتونه راځی :

په عادی حالاتو کی دالله حقوق وپیژنه هغه به په سختی کی درسره مل وی


اوپوهه شه ! چی الهی مرسته په صبرسره ترلاسه کیږی ،
اوله غم سره خوشالی مله وی اوله سختی سره اسانتیا مله وی


فوايد:

له دی حدیث شریف نه خوراستری او لویی ګټی
ترلاسه کولی شو چی څو مهمی یی لاندی را اخلو :



(۱)

دخبری داهمیت له پاره دخبرداوریدلو حالت بیانول لکه ابن عباس رضی الله عنه
چی وایی زه درسول الله صلی الله علیه وسلم له شا وم

(۲)

دخبرو داهمیت او دمخاطب د متوجه کولو له پاره دمعلوم مخاطب
په عام نامه سره مخاطب کول لکه وه هلکه ! ای سړیه ! وه امیرصاحب!
ابن عباس رضی الله عنه درسول الله صلی الله علیه وسلم دتره زوی دی او
ښه یی پیژنی بیا هم ورته وایی : یاغلام !

(۳)

دمخاطب دښه پوهولو او دهغه په ذهن کی مخکی له مخکی دراتلونکوخبرو
داهمیت پیدا کولو له پاره په ډیراجمال سره دهغو یادونه او له هغه وروسته
تفصیل ته ښکته کیدل لکه رسول الله صلی الله علیه وسلم چی ابن عباس
رضی الله عنه ته داجمال په توګه وایی : انی اعلمک کلمات .



(۴)

په تقدیر ایمان او پر الله جل جلاله باور او ویسا .


(۵)


یواځی الله جل جلاله ته زارۍ او له هغه نه سوال کول او یواځی له هغه نه
مرسته غوښتل او غیر الله هرڅه بی وسه او الله جل جلاله ته اړاومحتاج
بلل .


(۶)


په هرحالت : خوشالی او خپګان ، سختی او اسانی کی دالله بندګی او
دهغه نمانځنه .


(۷)

دصبر غوره صفت اختیارول او په صبر سره له الله نه دمرستی ترلاسه
کول .


(۸)

دسختی او غم بروا نه کول او په دی خوشالیدل چی له سختی وروسته
به حتما اسانی راځی او غمه وروسته به خوشالی راځی .





(۸)

أَخرَجَ مُسلِم وَ أَبُودَاوُد عَنْ أَ نَسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ أَ نّ فَتيً مِنْ أّسْلَم قَالَ :
يَارَسُوْلَ اللهِ ! إِنّيْ أَرَدْتُ الغَزْوَ , وَلَيْسَ مَعِيَ مَا أَتَجَهَّزُ بِهِ ؟ قَالَ إِئْتِ
فُلَاناً قَدْكَانَ تَجَهَّزَفَمَرِضَ . فَأَتاهُ فَقَالَ : إِنَّ رَسُوْلَ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ
وَسَلَّمَ يُقْرِئُكَ السَّلاَمَ , وَ يَقُوْلُ : أَعْطِنِي الَّذِي تَجهَّزْتَ بِهِ , فَقَالَ : يَا
فُلاَنَة أَعْطِيهِ الَّذِي تَجَهَّزْتُ بِهِ , وَلاَ تَحْبِسِي مِنْهُ شَيْئاً , فَوَاللهِ لاَ
تَحْبِسِينَ مِنْهُ شَيْئاً , فَيُبَارِكُ لَناَ فِيهِ .


ژباړه : حضرت انس رضی الله عنه وایی د اسلم قبیلی یو ځوان
رسول الله صلی الله علیه وسلم ته راغی او ورته ویی ویل : یار
سول الله ! زه غزا ته دتګ نیت لرم خو د
غزا الات اوسامان نلرم ؟
رسول الله صلی الله علیه وسلم ورته وویل فلانکی ته ورشه هغه غزا
ته ځان تیار کړی و خو بیا ناروغه شو ځوان هغه سړی ته ورغی او ور
ته ویی ویل : رسول الله صلی الله علیه وسلم سلام ویلی او ویل یی
چی تا غزاته دتګ له پاره دځان له پاره کوم سامان تیار کړی وو هغه
ماته راکړه .
هغه سړی خپلی میرمنی ته وویل چی ای فلانۍ ! هغه زما سامان ده ته
ورکړه او یو شی هم مه ځنی ګرځوه په خدای سوګند که څه دی ورنه وګر
ځول په هغه کی موږ ته الله جل جلاله برکت نه اچوی



فوائد :

(۱)
دالله په لاری که دوتلو له پاره دځوانانو هڅونه .

(۲)
دالله په لار کی دوتلو له پاره تیاری داسی نه چی تش لاس په دی اراده
ووځی چی توکل می پرخدای دی . داراز توکل منعه دی ځکه په قرانکریم
کی هم الله چی وایی چی تاسو د دښةن په مقابله کی څومره تیاری کولی شئ
ویی کړئ !

(۳)
دمجاهدینو په تیاری کی له یو بل سره مرسته کول او په دی لاره کی هیڅ
نه سپمول لکه هغه ناروغه صحابی چی خپلی میرمنی ته وویل که څه دی
وګرځول په هغه کی الله موږ ته برکت نه اچوی

(۴)
یومجاهد که ناروغه شی هغه کولی شی له غزا نه پاتی شی که څه یی
هم ځان تیار کړی وی خو په دی صورت کی ښه خبره داده چی خپل دغزا
سامان بل مجاهد ته ورکړی

(۵)
دالله په لاره کی دلګولو له پاره چی کوم مال ځانګړی شوی وی هغه باید
دالله په لاره کی ولګول شی

.

(۹)

رُويَ الطَبْرَانِي ُ عَنْ أَبِيْ أُمَامَة رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ : قَالَ رَسُوْلُ اللهِ صَــــــــــــلَّي
اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَامِنْ نَاشئٍ يَنْشَأُ فِيْ العِبَادَةِ حَتَّي يُدْرِكُهُ المَوْتُ إِلاَّ أَعْطاهُ
اللهُ أَجْرَ تِسْعَةٌ وَتِسْعِيْنَ صِدِّيْقاً.

ژباړه : ابوامامه رضی الله عنه وایی : رسول الله صلی الله علیه وسلم ویلی دی
هرهغه نوی ځلمۍ چی په عبادت کی رالوی شی او بیا ومری هغه ته به الله جل
جلاله دنه نوی صدیقینو ثواب او اجر ورکوی .



فوائد :

(۱)

عبادت اونیک عمل ته د نویوځلمیانو هڅونه .

(۲)په ځلمیتوب کی د عبادت د اجر او ثواب ډیروالی .

(۳)په ځلمیتوب کی به دعبادت ثواب په هغه صورت کی زیات وی څو
چی داځلمۍ ترمرګه پوری په همدی عبادت ټینګ اومستقیم پاتی شی


(۴)په ځلمیتوب کی عبادت کول د نه نوی صدیقینودعمل په څیر ثواب لری
او صدیقین هغه خلک دی چی دالله جل جلاله په سپیڅلیوانسانانو کی
دویم مقام لری .دالله نیک بندګان قران کریم په څلورو ډلو ویشلی دی
لومړۍ ډله دنبیان دی دویمه صدیقین دی دریمه شهیدان دی څلرمه
صالحین دی .

.

(۱۰)


آْخْرَجَ أَبُودَاوُدوَالتِّرمِذِيّ ُ وَالنَّسَائِيُّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيُّ بْنِ أَبِيْ طَالِبٍ
رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا قَالَ : عَلَّمَنِيْ رَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلِمَاتٍ
أَقُوْلُهُنَّفِي الْوِتْرِ : اَللّهُمَّ اهْدِنِي فِيْمَنْ هَدَيْتَ , وَعَافِنِي فِيمَنْ عَافَيتَ,
وَتَوَلَّنِي فِيمَنْ تَوَلَّيْتَ , وَبَارِكْ لِي فِيمَا اَعْطَيْتَ وَقِنِي شَرَّ مَاقَضَيْتَ,
فَإِنَّكَ تَقْضِي وَلاَ يُقْضَي عَلَيْكَ وَإِنَّهُ لاَ يَذِلُّ مَنْ وَالَيْتَ ,تَبَارَكْتَ رَبَّنَا
وَتَعَالَيْتَ .


ژباړه : حسن بن علی رضی الله عنه وایی ماته رسول الله صلی الله علیه وسلم
څوکلمات راښوولی وی چی زه یی په وترو کی وایم او هغه دادی : ای الله ! کومو
خلکوته چی تا هدایت خوښ کړی دی له هغوسره ماته هم هدایت وکړه اوچاته چی
دی سلامتیا اوعافیت خوښ کړی دی ماته سلامتیا اوعافیت راوبښه ، او دچاته
ساتنه چی دی کړی ده زما ساتنه هم وکړه ، اوڅه چی دی راکړی دی په هغه کی
برکت وکړه ، اوله هغه شر نه می وژغوره چی تایی فیصله کړی وی ځکه دقضا
فیصله ستا په واک کی ده او په تاباندی څوک حکم نشی کولی
اوله چا سره چی ته دوستی کوی هغه هیڅکله نشی سپکیدلی
ای زموږ ربه ! ته دبرکت وال یی او ډیرلوی یی .



فوائد :


(۱)

باید ماشومان وهڅول شی څو نبوی ماثوری دعاګانی یادی کړی
او هغه په خپلو مخصوصو وختونوکی وایی .

(۲)

په ټولیزه توګه هروخت د دعا په پیل کی له الله جل جلاله نه دهدایت
اوسمی لاری غوښتنه .

.
(۱۱)

أَخْرَجَ الْبُخَارِيُّ عَنْ ابنِ عُمَرَ (رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا) قَالَ: كُنَّا عِنْدَ رَسُوْلِ اللهِ فَقَالَ: أَخْبِرُوْنِي بِشَجَرَةٍ تَشْبِهُ الْمُسْلِمَ أَوْ كَالرَّجُلِ الْمُسْلِمِ، لاَ يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَتُؤْتِي أُكُلُهَا كُلَّ حِينٍ، قَالَ ابنِ عُمَرُ: فَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ، وَرَأَيْتُ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ لاَ يَتَكَلَّمَانِ فَكَرِهْتُ أَنْ أَتَكَلَّمُ، فَلَمَّا لَمْ يَقُولُوا شَيْئًا قَالَ رَسُولُ اللهِ : هِيَ النَّخْلَةُ فَلَمَّا قُمْنَا، قُلْتُ لِعُمرَ: يَا أَبَتَاهْ، وَاللهِ لَقَدْ كَانَ وَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ، فَقَالَ: مَا مَنَعَكَ أَنْ تَكَلَّمَ؟ قَالَ: لَمْ أَرَكُمَا تَكَلَّمُونَ فَكَرِهْتُ أَنْ أَتَكَلَّمُ أَوْ أَقُولُ شَيْئًا، قَالَ عُمَرُ: لَِأَنْ تَكُونَ قُلْتَهَا أَحَبُّ إِلَيَّّ مِنْ كَذَا وَكَذَا.


ژباړه اوخلاصه :

عبدالله بن عمر رضی الله عنهما وایی موږ له رسول الله صلی الله علیه
وسلم سره ناست وو هغه وویل :هغه ونه را وښیئ چی مسلمان ته ورته وی
یا مسلمان سړی ته ورته وی پاڼی یی نه توئیږی او هر وخت میوه ورکوی
ابن عمر وایی : زما په زړه کی راتیر شول چی دا دخورما ونه ده خو چی
ابوبکر او عمر ته می وکتل هغو دواړو هیڅ هم نه ویلی نو ماښه ونه بلله
چی هغه څه نه وایی او زه وغږیږم .
کله چی صحابه و څه ونه ویل نو رسول الله صلی الله علیه وسلم وویل :
داد خورما ونه ده .
کله چی ولاړ شوو ما عمر ته وویل : پلارجانه ! په والله زما په زړه کی راتیره
شوه چی دابه دخورما ونه وی .
هغه راته وویل : نوبیا دی ولی نه ویلی ؟
ما ورته وویل : تاسو دواړو څه نه ویلی نو ماته ښه نشوه ښکاره چی څه ووایم
یاستاسو په مخکی خبری وکړم .
عمر وویل : په خدای سوګند که دی ښوولی وی
نو دا به ماته له ډیرشی نه غوره وه .


فوائد :

(۱)

یوه باریکه پوښتنه کول چی خپل ملګری تفکر اوسوچ ته وهڅوی چی په
هغوکی ماشومان هم وو او دهغو فکری ازموینه هم کیدی شی .

(۲)

مسلمان داسی انسان دی چی انسانیت ته یی زیات خیر رسیږی او په دی
صفت کی دخورما ونه هم له مسلمان سره شریکه ده هغه هم هروخت انسان
ته سیورۍ اومیوه ورکوی .

(۳)

دمشرانو په مخکی داسی خبری کول دادب خلاف دی چی دهغوی دپوهی
کموالی وښیی . او کشران باید دمشرانو په مخکی له خبرو سره اتیات وکړی.

(۴)

پلار په خواږه نامه یادول لکه عبدالله چی خپل پلارته وایی : یا آبتا!
یعنی ای پلار جانه !

(۵)

دزوی په هوښیاری اوپوهه باندی خوشالیدل .



(۱۲)


أَخْرَجَ الْبُخَاريَّ وَابْنُ خَزِيمَةٍ فِي صَحِيحِِهِِ وَاللَّفْظُ لِإِبْنِ خَزِيمَةٍ ,عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ
رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ بَاتَ عِنْدَ مَيْمُونَة أُمُّ الْمُؤْمِنِينَ (وَهِيَ خَالَتُهُ),فَاضْطَجَعْتُ
فِي عَرْضِ الْوِسَادَةِ ,وَاضْطَجَعَ رَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَهْلُهُ فِي طَوْلِهَا,
فَنَامَ حَتَّي انْتَصَفَ اللَّيلُ أَوقَبْلَهُ بِقَلِيلٍ أَو بَعْدَهُ بِقَلِيلٍ ,اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ
عَلَيهِ وَسَلَّمَ , فَجَلَسَ يَمْسَحُ وَجْهَهُ بِيَدِهِ , ثُمَّ قَرَأ الْعَشْرَ الأَيَات الخَوَاتِمَ مِنْ سُورَةِ
آلِ عِمْرَانَ , ثُمَّ قَامَ إِلَي شَنٍّ مُعَلَّقَةٍ ,فَتَوَضَّأَ مِنْهَا , فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ , ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي,
قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ : فَقُمْتُ إِلَي جَنْبِهِ , فَوَضَعَ رَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ
الْيُمْنَي عَلَي رَأْسِي , وَأَخَذَ بِأُذْنِي اليُمْنَي , فَفَتَلَهَا , وَصَلَّي رَكْعَتَينِ , ثُمَّ رَكْعَتَيْنِ
خَفِيفَتَيْنِ , ثّمَّ خَرَجَ فَصَلَّي الصُّبْحَ .


ژباړه اوخلاصه :

عبد الله بن عباس رضی الله عنهما وایی چی دخپلی خالی آم المؤمنین میمونه
رضی الله عنها په کورکی می شپه وه ،ماد بالښت په ساره سرکیښوداوڅملاستم
او رسول الله صلی الله علیه وسلم او دکوروالو یی دبالښت په اوږدوسرونه کیښودل
رسول الله صلی الله علیه وسلم ترنیمی شپی اویالیږ مخکی له نیمی شپی یالیږ
وروسته پوری ؛ ویده شو رسول الله صلی الله راویښ شو
اوکیناست پرمخ یی لاسونه تیرول اود ال عمران دسورت وروستی
لس ایتونه یی وویل .بیا ولاړشو او په کور کی داوبو ژۍ رازړیدی له هغه
نه یی اودس وکړ او ښه اودس یی وکړ او بیا دلمانځه له پاره ولاړشو .

ابن عباس وایی زه یی هم څنګ ته ودریدم نو رسول الله صلی الله علیه
وسلم خپل ښۍ لاس زما پرسر کیښود اوزما ښۍ غوږ یی په لاس کی ونیو
او تاو یی کړ ، دووه رکاته لمونځ یی وکړ اوبیا یی دووه رکاته لنډ وکړل ،
بیا له کور نه ووت او دسهار لمونځ یی وکړ .



فوائد :


(۱)

له دی حدیث نه دا خبره مالومیږی چی دماشوم دخپلو خپلوانو کره تګ
ښه کار دی لکه دخاله یاعمه اویا ماماکورته ورتلل .

(۲)

که دکوم ماشوم ماما یا بل کوم خپلوان چی دده ورکره شپه وی عالم اوپوهه
سړۍ وی نو ماشوم باید داموکه له لاسه ورنکړی او له هغه نه دی څه زده
کړی،ځکه ابن عباس ددی شپی حالت څومره په دقیقه توګه بیان کړی دی
لکه په بالښت باندی دسرونو دکیښودلو څرنګوالی بیا د رسول الله درا
کینستلو اوپرمخ لاسونو تیرولو او ایتونو ویلو خبره داراز له هغه سره په
لمانځه دریدل او دهغه ښی لاس دده پر سر دتیرولو خبری له دی داسی مالو
میږی چی ابن عباس درسول الله صلی الله علیه وسلم ټول حرکات ډیر په دقت
سره څارلی او دهغه هر عمل ته پوره متوجه و .

(۳)

که یوڅوک دشپی له مخی کوم عبادت کوی باید کور والوته تکلیف ورنکړی
په خپله دی داوداسه اوبه وراخلی یا که فرضا روژه نیسی په خپله دی ځان ته
تیاری وکړی لکه په روایت کی چی واضح راغلی دی چی رسول الله صلی الله
علیه وسلم په خپله داوبو له ژی نه اودس وکړ .

(۴)

په ماشوم باندی مینه کول دهغه پر سر لاس تیرول یا له هغه سره مستی کول
اوغوږونه یی تاوول ښه کار دی او په ماشومتوب کی دهغه په عبادت روږدی
کول هم غوره کار دی .


(۵)

که یو کس یواځی په امام پسی دلمانځه نیت تړی باید ښی اړخ ته یی ودریږی
ځکه رسول الله صلی الله علیه وسلم چی دابن عباس په سر ښۍ لاس کیښودو
نو ددی دا مطلب شو چی هغه یی ښی اړخ ته ولاړ و .

.

(13)
رُويَ أَبُودَاوُدَ وَالْحَاكِمُ عَنْ عَبْدِ اللهِ بنِ عَمْرٍوبنِ العَاص رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا
قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : مُرُوا أَولاَدَكُمْ بِالصَّلَوةِوَهُمْ أَبْنَاءُ
سَبْعٍ , وَاضْرِبُوهُمْ عَلَيْهَا وَهُمْ أَبْنَاءُ عَشْرٍ , وَ فَرِّقُوا بَيْنَهُمْ فِي الْمَضَاجِعِ .

ژباړه :
عبد الله بن عمرو رضی الله عنهما وایی رسول الله صلی الله علیه وسلم ویلی دی :
کله موچی اولاد اووه کلن شی دلمانځه امر ورته کوئ ! اوکله چی لس کلن شی نو
که لمونځ نه کوی وهئ یی ! او دڅملاستلو ځایونه یی سره بیل کړئ !


فوائد :


کله چی ماشومان اووه کلنی ته ورسیږی مور اوپلارته لازمه ده چی هغوی ته
دلمانځه امر وکړی او کله چی لس کلنی ته ورسیږی نو که بیا یی هم لمونځ نه
کاوه باید تادیبا ووهل شی .
داووه کلنی او لس کلنی ترمنځ دری کاله راځی په یوه کال کی دری سوه شپیته
۳۶۰ شپی او ورځی دی او په ورځ اوشپه کی پنځه لمنځونه دی نو په کال کی
اتلس سوه ۱۸۰۰ لمنځونه شول او په دریوکلونوکی پنځه زره اوڅلورسوه ۵۴۰۰
لمنځو نه راځی . کله چی یو ماشوم ته د دریوکلونو په دوران کی پنځه زره او
څلورسوه ځله وویل شی چی لمونځ وکړه ! لمونځ وکړه ! او دی بیاهم لمونځ نه
کوی او لس کلنی ته یی عمر هم رسیدلی وی نو بیا دلمانځه په نه کولو هغه ته
د ادب ور ښوولو په موخه دهغه ډبول په کار دی .
سړیتوب ته په لاره کی په ماشوم باندی درۍ مرحلی راځی ة اووه کلنۍ ، لس کلنۍ،
پنځلس کلنۍ . په لومړۍ مرحله کی په ماشوم کی دعقل نښی نښانی څرګندی شی
او په دویمه کی په ښه او بد پوه شی او له دریمی وروسته سړی شی او شرعی تکلیفات پری لازم شی نو په دویمه مرحله کی په خپل خیر اوشر پوهه شی
او په داسی حالت کی چی بیا هم دی دلمانځه په څیر په لوی خیر کی سستی
کوی نوتادیبا یی وهل په کار دی .

(۲)

دلس کلنی مرحله دماشوم دپوره پوهی مرحله وی او دژوند په ډیرو چارو پوهه
شی نو دامهال باید دهغه هر حرکت او هرکارته مور اوپلار ځیر او متوجه وی او
دهغوی دښی روزنی له پاره باید دهغوی پر مخ دټولو پساتونو لاری وتړی نو په
دی لاره کی مهمه خبر داهم ده چی دهغوی دخوب ځایونه سره بیل کړی .



(۱۴)


أَخْرَجَ ابْنُ السَنِيُّ وَالطَّبَرَانِيُّ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ : جَاءَ غُلاَمٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى
اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ : إِنِّي أَحُجُّ فَمَشَى مَعَهُ النَّبِيُّ صَلَى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
فَقَالَ :يَا غُلاَمُ ! زَوَّدَكَ اللهُ التَّقْوَى وَوَجَّهَكَ الخَيْرَ وَكَفَاكَ الْهَمَّ ، فَلَمَّا
رَجَعَ الغُلاَمُ سَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ : يَا غُلاَمُ قَبَّلَ اللهُ
حَجَّكَ وَغَفَرَ ذَنْبَكَ وَأَخْلَفَ نَفَقَتَكَ.


ژباړه :

رسول الله صلی الله علیه وسلم ته یوځوان راغی او ورته یی ویل : زه حج ته ځم
نورسول الله صلی الله علیه وسلم له هغه سره روان شو اوورته ویی ویل : ای
ځوانه ! الله دی ستا تقوی زیاته کړی اوالله دي له ښواوخيرسره مخامخ کړه
او الله دی له غمه وساته ، کله چی هغه ځوان له حج نه راستون شو رسول الله
صلی الله علیه وسلم ته ورغی او سلام یی پری وکړ ، رسول الله صلی الله علیه
وسلم ورته وویل : ای ځوانه ! الله دی حج قبول کړه ! او الله دی ګناوی وبښه !
او الله دی روزی درکړی ! .




فوائد :

(۱)
دیوه ځوان هلک حج ته تګ ښه کار دی اوپه ځوانی کی عبادت ډیر خوند کوی
دا مهمه نده چی له اویا کلنی وروسته به یوڅوک حج کوی لکه نن سبا چی ډیر
خلک همدا عادت لری اوپه دی مهال حاجی دنورو د ولیو پیټۍ وی .

(۲)

حج ته دتګ په مهال یوه نیک انسان اوعالم ته د دعا له پاره ورتلل ښه کار دی
څو هغه نیکی دعاګانی ورته وکړی او هغه دعا وی به د حاجی له حال سره
مناسبی وی . چی په دی سره به په دی سفر کی حاجی ته ډاډ ورپه برخه شی .


(۳)

دمیلمه د رخصت کولو پر مهال باید کوربه له میلمه سره یوڅه ولاړشی چی دی
تګ ته مشایعت وایی او دا نبوی سنت دی او د حاجی درخصت کولو په مهال له
هغه سره تګ هم ښه کار دی .

(۴)

له حج نه چی کله حاجی راستون شی هغه ته دحج دقبولی دعا کول یا زموږ په
اسطلاح هغه ته مبارکی ویل هم ښه کار دی .


.

(15)


أَخْرَجَ التِّرْمِذِيُّ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ
وَسَلَّمَ : يَا بُنَيَّ ! إِ ذَا دَخَلْتَ عَلَي أَهْلِكَ , فَسَلِّمْ يَكُنْ بَرَكَةً عَلَيْكَ , وَعَلَي
أَهْلِ بَيْتِكَ .

ژباړه : آنس رضی الله عنه وایی رسول الله صلی الله علیه وسلم وویل :
ای زویه ! کله چی کورته ننوځی نو په کوروالو دی سلام اچوه په دی
سره به الله تا ته هم برکت درکړی او په کور والو به دی هم برکت وکړی .


فوائد :

(۱)

خپلو ماشومانو ته نبوی سنت لاری اوطریقی ښوول او دهغو ګټی په
ساده توګه هغوی ته بیانول چی دهغو ی دپوهی وړ وګرځی .یعنی که
دا لار ه خپله کړی ثواب به یی وی یا به الله برکت درکړی یابه جنت ته
ځی او داسی نوری .


(۲)

کورته دننوتلو په مهال په کور والو سلام اچول هغه که واړه وی
او که غټ که نروی که ښځی په ټولو سلام اچول .

(۳)

سلام اچول ډیر برکتی کار دی د سلام اچوونکی له پاره هم او پر هغه
چا باندی هم چی سلام پری ولویږی ځکه په سلام اچولو کی دسلامتیا
، رحمت او برکت دعاوی ددواړو لوریو له خوانه پرته له کوم مادی موخی
نه یوه بل ته وکړل شی .




(۱۶)



اَخْرَجَ البُخَارِيُّ عَن أَنَسٍ رَضِيَ اللهً عَنْهُ قََالَ :كَانَ غُلاَمٌ يَهُودِيٌّ يَخْدَمُ النَّبِيُّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَرَضَ, فَأتَاهُ النَّبِيُّ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُهُ , فَقَعَدَ عِنْدَ رَأسِهِ ,فَقَالَ لَهُ :اَسْلِمْ ,فَنَظَرَ إِلَي أَبِيْهِ وَهُوَ عِنْدَهُ؟فَقَالَ : اطِعْ أَبَا الْقَاسِْم, فَأَسْلَمَ , فَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّي الله ُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ:الْحَمْدُ لِلّهِ انْقَذَهُ مِنَ النَّارِ.



ژباړه :
امام بخاری رحمه الله تعالی له انس څخه روایت کوی هغه وایی : یو یهودی هلک و ، درسول الله صلی الله
علیه وسلم خدمت به یی کاوی ، نو هغه ناروغه شو ، رسول االه صلی الله علیه وسلم دهغه پوښټنی ته ورغی ،
دسرخواته یی کیناست او ورته ویی ویل : مسلمان شه ! دماشوم خواته یی پلار هم ناست و هغه خپل پلار ته
وکتل ، پلار یی ورته وویل د ابو القاسم (رسول الله صلی الله علیه وسلم ) خبره ومنه ! نو هغه ماشوم مسلمان
شو ، رسول الله صلی الله علیه وسلم دهغه له کوره راووت ، او ویل یی :الحمد لله هغه الله جل جلاله له اورنه
وژغوری .





فایدی :

(۱)

له یهودی او کافر نه ګټه او کار اخیستل روا دی .

(۲)
دیوه کافر او یهودی دناروغی پوښتنی ته ورتګ نبوی اخلاق دی او داغوره عمل دی

(۳)

دپوښتنی په مهال د ناروغه خواته اوسر ته کیناستل ښه کار دی او له هغه نه د هغه دتکلیفونو
پوښتل .

(۴)
له دی روایت نه سمی لاری ته د کفارو دراوستلو په باره کی درسول الله صلی الله علیه وسلم
مینه او رغبت ښه ښکاریږی اودا چی هغه هڅه کوله واړه او غټ تول ککفار په اسلام کی
داخل شی .د مرض په دی ځانګړی حالت کی رسول الله صلی الله علیه وسلم دا وه پتییله چی
اوس موکه ده اوشونی ده دا هلک اسلام ومنی .

(۵)
دیوه بیلاری په سمیدلو او دیوه کافر په مسلمانیدلو خوشالیدل او الحمد لله ویل غوره او مستحب
عمل دی او داراز د یوه بیلاری او کافر په ګمراهی او کفر کی په پاته کیدلو باندی خپګا ن هم
باید دیوه مسلمان په زړه کی شتون ولری .





(۱۷)






أَخْرَجَ الْبُخَارِيًّ وَ مَسْلِمٌ وَ التِرْمِذِيُّ وَ أَبُودَاوُد عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ : كَانَ
رَسُولُ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْسَنُ النَّاسِ خُلْقاً ، وَ كَانَ لِيَ أَخٌ يُقَالُ لَهُ : أَبُو عُمَيْر -وَهُوَ
فَطِيْمٌ- كَانَ إِذَا جَاءَنَا قَالَ : يَا أَبَا عُمًيْر مَا فَعَلَ النُّغَيْر؟ لِنُغْر كَانَ يَلْعَبُ بِهِ ،
وَرُبَمَا حَضَرَتِ الصَّلوةُ وَهُوَ فِيْ بَيْتِنَا ، فَيَأْمُرُ بِالبِسَاطِ الَّذِي تَحْتَهُ ، فَيَكْنَسُ ، ثُمَّ يُنْفَخُ ، وَنَقُومُ
خَلْفَهُ ، فَيُصَلِّي بِنَا (النُّغَيْرُ : تَصْغِيرُ النَّغْر , وَهُوَ طَائِرٌ صَغِيْرٌ كَا الْعُصْفُور)


ژباړه : انس رضی الله عنه وایی : رسول الله صلی الله علیه وسلم په ټولو خلکو کی غوره اخلاق لرل ،
زما یو ورور و چی ابوعمیر به یی باله ، -او هغه نوی له تی نه جلا شوی و - رسول الله صلی الله علیه وسلم
به چی کله راغی وبه یی ویل : ابوعمیره ! نغیر څه وکړل ؟ هغه به په نغر لوبی کولی ، اوکله به چی دی زموږ
په کور کی و او دلمانځه وخت به شو ، امر به یی وکړ چی هغه له ده نه لاندی فرش دی ویړ کړل شی ،هغه
به جارو کړل شو ، بیا به په پوکی سره پاک کړل شو،اوموږ به ده پسی په لمانځه ودریدلو ، ( نغیر د النغر تصغیر
دی او داد چرچڼګی مرغۍ په څیر کوچنی مرغه دی )


فایدی :

(۱)

له کوچنیو ماشومانو سره مینه او محبت او له هغوی سره لوبی او دهغوی دخوښی خبری کول
اوله هغوی سره ټوکی کول .

(۲)

ماشوم ته خوږ نوم کارول که څه هم هغه دهغه خپل اصلی نوم نه وی .

(۳)

ماشومان کولی شی دلوبو له پاره مارغان وساتی او په هغو لوبی وکړی .


(۴)

دخپلو دوستانو کورته ورتګ او دهغوی له ماشومانو سره مینه کول بیا هلته په
ګډه سره دماشومانو په شمول لمونځ کول .

(۵)

په جاینماز باندی کیناستل او بیا دلمانځه په وخت کی دهغه پاکول او په هغه لمونځ کول
له دی حدیث نه مالوم شول .



(18)

رُوْيَ التِّرْمِِّذِيُّ عَنْ سَعِيْدبْنِ الْعَاص رَحِمَهُ اللهُ : أَنَّ رَسُوْلَ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ:
مَا نَحَلَ وَالِدٌ وَلَداً مِنْ نَحْلٍ أَفْضَلٍ مِنْ أَدَبٍ حَسَنٍ .


ژباړه : رسول الله صلی الله علیه وسلم وایی : دپلار له پاره خپل زوی ته تر ښه ادب ورکولو پرته
بله غوره ډالۍ او تحفه نشته .



فایده :


داسی پلار به نه وی چی له زوی سره مینه نلری او دکومو انسانانو په منځ کی چی دمینی مزۍ
غځیدلی وی اوبیا دمینی دومره ځواکمن مزۍ لکه دزوي اوپلار تر منځ چی شتون لری خامخا پلار هڅوی څو
زوی ته آن دزړه ټوټې هم په اور کباب کړی دهغه له پاره شپی ویښی او ورځی ستومانه کړی څو خپل خواږه
اولاد ته هوسا ژوند برابر کړی .

طبعا دمیَنو تر منځ ډالۍ او تحفی یو هغه اساسی شی دی چی یو یی بل ته په ډیره مینه سره ورکوی
دا ډالۍ دمینی تر کچی پوری تړاو لری مینه چی څومره وی د تحفی او ډالۍ کمیت او کیفیت هم له هغه سره
تړاو لری ښکاره خبر ده چی پلار له زوی سره بی کچی مینه لری او طبعا به یی ډالۍ هم ترټولو غوره او
ارزښتناکې وی .

اوس به دی ته راشو چی ترټولو غوره او ارښتناکه ډالۍ کومه ده چی باید زوی ته ورکړل شی؟
د الله جل جلاله ستر پیغمبر په دی لوړ حدیث کی زوی ته دپلار ترټولو غوره ډالۍ دهغه ښه روزنه او
تربیت ښوولی دی داولادښه روزنه ښه ادب او غوره اخلاق ورښوول ترټولو غوره ډالۍ ده ځکه نوری
ټولی ډالۍ آنی او وختی شیان دی او ادب او ښه روزنه هغه یواځنۍ غوره ډالۍ ده چی له انسان سره
به ټول عمر مل وی او دژوند په هرپړاو کی به ګټه ورنه اخلی . دخلکو په منځ کی ښه نوم لری او په
هرچا په ګران وی .



(19)

رُوِيَ ابنُ السَّنِيُّ عَنْ أَبِي هُرَيرَة رَضِيَ اللهُ عَنْهُ : أَنَّ النَّبِيَّ صلي الله عليه وسلم رَأَي
رَجُلاً مَعَهُ غُلا ٌ , فَقَالَ لِلْغُلاَمِ : مَنْ هَذاَ ؟ قَالَ : أَبِي , قَالَ :فَلاَ تَمْشِي أَماَمَهُ ، وَلاَ
تَسْتَسِبُّ لَهُ , وَلاَ تَجْلِسْ قَبْلَهُ , وَلاَ تَدْعُهُ بإِسْمِهِ .

ژباړه: ابوهریره رضی الله عنه وایی : رسول الله صلی الله علیه وسلم یوسړۍ ولید
چی یوهلک هم ورسره و ، هلک ته یی وویل : داڅوک دی ؟ هغه ورته وویل : دازما
پلاردی ، رسول الله صلی الله علیه وسلم ورته وویل :

نو له ده مخکی مه ځه !
اومه داسی کار کوه چی دهغه کارلامله دی پلارتاته ښکنځلی وکړی !
اوله ده مخکی مه کینه !
اوپه نامه یی مه بوله !

فایدی :
(۱) له یوی موضوع چی سړۍ پوره خبرتیا نلری پر هغه دی تبصره نه کوی
په پیل کی په یوه موضوع ځان پوره خبرول اوبیا پرهغه خبری کول له دی
حدیث نه معلومیږی چی نبوی لاره ده .

(۲) زوی باید دپلار مخته تګ ونکړی وروسته دی ورپسی ځی .

(۳)زوی باید داسی کار ونکړی چی هغه یی دپلار دغوسی سبب وګرځی
اوتادیبا هغه ووهی یا بدی خبر یورته وکړی

(۴) په مجلس یاهرځای کی دکینستلوپرمهال دی زوی له پلار نه مخکی
نه کینی کله یی چی پلار کینی بیا دی دی کینی .

(۵) زوی باید پلار په خپل نامه ونه بولی په کومو خلکو کی چی پلار ته څه ډول
احترامانه نوم اخیستل کیږی په هغه نامه دی وبلل شی .


20

رُوِيَ الطَّبْرَانِيُّ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ: إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ذَاتَ يَوْمٍ لِفُلاَنٍ مِنَ الأَنْصَارِ: نَاوِلْنِيْ نَعْلِي، فَقَالَ الغُلاَمُ: يَا نَبِيُّ اللهِ بِأَبِيْ أَنْتَ وَأُمِي، اُتْرُكْنِي حَتَّى اجْعَلْهُمَا فِي رِجْلَكَ، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: 'اَللّهُمَّ إِنَّ عَبْدَكَ هَذَا يَتَرَضَّاكَ فَارْضِ عَنْهُ.

ژباړه : انس رضی الله عنه وایی : یوه ورځ رسول الله صلی الله علیه وسلم یوه انصاری ته وویل : زما نعل راکړه نو یوه هلک ورته وویل : زما پلار اومور دی له تا ځارشی ما پریږده چی زه یی درپښوکړم ، رسول الله صلی الله علیه وسلم وویل : یا خدایه ! ستادا بنده ستارضا غواړی ، ته ورنه راضی شی .

فایدی :

(۱) دحدیث له اسلوب نه داسی معلومیږ ی چی دڅپلیو یابوټونو ورپښو کولو خدمت اویادی ته ورته نور خدمتونه رسول الله صلی الله علیه وسلم له صحابه کرامونه نه اخیستل ځکه که دا کار عادی وای نوبیا ددی حدیث دراوړلو ګټه پاتی نشوه داحدیث چی انس ذکر کړی دی دهمدی موخی له پاره یی راخیستی چی یوځای داسی پیښه شوه چی یوه ماشوم له رسول الله صلی الله علیه وسلم نه په دی ډول غوښتنه وکړه او دهلک دغوښتنی طرز ته که ځیرشوله هغه نه هم په ښکاره توګه زموږ ددی خبری تایید ترلاسه کیدلی شی ځکه هغه رسول الله ته په عاجزانه او مخلصانه توګه داسی وایی :
يَا نَبِيُّ اللهِ بِأَبِيْ أَنْتَ وَأُمِي، اُتْرُكْنِي حَتَّى اجْعَلْهُمَا فِي رِجْلَكَ،
دلته هلک لومړی دخپلی مینی څرګندونه کوی (بابی آنت وآمی ). وروسته وایی ما پریږده (اترکنی )رسول الله صلی الله علیه وسلم چی دهغه مینه اولیوالتیاوینی نو نه یی نا امیده کوی او اجازه ورکوی ، وروسته دعاهم ورته کوی .


(۲) یو ماشوم که په مینه اوخپله لیوالتیا سره خپل پلار یاکوم مشرته بوټ ورپښوکوی په دی کی کوم مشکل نشته .

(۳) دابه د ماشوم له غوره اخلاقونه وی چی مشرته دخدمت په وخت کی خوږی او دمینی خبری کوی او مشرته په کار ده چی هغه ته دعا وکړی او متقابلا هغه ته داسی خبری وکړی چی هغه پری خوشاله شی


په زړه پوری کیسه :

داسلام پنځم راشد خلیفه عمربن عبدالعزیز رضی الله عنه داختر په ورځ خپل یو زوی ولید چی زړی جامی یی په تن وی
نو په سترګو کی یی اوښکی راغلی زوی یی چی دده اوښلنی سترګی ولیدلی پوښتنه یی وکړه چی پلاره ولی ژاړی ؟
پلار یی ورته وویل : زویه ! دا داختر په ورځ چی دی نورماشومان په دی جاموکی ووینی او ته د هغوی تازه اوښکلی جامی
ووینی ویریږم زړه به دی مات اوشین شی .

تاسو څه فکر کوئ چی دی زاهد خلیفه خپل زامن څه ډول روزلی و و؟!
دازاهد خلیفه دخپل زوی په حال اوښکی تویه وی خو هغه داخلاقو لوړه نمونه زوی یی داسی ځواب ورکوی چی په هغه کی
زموږ دماشومانو له پاره داخلاقو کتابونه پراته دی هوکی دهغه په دی یوه خبرکی .

زوی یی ورته وایی :

إنما ينكسر قلب من أعدمه الله رضاه، أو عق أمه وأباه، وإني لأرجو أن يكون الله تعالى راضيًا عني برضاك'

پلاره زړی جامی دومره مهمی ندی چی دسړی زړه مات اوشین کړی اصلا دالله رضا نه ترلاسه کول
هغه ستره بدمرغی ده چی زړه ماتوی او دمور اوپلار نافرمانی هغه لویه بداخلاقی ده چی زړه ماتوی
اوزه امید لرم چی ستاپه رضا او خوشاله ولو سره به دالله رضا ترلاسه کوم
رضی الله تعالی عنهم

نور په دوهم او دریم  مخ کی

---

د ماشومانو له پاره څلویښت نبوی حدیثونه

د ماشومانو له پاره څلویښت نبوی حدیثونه۲

د ماشومانو له پاره څلویښت نبوی حدیثونه۳

مؤمن‌ واقعي‌ چه‌ كسي‌ است‌؟

مؤمن‌ واقعي‌ چه‌ كسي‌ است‌؟
در كتاب‌ و سنت‌، تعاريف‌ گوناگون‌ و بسيار زيادي‌ در مورد مؤمن‌ واقعي‌ بيان‌ شده‌ است‌ كه‌ به‌ صورت‌ مختصر مي‌توان‌ گفت‌؛
مؤمن‌ واقعي‌ كسي‌ است‌ كه‌ خود را فداي‌ خدا و رسول‌ خدا ـ صلي‌ الله عليه‌ وسلم‌ ـ بنمايد، و خواست‌ خويش‌ را قربان‌ خواست‌ خدا و رسولش‌ بكند و در تمام‌ امور از قرآن‌ و سنت‌ تبعيّت‌ نمايد، نه‌ اينكه‌ بخشي‌ از آن‌ را گرفته‌ و بخش‌ ديگر را رها سازد، كه‌ در اين‌ صورت‌ امدادهاي‌ خداوند شامل‌ حالش‌ نشده‌ و وعده‌هاي‌ الهي‌ براي‌ مؤمنين‌ كامل‌، در مورد او صدق‌ نمي‌كند.
(بقره‌ / 208)
«اي‌ كساني‌ كه‌ ايمان‌ آورده‌ايد، همگي‌ (اسلام‌ را به‌ تمام‌ و كمال‌ بپذيريد و) به‌ صلح‌ و آشتي‌ درآئيد، و از گامهاي‌ اهريمن‌ (و وسوسه‌هاي‌ وي‌) پيروي‌ نكنيد (و به‌ دنبال‌ او راه‌ نرويد) بي‌گمان‌ او دشمن‌ آشكار شماست»‌.
پس‌ جلب‌ و جذب‌ امدادهاي‌ خداوندي‌ منوط‌ به‌ دخول‌ كامل‌ در دين‌ است‌، كسي‌ كه‌ بعضي‌ را كه‌ مطابق‌ ميلش‌ است‌ اختيار كند و بعضي‌ ديگر را كه‌ براي‌ او مشكل‌ است‌، رها سازد، اين‌ فرد را مؤمن‌ واقعي‌ و كامل‌ نمي‌گويند.

اگر ياران‌ پيامبر در ميدان‌هاي‌ مختلف‌ پيروز مي‌شدند و خداوند سريعاً دعايشان‌ را قبول‌ مي‌فرمود، به‌ خاطر دخول‌ كاملشان‌ در دين‌ بود و تبعيّت‌ كامل‌ از پيامبر ـ صلي‌ الله عليه‌ وسلم‌ ـ آنان‌ كاملاً خود را فداي‌ رسول‌ الله ـ صلي‌ الله عليه‌ وسلم‌ ـ كرده‌ بودند و براي‌ گسترش‌ اسلام‌ دست‌ به‌ هر كاري‌ مي‌زدند و هميشه‌ به‌ دنبال‌ كسب‌ رضاي‌ الهي‌ بودند.

مي‌بينيم‌ كه‌ در جنگ‌ «احد» فقط‌ براي‌ يك‌ بار فرمان‌ رسول‌ الله ـ صلي‌ الله عليه‌ وسلم‌ ـ را ناديده‌ گرفتند، فوراً خداوند امدادش‌ را از آنان‌ قطع‌ نمود و طعم‌ شكست‌ ظاهري‌ را به‌ آنان‌ چشاند تا ديگر خلاف‌ رسول‌ الله ـ صلي‌ الله عليه‌ وسلم‌ ـ قدمي‌ برندارند.
حال‌ براي‌ چند لحظه‌ خودمان‌ و مسلمانان‌ امروزي‌ را بررسي‌ نمائيم‌، چه‌ اندازه‌ از احكام‌ خداوند را در زندگي‌مان‌ پياده‌ كرده‌ايم‌، چند بار خواست‌ نفس‌ و تمناي‌ دروني‌ خويش‌ را قربان‌ خواست‌ خدا و رسول‌ نموده‌ايم‌. آيا تمام‌ كارهايمان‌ مطابق‌ دستورات‌ قرآن‌ و سنت‌ است‌؟ آيا در روش‌ زندگي‌، رسول‌ الله ـ صلي‌ الله عليه‌ وسلم‌ ـ را اسوه‌ و الگوي‌ خويش‌ قرار داده‌ايم‌؟! و صدها سؤال‌ ديگر، كه‌ قطعاً در مقابل‌ اينها با شرمندگي‌ بايد سر را پايين‌ انداخته‌ و اعتراف‌ نماييم‌ كه‌ ما راه‌ و سيره رسول‌ الله ـ صلي‌ الله عليه‌ وسلم‌ ـ و يارانش‌ را ترك‌ كرده‌ايم‌.
امروزه‌ مسلمانان‌ قرن‌ 21 به‌ شدت‌ به‌ دنبال‌ آن‌ چيزهايي‌ هستند كه‌ رسول‌ الله ـ صلي‌ الله عليه‌ وسلم‌ ـ و يارانش‌ از آن‌ اجتناب‌ مي‌نمودند و خود را از آن‌ دور مي‌ساختند. محبت‌ مال‌، فرزند، زن‌، ماشين‌ و... بر قلوب‌ مؤمنان‌ اين‌ عصر مستولي‌ شده‌ و جايي‌ براي‌ محبت‌ رسول‌ الله ـ صلي‌ الله عليه‌ وسلم‌ ـ و يارانش‌ باقي‌ نگذاشته‌ است‌.

فرهنګ اسلامی

حجاب چیست؟

حجاب
حجاب زینت است که خداوند جل جلاله برای زنان مومن اعطا نموده است .
حجاب طاعت است که به سبب انه زنان مومن داخل بهشت میشود .
حجاب سلاح است برای زن مومن در برابر مفسدین .
حجاب سپر است برای زن مومن در مقابل انظار شیاطینی وشیطان صفتان .
حجاب سبب اصلاح جامعه از مفاسداخلاقی میشود .
حجاب برای زن مومن عزت وشرافت بیشتر را نصیب میکند .
حجاب به مثابه دوای است که هیچ وقت مرض فساد اخلاقی نمیتواند
همرایش مقابله کند .
حجاب وزن بزرگ است در میزان ( ترازوی ) برای بانوان مسلمان.
حجاب مسبب افزودن حیاء میشود حیاء که یک شعبه از ایمان است .
نمیتوان ایمان بدون حجاب کامل شد .
حجاب مسبب بلند نمودن شخصیت است .
حجاب یک خوف و ترس است در قلوب مفسدان .

فرهنګ اسلام 

چی بیا څوک ونه وایی چی مسلمان

د حضرت عمر فاروق رضى الله عنه د خلافت په وخت کې ىو بدوي (کوچي) قتل وکړ. د خلىفه حضور ته وړاندې شو او فىصله وشوه چې د مقتول په بدل کې باىد قصاص شي. قاتل فىصله ومنله خو غوښتنه ىې دا وه چې باىد ىوه مىاشت وخت ورکړل شي تر څو خپل قرضونه ادا کړي او بېرته راشي. .
خلىفه ورته ووىل چې ىو څوک دې ستا ضمانت وكړي ، او که ته بېرته رانغلې نو بىا به د هغه سر وهل کېږي. صحابه ؤ دې سړي ته کتل او ټولو ته نا آشنا ؤ، چا هم نه پېژانده. په همدې وخت کې حضرت ابوذر غفاري رضى الله عنه ووىل چې زه ىې ضمانت کوم. همدې سره سړى لاړ.
لس، شل، حتى نهه وىشت ورځې تېرې شوې او د سړي درك ونه لګېده، د دېرشمې ورځې له ماښام نه مخکې د دې تابىا کېده چې د هغه پرځاى تضمىن کوونکى (ابوذر غفاري) قصاص کړاى شي چې په همدې وخت کې اصلى قاتل راورسېد .
حضرت عمر رضى الله عنه ترې وپوښتل چې څه شې واداره کړې چې بېرته راشې؟ حال دا چې خبر وې له حتمې مرګ سره مخ کېدونکى ىې... .
هغه سړي ووىل: زه دې ووژل شم،
چې بيا څوك ونه وايي چې مسلمانان د اعتبار وړ نه دي .
ابوذر (رض ) په ما اعتبار وکړ او زه بېرته راغلم، سره له دې چې دا ماته د سر په قىمت تمامېږي.
عمر فاروق رضى الله عنه له ابوذر غفاري رضى الله عنه څخه پوښتنه وکړه: اې ابوذره! ته څنګه د دې سړي ضامن شوې؟ حال دا چې دى دې نه پېژاند. .
ابوذر (رض ) ورته ځواب ورکړ: ما دا كار ددې لپاره وكړ :
چې بيا څوك ونه وايي چې مسـلمـان له مسـلمـان سره مرسته نه کوي.
نو ما ورسره مرسته وکړه ځکه دى ىو مسلمان ؤ .
د مقتول وارثانو ووىل: اې خلىفه مونږ قاتل بـښو.
امير المؤمنين حضرت عمر (رض) ورته ووىل: اى دمقتول وارثانو څه شې واداره کړئ چې دى وبخښئ ؟ هغوى ووىل: مونږ دا كار ددې لپاره وكړ :
چې بيا څوك ونه وايي چې مسلمانان ىو بل ته بـښـنه نه کوي.
راځئ وگورو چې مونږ هم كله دكوم كار له كولو مخكې سوچ او فكر كړى چې زمونږ د دې كار له امله خو اسلام يا مسلمانان نه نام بدي كيږي؟

نتايج بي‌حجابي در ستاره افغان

نتايج بي‌حجابي
1- زنان بي‌حجاب در آرايش حرام و غير شرعي براي جلب توجه هر چه بيشتر با

يكديگر به رقابت مي‌پردازند به طوري كه در اين راستا، ارزشهاي اخلاقي پايمال و اموال

زيادي حيف و ميل مي‌شود. و زن به شكل كالاي حقير و پستي درمي‌آيد كه براي نگاه

تماشاگران به بازار عرضه مي‌شود.
2- باعث فساد اخلاق مردان، به ويژه جوانان و نوجوانان مي‌شود و آنان را به ارتكاب

انواع كارهاي زشت و حرام وامي‌دارد.
3- روابط خانوادگي را به هم مي‌زند. اعتماد افراد خانواده نسبت به يكديگر سلب شده و

باعث عدم اعتماد ميان افراد خانواده و شيوع طلاق در جامعه مي‌شود.

4- با زن به عنوان وسيله‌اي تبليغاتي يا آلت سرگرمي در زمينه‌هاي مختلف تجاري، رفتارمي‌شود.

5- بي‌حجابي براي خود زن نيز بد تمام مي‌شود زيرا نمايش اندام، خود نوعي اعلان

سوءنيت و خبث دروني است و همين امر باعث مي‌شود تا مورد اذيت و آزار افراد شرور و

نادان قرار گيرد.
6- انتشار انواع بيماريها:‌ رسول ‌الله مي‌فرمايد: «هرگاه، زنا در قومي به حدي شيوع پيدا

كند كه علني و آشكار گردد، طاعون و انواع بيماريهاي بي‌سابقه ميان آنها شيوع پيدا خواهد

كرد».
7- زناي با چشم به سهولت و آساني انجام مي‌گيرد. رسول ‌الله مي‌فرمايد:‌ «زناي چشم،

نگاه كردن است». و حفظ و نگهداري چشم از نگاه به نامحرم كه ما براي رسيدن به

رضاي خدا به آن دستور داده شده‌ايم، مشكل مي‌شود.
جامعه‌اي كه بر اثر بي‌حجابي دچار فساد و فحشاء شده است، سزاوار نزول عذابهاي عمومي

مي‌گردد كه قطعاً خطرش از بمب‌هاي هسته‌اي و زمين‌لرزه‌ها بيشتر است. خداوند مي‌فرمايد:

﴿ • • ﴾ [الإسراء: 16]
(هرگاه، بخواهيم شهر و دياري را نابود كنيم، افراد ثروتمند،‌ خوشگذران و شهوتران را به

قدرت مي‌رسانيم، پس آنان در ديار، به فسق و فجور مي‌پردازند در نتيجه، سخن ـ تهديدآميز ـ

ما متحقق و قطعي مي‌گردد و اينجاست كه آن مكان را به شدت درهم مي‌كوبيم و نابود

مي‌كنيم).
رسول ‌الله مي‌فرمايد: «اگر مردم، منكر را ببينند و آن را تغيير ندهند، به زودي خداوند آنها

را دچار عذابي فراگير و همگاني خواهد كرد».

د نوروز دورځې تحقیق اوددي ورځې دلمانځلو شرعي حکم

بســـــــم اللــه الرحــــــــمن الرحـــــيم

نوروز د فارسي کلمه ده چې د دي معنا (( نوى ورځ )) ده، دا ورځ د هجرى لمريز کال د حمل د مياشتې اولنۍ ورځ وي، او په دغه ورځ کال نوى کيږي.[1]

د زرتشتيانو د دينې کتاب (( اُوستا )) او نورو تاريخې کتابونو څخه معلوميږي چې تر ټولو لومړى د دي  ورځې لمانځل د زردشتي دين د لارويانو لخوا د "جمشيد" يا "جمشاد " په نوم پاچا را شروع کړى.

دوي به دا ورځ په جشنونو، مېلو باندي استقبالوله، دا ورځ به د دوي د اختر او عبادت ورځ وه، پدي ورځ به ېي د ( هفت سين او هفت ميوي ) په نوم خوراکونه تيارول، دوي به له هفت سين سره هفت شين يا اووه ( ش) هم تيارول چې په هغو كې شمعه، شراب، شمشاد (سروه) شيريني، شيدې، شاهدانه (بنګدانې) او شربت ايښودل وو.

په ((  بدع الحولية )) کتاب کې د نوروز د ورځې په هکله ليکې : النيروز ، أو النوروز : هو أول يوم من أيام السنة عند الفرس المجوس . يكون في أول فصل الربيع من كل سنة .

يعنې نوروز په مجوسيانو کې د کال اولنۍ ورځ ده، دا د هر کال په پسرلي کې وي.

وهذا اليوم يوم عيد فارسي مجوسي من أعياد عَّباد النار وهو من أعظم أعيادهم.[ بدع الحولية ].

دا ورځ د آتش پرستو مجوسيانو د اختر ورځ ده، دا ددوي تر ټولو لوي اختر دى.

علامه مرتضى الحسيني په خپل مشهور او معتبر کتاب (( تاج العروس )) کې ليکې: النيروز اسم أول يوم من السنة عند الفرس عند نزول الشمس أول الحمل.

دارنګه وګوره: القاموس المحيط 677 مخ ، المعجم الوسيط 962 مخ ).

د فقهي حنفي تر ټولو مشهور او معتبر کتاب ردالمحتار کي علامه ابن عابدين د نوروز او مهرجان په باره کي ليکي: وَالنَّيْرُوزُ أَوَّلُ الرَّبِيعِ وَالْمِهْرَجَانُ أَوَّلُ الْخَرِيفِ وَهُمَا يَوْمَانِ يُعَظِّمُهُمَا بَعْضُ الْكَفَرَةِ وَيَتَهَادَوْنَ فِيهِمَا.

يعنې نوروز او مهرجان دواړه داسې ورځې دي چې ځيني کافران يي درناوى او تعظيم کوي په دي ورځو کې يو بل ته سوغاتونه، هديي او تحفي ليږي. (( وګوره: ردالمحتار مسائل شتى ٥\٤٨١ )).

شيعه علماوو هم ددي اقرار کړى چې نوروز د فارس يعنې ( مجوسيانو ) اختر دى [ وګوره: بحار الأنوار: 48/108.].[2]

د پورتنې بحث څخه معلومه شوه چې نوروز د مجوسيانو آتش پرستو د اختر ورځ ده، دا ورځ په دوي کې ډير لوړ هيثيت او مرتبه لري، په دي ورځ دوي د خصوصي محفلونو، مېلو، خوراکونو اهتمام کوي.

د افسوس ځاى خو دا دى چې په ګران افغانستان کې هم دې ورځې د ايرانې او مجوسې کلتور او تهذيب څخه په اغيز او تاثر اخستلو باندي په دي عقيده يوه ملي او اسلامي بڼه غوره کړې چې؛ څوک په دې ورځ ښه خوراکونه وخوري، نوي او ښکلي کالي واغوندي، مېلي او خوشحاليانې وکړي نو په هغه باندي به را روان ټول کال په نوو او ښکلو کاليو او ښو خوراکونو، مېلو او خوشحاليانو کې تيرشي.

نو ځکه په دي ورځ باندي ډير خلک ښائسته او نوي کالي اغوندي، ډول ډول دوديز خواړه لکه کبان، ځلوبۍ، سمنک، ايشول شوې هګۍ او داسې نور پخوي، ځانونه ښکلي کوي، مېلو، د ښار خواوشا غونډيو، هديرو او زيارتونو ته ځي، خپلو خپلوانو ته په دغه ورځ د اختر د ورځې غوندي سوغات او تبريکې کارټونه ليږي، ساز او سرود غږوي، پتنګان ( ګوډۍ پران) الوزوي، په لاسونو نکريزي لګوي، دا ورځ د نويو کوژده شويو ځوانانو او پېغلو لپاره يوه ځانګړې ورځ ګرځوي؛

د نوروز لمانځل شرعاً څه حکم لري؟

څرنګه چې مخکې يادونه وشوه چې داورځ د رزدشتيانو ( آتش پرستو ) لخوا په يوه باطله عقيده را شروع شوې، په یونسکو کې دا ورځ د ايران او تاجکستان د ورځو په نوم ثبت شوي؛ ليکن د جهل او ناپوهۍ او د پردي کلتور او تهذيب تر اغيز لاندي کيدلو په وجه دا ورځ په ګران افغانستان کې هم په دوديزه توګه په دولتي کچه په ډير وقار او درناوي سره لمانځل کيږي په دې ورځ عامه رخصتې اعلانوي، په دې ورځ ډول ډول ځانګړي مراسم، محفلونه او اجتماعګاني جوړوي، خلک د خرافې او وهمې عقيدي په بناء ډول ډول خرافات، فحشاء، رواجونه، مېلي کوي، په بلخ کې د سخې صاحب په نوم زيارت کې د جنډي پورته کيدو په نامه شرکې او حرام کارونه کوي، د ګل سرخ يا لاله د مېلي په پلمه ډول ډول فحشاء او نارواګاني کوي، په ننګرهار كې د اميرشهيد زيارت ميله كېږي، د ننګرهار د شيرزادو خوږياڼو په سيمه كې به ځېني خلک د لندهور بابا زيارت ته تلل هلته به يې نښې ويشتلې مېله به يې کوله.

همدا راز په كابل كې د شهدايى صالحينو زيارتونه، دتلويزيون دغره غربي ډډې ته سخي ته منسوب زيارت هم په دغه ورځ ښه تود وي.

غزنى هم د دي څخه خوندې ندى پاته شوى؛ هلته هم خلک كوښښ كوي چې زيارتونو ته لاړ شي، په بدعي او خرافي کارونه ځانونه ښه ستړي کوي.

ددي دومره اوږدو ليکلو څخه مو موخه  دا ده چې که څوک د نوروز د شرعي پلوه ليکل کوي نو ځېني کسان وايې دې ليکلو ته څه ضرورت دى، دا دومره غټه خبره نده چې تاسې ېې د روا والي يا ناروا والي خبره کوئ؟!!.

لوستونکو!

څوک چې ددي په ليکلو تعجب کوې نو هغوي پدي هلکه معلومات او مطالعه نلري چې دا ورځ له کوم تاريخ څخه را شروع شوي، د خلکو په عقيدو، تهذيب او کلتور باندي ېي څومره اثر او رسوخ دى.

قران او حديث پدي هکله څه لارښووني راته کوي.

آيا کوم شى چې د خلکو په عقيده، کلتور، دود او تهذيب کې ور ننوتى وې؛

د څه په هکله چې د رسول الله صلى الله عليه وسلم په احاديثو او د صحابه کرامو په اثارو کې سخته منعه راغلي وي؛

په عقيدوي او فقهي کتابونو کي په متفقه ډول بغير د اختلافه ددي ورځي سخته بدي بيانه شوي وي ددي ورځي لمانځل او درناوى يي کفر ګڼلى وي؛ د دي ورځې جشنونه او مېلي يي د کافرانو کار او عمل ګڼلي وي.

د احاديثو، آثارو، سيرت، عقيدي، فقهي او فتاوو کتابونه دي ددي په بدي او ذم باندي ډک وي، د دي ټولو سره سره دي داسي غير اسلامي غير اخلاقي کار او ورځ په ګران افغانستان کې د يوي ملي او اسلامي بڼې په شکل باندي تر سره کېږې، دا ورځ دي په ډير وقار او درناوي سره لمانځل کيږي، په دې ورځ دي عامه رخصتې اعلانېږي، په دې ورځ دي ډول ډول ځانګړي مراسم، محفلونه او اجتماعګاني جوړيږي، په دي ورځ دې ډير وګړې ښائسته او نوي کالي اغوندي، ډول ډول خوراکونه تياروي، ځانونه ښکلي کوي، مېلو، جشنونو، هديرو او زيارتونو ته ځي، خپلو خپلوانو ته په دغه ورځ د اختر د ورځې غوندي تحفي او تبريکې ور کوي.

نو د داسې شې په هکله به ليکل ولې بي ځايه او بي ضرورته وي؟.

پدي وجه چې ددي ورځې لمانځل، پدي ورځ جشنونه او نور هغه کارونه کول کوم چې پورته ذکر شوو ټول په ټول حرام، ناروا، غيراخلاقي دې او عام خلک يې په ګناه نه پوهيږي ددي څخه غافل دي، مونږ لانديني دلائل وړاندي کوو:

( ١ ) د نوروز په تاريخ کې دا خبره ثابته شوه چې دا د کفارو ( مجوسيانو )  د اختر ورځ ده، پدي ورځ دوي جشنونه، مېلي کوي، يو بل ته مبارکياني وي، دا ورځ په خصوصي توګه لمانځي، هغوي دا ورځ په يوه شرکې، کفري، بدعې او خرافي عقيده باندي را شروع کړي.

نو په دي وجه مسلمانانو ته د هغوي خلاف کول پکار  دى، ځکه د مسلمانانو خپل اخترونه شته، د مسملنانو اختر د نورو نامسلمانو څخه بيل دى.

په اسلامي دين کې دوه اخترونه دي (١) عيد الفطر (کوچنې اختر) (٢) عيدالاضحى ( لوى اختر) د صحيحو احاديثو او تاريخ له مخې دا دواړه ورځې مسلمانانو ته د نوروز او مهرجان په بدله کې ورکړل شويدي، نو ولي د اتش پرستو او مجوسيانو پردي اخترونه لمانځو؟ حديث کې راځې:

عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- الْمَدِينَةَ وَلَهُمْ يَوْمَانِ يَلْعَبُونَ فِيهِمَا فَقَالَ « مَا هَذَانِ الْيَوْمَانِ ». قَالُوا كُنَّا نَلْعَبُ فِيهِمَا فِى الْجَاهِلِيَّةِ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- « إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَبْدَلَكُمْ بِهِمَا خَيْرًا مِنْهُمَا يَوْمَ الأَضْحَى وَيَوْمَ الْفِطْرِ ».

د انس رضي الله عنه څخه روايت دى چې رسول الله صلى الله عليه وسلم مدينې ته راغې؛ د مدينې خلکو دوه ورځې د ميلى، لوبو او خوشحالې وى ( نوروز او مهرجان) نو نبى عليه السلام وفرمايل چې دا دوه کومې ورځې دي؟ انصارو وويل چې په دي ورځو کې به مونږه په جاهيليت کې ميلې او لوبې کولې؛ نو نبى کريم صلى الله وسلم وفرمايل چې تاسې ته الله تعالى د دغو ورځو په بدل کې دوه نوري ورځې د خوشحالې کولو لپاره درکړيدي چې يوه د کوچني اختر ورځ ده او بله د لوى اختر ورځ ده.( أخرجه أحمد (3/103)، والنسائي (ح 1556)، والحاكم (1/294)و غيرهم بإسناد صحيح.).

په پورتنې حديث کې مسلمانان د نامسلمانو د اختر لمانځلو څځه منع شوې، او په حديث کې چې د کافرانو کوم دوه اخترونه ذکر شوې نو د هغو څخه مراد نوروز او مهرجان دې.[3]

( ٢) د دي په لمانځلو سره د کافرانو سره مشابهت راځې او زمونږ په شريعت کې د کافرانو سره په اتفاق د علماوو ( د دوي په مذهبي کارونو کې ) مشابهت منع ګرځول شوى، لکه حديث کې راځې: " من تشبه بقوم فهو منهم . " رواه أبو داود.

په يو بل روايت کې راځي:په يو بل روايت کې راځې چې نبي کريم صلى الله عليه وسلم خپلو اصحابو ته وفرمايل: «إنكم مستنزلون بين ظهراني عجم؛ فمن تشبه بهم في نيروزهم ومهرجانهم حشر معهم»( مجموع الفتاوى، 25/326.).

قال عبد الله بن العاص من بنى بأرض المشركين وصنع نيروزهم ومهرجاناتهم وتشبه بهم حتى يموت خسر في يوم القيامة .

( ٣) دا کار د شيعه ګانو عمل دى، او هغوي خو د شرک او بدعت په ګند ککړ خلک دي، د نوروز په لمانځلو کې يي فضائل ذکر کړي ، په ايران کې په وړوکي او غټ اختر کي يوه ورځ رخصتي وي ليکن په نوروز کي د دي ورځي په مناسب پنځلس ورځي رخصتي وي.

دا ورځ دوي د خپلو نيکونو ميراث، تاريخ او ثقافت ګڼې، عجيبه خو لا دا ده چې ددوي په ګمان  په دي ورځ عثمان رضي الله عنه شهيد شوى نو د هغه په مرګ باندي خوشحالي کوي (( وګورئ فتاوى يـسئلونک عن الدين والدنيا، مقالات موقع الألوكة،  العقود الدرية السلطانية 34 مخ.

په (( أصول مذهب الشعية الإمامية الإثني عشرية عرض ونقد )) کې شيخ ناصر بن عبد الله بن علي القفاري ليکې:

كما يعظمون يوم النيروز، كفعل المجوس.

يعني شيعګان د مجوسو په شان د نوروز د ورځي تعظيم او درناوى کوي. [4]

خميني پدي ورځ غسل کول مستحب گڼي  او پدي ورځ يي روژه نيول مستحب کړي.[5]  

(٤ ) ددي ورځو لمانځل او ددي په محفلونو او اجتماعاتو کې شرکت کول د مجوسو سره د محبت او مېني سبب کيږي، حال دا چې په دي هکله الله تعالى فرمايلي: ( لاتتخذوا اليهود و النصارى أولياء … ) الآية

همدارنګه فرمايي : ( يا أيها الذين آمنوا لاتتخذوا عدوي وعدوكم أولياء تلقون إليهم بالمودة وقد كفروا بما جاءكم من الحق … ) الآية .

مطلب د الله د ښمنان يهود او نصارى او نور کافران په دوستۍ مه نيسئ، د نوروز د ورځې لمانځل په دي ورځ

په يو بل ځاى کې الله جل جلاله فرمائي چې (والذين لايشهدون الزور) (سورة فرقان ايت ٧٢) ژباړه: مؤمنان هغه کسان دي چې دروغو ته نه حاضريږي.

ددى ايات لاندې ګڼو مفسيرينو ليکلې چې د (( الزور )) څخه د کافرانو اخترونه لکه نوروز، مهرجان او داسې نور مراد دې.و ګوره تفسير القرطبي ١٣\ ٦٢ تفسير ابن کثير٢\٤٥٢.

د عمر - رضي الله عنه – څخه روايت دى: (( اجتنبوا أعداء الله في عيدهم )). يعنې د الله تعالى د دښمنانو څخه ددوي په اخترونو اوميلو کي ځان وساتئ.[6]

امام بيهقي په سنن الکبرى ١٤\١١٣ کي ليکلي دي چي عمر فاروق رضي الله عنه وايې چي د مشرکانو عبادت خانو ته د اخترونو په ورځ مه ورځئ ځکه په دوئ د الله تعالى غضب نازليږي.

امام بيهقي١٤\١١٤ د محمد بن سيرين څخه روايت کوي چي : أُتي على -رضي الله عنه- بهدية النيروز. فقال : ما هذا ؟ قالوا : يا أمير المؤمنين هذا يوم النيروز . قال : فاصنعوا كل يوم فيروزاً . قال أسامة : كره أن يقول : نيروز.

علي رضي الله ته  د نوروز په ورځ څه ډالۍ را وړى شوه؛ نو هغه منعه کړه او وېي ويل: دا څه دې نو چا ته ورته وويل خپله هره ورځ فيروز يعنې کاميابه جوړه کړئ .

ددي حديث راوى ابو اسامه فرمايې على رضي الله عنه د نوروز نوم هم بد وگڼلو چي دا نوم نوى ايجاد شويدى بيهقي وايې چي د کراهت وجه داده چي دا ورځ شريعت نده خاص کړي او دوي يئ د ځان څخه خاصوي .[7]

د عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ رضي ا لله عنه څخه روايت دى چې هغه فرمايلي:" مَنْ نَشَأَ فِي بِلَادِ الْأَعَاجِمِ فَصَنَعَ نَوْرُوزَهُمْ , وَمَهْرَجَانَهُمْ , وَتَشَبَّهَ بِهِمْ حَتَّى يَمُوتَ وَهُوَ كَذَلِكَ حُشِرَ مَعَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ "

څوک چې د عجمو په ملکونو کې اوسيږي او دهغوي په ( شان ) نوروز او مهرجان يي جوړ کړ، د هغوي سره ځان مشابه کړي او بيا په دي حالت کي مړ شي نو د قيامت په ورځ به د هغوي سره را پورته کيږي.( رواه البيهقي في شعب الايمان 7/43 ).

همدارنګه په يو بل روايت کې راغلي: عَنْ دَاوُدَ بْنِ سُلَيْمَانَ ، قَالَ : كَتَبَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ إلَى عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ : آمُرُك ....... أَنْ لاَ تَأْخُذَ فِي الْخَرَاجِ هَدِيَّةَ النَّيْرُوزِ وَالْمِهْرَجَانِ، الحديث.( ابن ابي شيبه).

په حلية الاولياء٥\٢٠ او کتاب ذم الملاهي لابن أبي الدنيا کي راځې: عن طلحة بن مصرف قال إني لأكره الخروج يوم النيروز إني لأراها شعبة من المجوسية.

علامه زيلعي په  "تبيين الحقائق"شرح کنز الدقائق (6/228) کې ليکلي: " ( والإعطاء باسم النيروز والمهرجان لا يجوز ) أي الهدايا باسم هذين اليومين حرام بل كفر , وقال أبو حفص الكبير رحمه الله لو أن رجلا عبد الله خمسين سنة ثم جاء يوم النيروز , وأهدى لبعض المشركين بيضة ، يريد به تعظيم ذلك اليوم ، فقد كفر , وحبط عمله .

د نوروز په ورځ د هديې ، تحفي او ثواب په نيت ورکړه کول حرام بلکه کفر دى،  ابوحفص الکبير الحنفى ويلې که يو کس د الله لپاره پنځوس کاله عبادت وکړي او بيا يي د نوروز په ورځ يوه هگۍ هم مشرک ته د نورو د ورځې د احترام او درناوې په خاطر ډالۍ کړه نو دا کس په الله باندې کافر شو او ټول اعمال يې تباه او برباد شول.[8]

د کنز په مشهوره شرحه تبيين الحقائق کې راغلي: (والإعطاء باسم النيروز والمهرجان لا يجوز) أي: الهدايا باسم هذين اليومين حرام بل كفر (( وګوره: تبيين الحقائق شرح د کنزالدقائق 6/228  )).

د مشکواة شريف په شرحه مرعاة٥\٤٥ او مرقات١٤\٤٩١، عون المعبود 3/342 اوالعقود الدرية 33-34مخ کې راغلي: وقال القاضي أبوالمحاسن الحسن بن منصور الحنفي : من اشترى فيه شيئاً لم يكن يشتريه في غيره أو أهدى فيه هدية إلى غيره ، فإن أراد بذلك تعظيم اليوم كما يعظمه الكفرة فقد كفر ، وإن أراد بالشراء التنعم والتنزه ، وبالإهداء التحاب جرياً على العادة فلم يكن كفراً ، لكنه مكروه كراهة التشبه بالكفرة حينئذٍ فيحترز عنه.

حسن بن منصور وايې که چا د دې ورځي د تعظيم په خاطر داسې څه واخيستل چې بل وخت يي نه اخستل يا يي پدي ورځ چاته څه په هديه کې ورکړل؛ نو دا کس پدي باندي کافر شو، او که پدي باندي يي مقصد د رزرزق پراخي وه، يا د عام عادت په وجه د محبت او مېني پيدا کيدو په خاطر ورکړي نو دا خو کفر ندى؛ البته مکروه او حرام دي ځکه د کافر و سره مشابهت دى نو پدي وجه ددي څخه ځان ساتل ضرورې دي.

په البحرائق کي يي هم د نوروز په باره کي ليکي: ((نَيْرُوزِ الْمَجُوسِ )).

يو بل ځاي ليکي: ضَرْبُ الدِّفَافِ عَلَى الْأَبْوَابِ أَيَّامَ النَّيْرُوزِ لَا يَحِلُّ .

مطلب د نوروز د مجوسو( اختر دى ) پدي ورځ مېله کول ندې جائز

يو بل ځاي په مسائل الشتى کي  ليکي: قَالَ رَحِمَهُ اللَّهُ ( وَالْإِعْطَاءُ بِاسْمِ النَّيْرُوزِ وَالْمِهْرَجَانِ لَا يَجُوزُ ) أَيْ الْهَدَايَا بِاسْمِ هَذَيْنِ الْيَوْمَيْنِ حَرَامٌ بَلْ كُفْرٌ وَقَالَ أَبُو حَفْصٍ الْكَبِيرُ رَحِمَهُ اللَّهُ لَوْ أَنَّ رَجُلًا عَبَدَ اللَّهَ تَعَالَى خَمْسِينَ سَنَةً ثُمَّ جَاءَ يَوْمُ النَّيْرُوزِ وَأَهْدَى إلَى بَعْضِ الْمُشْرِكِينَ بَيْضَةً يُرِيدُ تَعْظِيمَ ذَلِكَ الْيَوْمِ فَقَدْ كَفَرَ وَحَبَطَ عَمَلُهُ وَقَالَ صَاحِبُ الْجَامِعِ الْأَصْغَرِ إذَا أَهْدَى يَوْمَ النَّيْرُوزِ إلَى مُسْلِمٍ آخَرَ وَلَمْ يُرِدْ بِهِ تَعْظِيمَ الْيَوْمِ وَلَكِنْ عَلَى مَا اعْتَادَهُ بَعْضُ النَّاسِ لَا يَكْفُرُ وَلَكِنْ يَنْبَغِي لَهُ أَنْ لَا يَفْعَلَ ذَلِكَ فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ خَاصَّةً وَيَفْعَلُهُ قَبْلَهُ أَوْ بَعْدَهُ لِكَيْ لَا يَكُونَ تَشْبِيهًا بِأُولَئِكَ الْقَوْمِ ، وَقَدْ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ } وَقَالَ فِي الْجَامِعِ الْأَصْغَرِ رَجُلٌ اشْتَرَى يَوْمَ النَّيْرُوزِ شَيْئًا يَشْتَرِيهِ الْكَفَرَةُ مِنْهُ وَهُوَ لَمْ يَكُنْ يَشْتَرِيهِ قَبْلَ ذَلِكَ إنْ أَرَادَ بِهِ تَعْظِيمَ ذَلِكَ الْيَوْمِ كَمَا تُعَظِّمُهُ الْمُشْرِكُونَ كَفَرَ ، وَإِنْ أَرَادَ الْأَكْلَ وَالشُّرْبَ وَالتَّنَعُّمَ لَا يَكْفُرُ . همدغه خبره علامه ابن عابدين هم په ردالمحتار کي هم ليکلي.

په فتاوى الإسلام سؤال وجواب 1 / 6111 د شيخ محمد المنجد کې هم ددي ورځي د لمانځلو په حرامت ډير دلائل وړاندي شوي.

د سعودي عربستان مفتي اعظم شيخ ابن جبرين ويلي: " لا يجوز الاحتفال بالأعياد المبتدعة كعيد الميلاد للنصارى ، وعيد النيروز والمهرجان ، ("اللؤلؤ المكين من فتاوى ابن جبرين" 27 (..

شيخ الإسلام ابن تيمية خو په دي مسئله ډير تفصيلا ليکل کړي؛ فرمايي: إن اليومين الجاهليين لم يقرهما رسول الله صلى الله عليه وسلم، ولا تركهم يلعبون فيهما على العادة بل قال: (إن الله قد أبدلكم بهما يومين آخرين) والإبدال من الشيء يقتضي ترك المبدل منه؛ إذ لا يجمع بين البدل والمبدل منه؛ ولهذا لا تستعمل هذه العبارة إلا فيما ترك اجتماعهما... وأيضا فإن ذينك اليومين الجاهليين قد ماتا في الإسلام فلم يبق لهما أثر على عهد رسول الله صلى الله عليه وسلم ولا عهد خلفائه، ولو لم يكن قد نهى الناس عن اللعب فيهما ونحوه مما كانوا يفعلونه لكانوا قد بقوا على العادة؛ إذ العادات لا تغير إلا بمغير يزيلها لا سيما وطباع النساء والصبيان وكثير من الناس متشوقة إلى اليوم الذي يتخذونه عيدا للبطالة واللعب.... فعلم أن المانع القوي منه كان ثابتا وكل ما منع منه الرسول منعا قويا كان محرما؛ إذ لا يعني بالمحرم إلا هذا. وهذا أمر بين لا شبهة فيه فإن مثل ذينك العيدين لو عاد الناس إليهما بنوع ما مما كان يفعل فيهما إن رخص فيه كان مراغمة بينه وبين ما نهى عنه فهو المطلوب[اقتضاء الصراط المستقيم 1/184-186.].

د هيواد نامتو ليکوال او نوموړى او د ډيرو عقيدوي، فقهي ، اقتصادي، او سياسي کتابونو ليکونکي استاذ زاهدي احمدزي صاحب په دي موضوع د (( نوروز د مجوسيانو اختر دى )) په نامه مستقله رساله ليکلي.

په دې ورځ روژه نيول څه حکم لرې؟

مخکې ددي يادونه وشوه چې پدي ورځ هر داسې کار کول حرام دى چې په هغه سره ددي ورځې تعظيم او درناوى راځې.

څوک چې په دي ورځ روژه نيسې نو د اهل السنة والجماعة علماء پدي ورځ روژل نيول يې مکروه تحريمې او د مجوسو او شيعګانو سره مشابهت ګڼلې.

په مصنف ابن ابي شيبه کي راځي: عَنِ الْحَسَنِ ؛ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ صَوْمِ النَّيْرُوزِ ؟ فَكَرِهَهُ ، وَقَالَ : تُعَظِّمُونَهُ.

د حسن رحمه الله څخه د نوروز په ورځ د روژې نيولو د حکم پوښتنه وشوه نو هغه بده ( مکروه ) وګڼله او وېې ويل پدي سره د هغه تعظيم راځې( ابن ابي شيبه).

په يو بل روايت کي راځې : سُئِلَ الْحَسَنُ عَنْ صَوْمِ يَوْمِ النَّيْرُوزِ ؟ فَقَالَ : مَا لَكُمْ وَلِلنَّيْرُوزُ ؟ لاَ تَلْتَفِتُوا إلَيْهِ ، فَإِنَّمَا هُوَ لِلْعَجَمِ.

د حسن رحمه الله څخه د نوروز په ورځ د روژې نيولو د حکم پوښتنه وشوه نو هغه وفر مايل ستاسې د نوروز سره څه کار دى؟ نوروز ته هيڅ اهميت مه ورکوئ دا خو د عجمو( مجوسو د اختر ورځ ) ده.( مصنف ابن ابي شيبه).

په فتح القدير کي راځي: وَيُكْرَهُ صَوْمُ يَوْمِ النَّيْرُوزِ وَالْمِهْرَجَانِ لِأَنَّ فِيهِ تَعْظِيمَ أَيَّامٍ نُهِينَا عَنْ تَعْظِيمِهَا ، فَإِنْ وَافَقَ يَوْمًا كَانَ يَصُومُهُ فَلَا بَأْسَ بِهِ.

په بدائع الصنائع کي علامه کاساني ليکي:: وكذا - يعني يكره - صوم يوم النيروز والمهرجان، لأنه تشبه بالمجوس. ا.هـ.

په دي ورځ روژه نيول د شيعګانو کار دى، هغوي ته ددي ورځې تعظيم او درناوي د مجوسو څخه په ميراث کې پاته شوى نوځکه ددي ورځې تعظيم کوي:

شيعګان پدي ورځ روژه نيول مستحب ګڼې د شيعګانو مشر خميـني پدي ورځ غسل کول مستحب گڼي  او پدي ورځ يي روژه نيول هم مستحب کړي [ وگوره دده کتاب تحرير الوسيلة ١\١٨٨، ١٨٩، و جاء دور المجوس ٢١٥ مخ، أصول مذهب الشعية الإمامية الإثني عشرية عرض ونقد،للشيخ ناصر بن عبد الله بن علي القفاري،الموسوعة الميسرة في الأديان والمذاهب والأحزاب المعاصرة .

پامـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــلرنه  :

ځېني خلک وايي نوروز په افغانستان کې ډير د پخوا څخه لمانځل کيږي، دا زمونږ دود، تاريخ او کلتور دى، نو خپل تاريخ، کلتور وساتو!!.

ددي ددي خبري ځواب مولوي عبدالهادي حماد صاحب د نوروز په هلکه ليکلي شوي مضمون کي داسي ورکړى چې زه يي د معمولي تغير سره ستاسې مخې ته ږدم : ددي خلکو څخه پوښتنه داده چي كوم ادب وساتو؟ اسلامي ادب وساتو که تراسلام وړاندى ادب وساتو؟ اوكه ددواړو حالاتو ادب وساتو؟ كه مو اسلامي ادب هدف وي نو نوروز لمانځل خو اسلامي ادب نه دى بلكي دا مجوسيانو اتش پرستو او کافرانو ادب او کلتور دى چې د اسلام په راتګ سره منعه شوى لكه ددي حوالي مو د احاديثو، اثارو، تاريخ او فقهي له کتابونو در ته و ښودلي.  

او كه ستاسي تراسلام وړاندي ادب مراد او غرض وي نو تراسلام وړاندي خو ږموږ نيکونو بتانو ته سجدې كولى بايد اوس يې هم وكړو ، تراسلام وړاندي خو موږ اسلام دين نه مانه بايد اوس يې هم نه ومنو او تر اسلام وړاندي خو موږ د مسلمانانو سره جنګيدو بايد اوس هم ورسره وجنګيږو.

او كه ستاسې د دواړو حالاتو ادب مرادوئ نو موږ ولى د كفري حالت ادب ژوندي كولو ته دومره ليواله يو او د اسلامي ادب پر ژوندي كولو باندي ټوله بنده خوله پاته يو. د بيلګي په ډول زموږ مشرانو لكه ميرويس خان نيكه  او احمد شاه ابدالي لنګوټې تړلي اوږيري يې لرلى ولي داسى څوك نه شو پيدا؟ چي دا خبره وكړى چي لنګوټه او ږيره زموږ عنعنه اوكلچر دى بايد عملي يې كړو او وې لمانځو پرته لدې چي اسلامي ارزښت يې په نظر كي ونيسو ځكه دا خو زموږ كلچر هم دى. نومعلومه سوه چي دا كفري او شيطاني فكري جګړه ده غواړي چي لدې لاري يې د اسلام څخه ليري كړي او بيرته يې هغه كفري حالت ته ورټيل وهي اوبيا يې ترخپل ګورت لاندي راولي .

يادونه:

په پښتو کې د نوروز په هکله ځينو نورو ليکوالانو هم ليکل کړي چې نومونه يي په لاندي ډول دي:

محمدنبي شيرزاد، قاري حفیظ الدین قمري، محمد نسيم ((نعيم زى))، مولوي عبدالهادي حماد، شيخ القران والحديث احمدشاه حفظه الله، استاذ زاهدي احمد زى حفظه الله.



[1] (( وګورئ: كتاب التمسك بالسنن د امام ذهبي رحمه الله ، المعرب للجواليقي 340 ، حاشية على مراقي الفلاح شرح نور الإيضاح، للعلامه الطحطاوي الحنفي )).



[2] دارنګه وګوره: المختصر في أخبار البشر، بلوغ الارب للألوسي 1/348 ،  موسوعة الأديان والمذاهب المعاصرة 1/415، رسالة "تشبه الخسيس بأهل الخميس" 46 مخ د امام ذهبي رحمه الله، عيد اليوبيل بدعة في الإسلام ، 15، شــرح الفقه الأكبر د ملا علي قاري 282 مخ ،مجلة الجامعة الإسلامية" 103- 104ګڼه، الإيضاح والتبيين لما وقع فيه الأكثرون من مشابهة المشركين،للعلامه التويجري، تاريخ اليعقوبي 1/174.



[3] وګوره عون المعبود 3/485، مرقاة جلد٣\٥٤٣، العقود الدرية السلطانية 32 مخ،  فيض القدير د علامه مناوي، المرعاة شرح د مشکواة، اشعة اللمعات شرح د مشکوة١\ ٦٤٣، اقتضاء الصراط المستقيم 1/184-186 د شيخ الاسلام ابن تيمية تفصيلاً.

[4] [ وګوره : الأعلمي/ مقتبس الأثر: 29/202-203، المجلسي/ بحار الأنوار، باب عمل يوم النيروز: 98/419، وسائل الشيعة، باب استحباب صوم يوم النيروز والغسل فيه، ولبس أنظف الثياب والطيب: 7/346.].

[5] [ وگوره دده کتاب تحرير الوسيلة ١\١٨٨، ١٨٩، و جاء دور المجوس ٢١٥ مخ، أصول مذهب الشعية الإمامية الإثني عشرية عرض ونقد،للشيخ ناصر بن عبد الله بن علي القفاري،الموسوعة الميسرة في الأديان والمذاهب والأحزاب المعاصرة]) .



[6] . رواه البيهقي في سننه (9/234 بل چاپ ١٤\ ١١٣، ٣٧٥) بإسناده عن البخاري ، كتاب الجزية ، باب كراهية الدخول على أهل الذمة في كنائسهم.



[7] (رواه البيهقي في سننه (9/235) كتاب الجزية ، باب كراهية الدخول على أهل الذمة في كنائسهم .).

[8] دا رنګه وګوره: الطبقات السنية للتقي الغزي 1/343،  تبيين الحقائق شرح د کنزالدقائق 6/228.، الجواهر المضية في طبقات الحنفية، مرقات شرح مشکوة د ملا على قاري ١٤\ ٤٩١،شرح الفقه الأكبر د ملا علي قاري 282 مخ ، رسالة ألفاظ الكفر 43 ، 45 مخ ، البحر الرايق لابن نجيم 5/133 ، فتاوى البزازية 3/333 ، 334 العقود الدرية السلطانية فيما ينسب للأيام النيروزية لمحمد سلطان الخجندي الحنفي، وتاريخ الطبري 1/735 وتاريخ ابن الوردي 1/80 والكامل 1/125 وتاريخ ابن خلدون 2/147

روژه په اسلام اوساینس کی

روژه په اسلام اوساینس کی
دروژه مات دعا:                                
29: معاذبن زهره رضی الله عنه وای چی ده ته داروایت ورسیدچی نبی کریم صلی الله علیه وسلم دروژه مات پروخت داکلمات وویل:
اللهم لک صمتُ وعلی رزقک افطرتُ
(ای الله ماستالپاره روژه نیولې وه اوستاپه راکړل شوی رزق می ماته کړه)۔ (ابوداود)
30: هرشی لره زکات شته اودبدن زکات روژه ده (ابن ماجه)
31:  رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایی: دروژه نیونکی خوب عبادت دی، اودده پټه خوله تسبیح دی اودده عمل (په ثواب کی زیاتیږی)، اودده دعاء قبوله ده اودده ګناهونه بخښل کیږی (بیهقی)
دروژې فلسفه
1: دتقوی لاسته راوړل:
یایها الذین امنواکتب علیکم الصیام کماکتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون۔
ژباړه:ای مومنانو! پرتاسې (داسی) روژه فرض کړی شوې ده لکه پرهغه کسانوچی فرض کړی شوې وه چی ترتاسوپخوا(مخکی) وو، ښایی چی تاسې ځان ساتونکی شئ۔ (البقره 183)
چی ددې ایات څخه داپه ښکاره ډول سره جوتیږی چی دروژې لومړۍ موخه داده چي انسان متقی کړی، ظاهراوباطن ئې ښکلی اوځلانده کړی اوکله چی یوانسان متقی شی، دریښتنې تقوی څښتن شی دایمان رڼائې وزړۀ ته ورسیږی نوطبعیت ئې داسی جوړشی چی دټولوناوړوکړونوڅخه ئې بدراځی اوپرمستقیمه لاره باندی خپل مسیرطی کوی؛ اوبله لاداچی ونیکوکارونوته ئې میلان ډېروې اوهرهغه عمل چی ښکلی اوښه  وی هغه خوښوی۔
2: صبراوشکر:
کله چی یوانسان دخوراک څښاک اوخواهشاتوڅخه بندکړل شی، طبعي ده چي شکایت ئې ډېروی، خوروژه وانسان ته دصبراوپوره حوصلې تمرین ورکوی؛ دالله جل جلاله هرڅه نعمتونه به شتون لری خودی صبرکوی، روژه په انسان کی دصبرتخم شیندی، اودحوصلې اوصبرپوښ ورباندی اغوندی؛ اوکله چی انسان صبروکړی نوالله جل جلاله دتل لپاره دصابرانو سره وی، وبل لورته دصابرانونعمتونه اورحمتونه بیادقلم په ژبه باندی نشی لیکل کېدلای۔
کله چی یوانسان متقی شی، بیاصابرشی اوبیادرحمتونومیاشت شی نودد ې انسان لپاره شکراړین دی، اوشکرودې ته نه وایی چی په خوله ووایی چی شکردی خدایه! بلکی په حدیث شریف کی راځی : من کثرشکره کثرخیره
ژباړه: دچاچی شکرزیات وی دهغه خیرزیات وی۔
هرهغه څوک چی دخیرکارونه زیات کوی، دهغه شکرزیات دی، اوداانسان بیا هیڅکله دخدای جل جلاله نافرمانې نکوی۔
3: دنفس بې وسې ، خواخوږې اوقربانې:
کله چی یوانسان دصبح صادق څخه ترلمرلوېدوپوری دهرنعمت څخه منع وی، داکارپخپله وانسان ته دپوره حوصلې اوزغم درس ورکوی اوداطبعی خبره ده چی په ژوندکی انسان دهرډول مشکلاتواوسختیوسره لاس اوګرېوان کیږی، کړاوونه به راځی، هجرت به راځی، زندان به راځی اوغم به راځی اوداسی نور۔۔۔
چی داهرڅه وزغم ته پوره اړتیالری، که چیری یوڅوک پخپل ژوندکی دزغم څښتن نه وی نوهغه انسان هرکله ناکامه اوپخپلوکړونوکی پښېمانه وی، اوکه بالفرض په یوچاکی داماده نه وی نوروژه دزغم دودې لپاره ښه میاشت ده؛  کله چی یوانسان وږی شی په دغه وخت کی نفس کمزوری کیږی اوبې وسه شی ؛ چی یوانسان په طبعي ډول سره دبل انسان سره خواخوږې کوی، اودپوره خواخوږۍ احساس پکښې وده کوی، کچیری هغه کمزوری اویاهم په دکړاوونوپه چرخاب کی راګیروی، دهغه مشکلات حل کوی، اوپه دردباندی ئې ځان خبروی، دهمکارۍ لاس ورکوی، چی ددې څخه موږودې پایلوته رسیږوچی روژه په حقیقت کی یوانسان ویوې لوېې قربانۍ ته چمتوکوی، چی په دې قربانۍ سره اولس اوټولنه دهوسایی پرټغرباندی کښینې ،چی داودې انسان ته ددینااواخرت سوکالې اونیکمرغې ده۔
4: زړۀ اوروح صفاکوی:
په روژه کې دانسان زړۀ اوروح دټولوپلیتوکړونوڅخه لیرې وی نوځکه روژه زړۀ اوروح صفاکوی، دبدن غذاداده چی کله یوانسان خوراک وکړی اودروح غذاعبادت دی اودنفسی خواهشاتوڅخه لیری والی دی، چی دکال ترټولومیاشتوپه روژه کې تزکیه دنفس ښه صورت نیسی۔ چی داخپله وجنت ته ددخول لاره اومسیر دی۔
5: روژه دجهنم لپاره سپر(ډال) دی:
حضرت ابوهریره رضی الله عنه فرمایی چی رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: چی دهرعمل ثواب لس چنده څخه تر700 چنده پوری دی، اوخدای جل جلاله وایی چی روژه زمالپاره ده اوزه ئې اجرورکوم اوروژه ددوږخ لپاره سپر(ډال) دی۔
چی ددې حدیث شریف څخه موخه داده چی الله جل جلاله وانسان ته بې حسابه ثوابونه ورکوی۔ چی دهغه حساب اواټکل دانسان له فکراوتصورڅخه لیرې ده۔


نوربیا۔۔۔
ستاسوددعامحتاج
په اسلامی پاکه مینه ستاسوورور
عبدالغفارجُبیر

خُرمااونوې ساینسي څیړنې-روژه په اسلام اوساینس کی

خُرمااونوې ساینسي څیړنې-روژه په اسلام اوساینس کی
خُرمادډېروخت راهیسی په طب کی یوه توده موضوع ګرځېدلې ده، دنړۍ ساینس پوهان په ځانګړی ډول سره دلویدیځ پوهان پرهغه شی باندی  چی اسلام ورباند ټینګارکړیدی پرهغه باندی ډېرې څېړنې کوی، په قرانکریم اواحادیث نبوی صلی الله علیه وسلم کی خُرما، انار، انګور، انځر ، زیتون اوداسی نورډېرنباتات، مېوې اوخوراکونه ذکرشویدی؛ اوس دوی داپه یوه خوله ثابته کړیده اوپوره اعتراف ئې ورباندی کړیدی چی هرڅه چی اسلام ښه ګڼلې هغه دروغتیالپاره ښه اودرست دی، اوهرهغه شی چی اسلام حرام کړیدی لکه دوینې خوراک، دخنځیرغوښه، یادمُردارشوی حیوان غوښې اوداسی نورڅه نوهغه ضروروانسان ته دلږې ګټې پرځای ډېرتاوان رسوی۔ اویاهیڅ ګټه پکښې نه وی

لکه څرنګه چی په ټوله لویدیځ کی داسلام مبارک دین ښکلې شغلې مخ په خپرېدو اوډرې ودې دی نوځکه په اسلام کی څېړنې زښته ډېرې شویدي، اواوس دلویدیځ ډېرپوهان دنوروڅېړنوپرځای داسلام پرهرشی باندی خپل تحقیق کوی اوبیائې نشرکوی، چی دهغوڅېړنوڅخه یوه څېړنه پرخُرماباندی ده اوهغه په دې شان سره ده۔

خُرمادبدن ټولې مالګې پوره کوی، چی داپه هغه وخت کی ډېره ګټوره ده چی کله دیوه انسان مالګې ضایع شوی وی، یادیوکارکولوپه صورت کی، یادېوې ناروغۍ له کبله؛ دزړۀ ټول حرکات منظم کوی، هغه خلک چی دزړۀ حرکتونه ئې غیرمنظم وی کله ئې دزړۀ ګراف پریوه بڼه سره وی اوکله هم پربل شان وی نوخُرماورته ډېره ښه ده؛ خُرماځکه دزړۀ حرکتونه منظم کوی چی دزړۀ دمنظم حرکت لپاره کلسیم خوراارزښت لری، اوساینس پوهان هم په دې باوردی که چیری یوڅوک دورځې د( 5ـ 7) پوری خُرماوې وخوری نودبدن ټول کلسیم ئې پوره کیږی، اوکله چی دبدن کلسیم ئې پوره شول نودزړۀ حرکتونه ئې پخپله وعادی حالت ته راځی۔

دخُرماپه استعمال سره دبدن LDL(Low Density Lipoprotein) یعنی دوینې کولسترول نه اضافه کیږی، خُرمادکولسترول اندازه ثابته ساتی وبل لورته کچیری دچاپه وینه کی LDL زیات شی پردې سړی باندی دزړۀ دوره (Heart Attack) راځی، چی داومرګ ته ښه راغلاست دی، اوخُرمادابدمرغې له مینځه وړی؛ خُرما ودماغ ته هم پوره توان اوطاقت بخښی، داځکه چی په خُرماکښې شته پروتینونه، لحمیات اومینرالونه دماغ قوی کوی، نوهغه څوک چی دماغی کمزوری لری باید دخُرمااستعمال ډېروکړی ترڅوئې دماغ پوره توان پیداکاندی۔

نویوڅېړنوداهم ښودلې ده چی په خُرماکی داسی موادشتون لری چی میکروبونه اوجراثیم وژنی، یاپه بل عبارت خُرما (ضدمیکروب اومیکروب کُش) ده، اوانسان که دخُرمااستعمال دتل لپاره وکړی نودډېرناروغیوڅخه به وژغورل شی له همدې کبله اوسنیوڅېړونوداهم ثابته کړېده چی خُرمازخمونه ډېرژرجوړوی۔

ساینس پوهانوپخپلوڅېړنوکی داهم جوته کړیده چی خُرمادزهرواغیزې له مینځه وړی اوزهروداسی حالت ته رسوی چی وانسان ته هیڅ تاوان نه رسوی، دساینس پوهانوداڅېړنه دهغه حدیث شریف ښکاره ثبوت دی چی موږمخکی ذکرکړ اوهغه داچی رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایی چی که هرڅوک دورځې 7 عجوه خرماوې وخوری پردغه سړي باندی نه هم زهراونه هم جادواغیزې کوی(لله الحمد)، ټول ساینس پوهان هم په دې باندی متفق دی چی خُرمادانسان دفاعی نظام پوره قوی کوی اوښه والی پکښې راولی؛ په یوه روایت کی راځی چی دیوه صحابی رضی الله عنه پرسینې باندی درد وه نبی کریم صلی الله علیه وسلم 12 عجوه خُرماوې ورکړې اوهغه دردئې له مینځه ولاړی۔

دهغوکسانولپاره ئې چی حافظه ئې کمزورې اویاهم ئې تکان خوړلې وی خُرماورته اړینه ده داځکه چی خُرماحافظه زیاتوی؛ که چیری دیوچالاس اوپښې رېږدې دکمزورۍ اویاهم دیوې ناروغۍ له کبله خُرماورته کیمیاده، په هغه وخت کی خُرمااغیزې نلری که چیری دادلاس اوپښې رېږېدل دبوډاتوب له کبله وه۔

 

نوربیا۔۔۔

عبدالغفارجُبیر

دمورشیدي دماشوم لپاره په اسلام اوساینس کې

په قرآنکریم کی وماشوم ته پرشیدوورکولوباندی ټینګار:

والوالدات یرضعن اولادهن حولین کاملین لمن ارادان یتم الرضاعة(البقره:۲۳۳)
4ژباړه:اومیندې (مور) دی شیدې ورکوی اولادخپل ته دوه کاله پوره دا(حکم) دهغه چالپاره دی چې اراده ولری ددې چې پوره کړی (نیټه د) تی ورکولو.
تفسیر: دتي ورکول دمورپرذمه واجب دی:

لومړی داچې دتي ورکول دمورپه ذمه باندی دیانتاًواجب دی، دڅه ضداوخفګان په وجه بې له عذره که تی نه ورکوئ نوګناهکاره به وی ترڅوچې په نکاح کښې وی، دخپل خاوندنه دتي ورکولو په مقابل کی بدله یامزدوری نشی اخیستلای.

دتي ورکولوپوره موده دوه کاله ده:

دویمه داچې دتي ورکولونېټه پوره دوه کاله ده، ترڅوچې یوخاص عذرنه وی نودادماشوم حق دی دوه  کاله پوره شیدې ورکړی، البته دځینوقرآنی ایاتونواوځینواحادیثوپه بناء حضرت امام ابوحنیفه رحمة الله علیه ددې خبرې قایل دی چې په دوه نیم کالوپه عمرسره د رضاعت احکام ثابتیږی، اودماشوم دڅه کمزورۍ اویابل عذرله کبله وماشوم ته شیدې ورکولای شی څه ګناه نشته، ددوه نیموکلونوڅخه وروسته وماشوم ته شیدې ورکول دعلماءپه اتفاق سره حرامې دي.
(معارف القرآن، ۱ټوک، مخ: ۲۵۹)
لیکوال :حضرت مولانامحمدشفیع رحمة الله علیه مفتی اعظم پاکستان.

بل  ځای په قرآن عزیز کی راځی:

ووصیناالانسان بوالدیه حملته امه وهناً علی وهن ٍ وفصله فی عامین ان اشکرلی ولوالدیک الی المصیر ( لقمان: ۱۴)

ژباړه:اوموږانسان ته دخپل موراوپلارپه حق پېژندنې ټینګارکړیدی دهغه موردکمزورۍ له پاسه کمزورۍ په حال کي هغه رااخیستی په خپله ګیډه کی ئې وساته اودوه کلونه ئې په تي ورکولوولګېده (له همدې کبله موږهغه ته نصیحت وکړ) چې زماشکروکړه اودخپل موراوپلارشکرپرځای کړه ، همدازمالوری ته ستاراتګ دی.

بل ځای په قرآن عزیزکی الله جل جلاله فرمایی:

ووصیناالانسان بوالدیه احساناً حملته امه کرهاً ووضعتهُ کرهاً وحمله وفصله ثلثون شهراً(الاحقاف: ۱۵)
ژباړه: اوانسان ته مولارښوونه وکړه چې له خپل موراوپلارسره ښه وکړئ، مورئې هغه په خوارۍ په خپل (نس کی) بارکړاوهغه ئې په سختۍ وزیږاوه اوپه نس کی دهغه دبارولواوله تي څخه دهغه دبیلولوموده دیرش میاشتې ده

تفسیر: په دې ایات شریف کی دحمل اوتي ورکولونیټه ۳۰ میاشتی ټاکل شویده، نوپه دې کی دوه کاله دتي ورکولونیټه ده، اوشپږمیاشتی دحمل کمه موده ده، یعنی ترشپږمیاشتوپه کمه موده کی ماشوم نشی پوره کیدلای اوپه عام ډول سره دحمل نېټه ۹ میاشتی ده، دحضرت عثمان رضی الله عنه په زمانه کي دیوې ښځې ماشوم په شپږومیاشتوکی پیداشو، حضرت عثمان رضی الله عنه وویل چې داناجایزحمل دی اودسزاورکولوامرئې وکړی، کله چې حضرت علی کرم الله وجهه خبرشو نوحضرت عثمان رضی الله عنه ئې دسزاورکولوڅخه منع کړاوورته ئې وویل چې په قرآن کریم کی دحمل اوتي ورکول نېټه ۳۰ میاشتې ده اوبیاپه بل ځای کی دتي ورکولونېټه ۲۴ میاشتې ده اوپاتی ۶ میاشتې دحمل دی، حضرت عثمان رضی الله عنه دده استدلال قبول کړ اودخپل حکم څخه ئې لاس واخیستی. (تفسیرمظهری).
(بحواله تفسیرمعارف القرآن، ۹ټوک، مخ ۲۳، ۲۴)
لیکوال :حضرت مولانامحمدشفیع رحمة الله علیه مفتی اعظم پاکستان.

په اوس وخت کی عصري ښځې وخپلوماشومانوته شیدې نه ورکوی اودوی داخیال کوی چې دایوزوړرواج دی، اوداانساني طریقه نه بلکې یو حیواني دوددی، چې دادجهالت اومسکینۍ نخښه ده اوبل داچې داانسان کمزوری کوی، ښکلائې ضایع کوی، دمخ نورئې له منځه وړی، ژرئې زړوی، اوداسی نوربې هوده اوپوچ خیالونه وهی، خوپه اسلام اوساینس دواړو کی دمورشیدې دماشوم  نه یواځی جسماني غذا بلکې ذهني اوروحي غذاهم ده، دموردهریوه څاڅکی شیدوسره وماشوم ته روغتیا، پاکوالی، ښه احساسات، لوړامیدونه اواخلاق القاح کیږی؛ شیدې دموروماشوم ترمنځ یوښکلی روحي، اخلاقي اودمینې اولورینې نه ډک تارغزوی، دموراوماشوم دزړونوترمنځ یوداسی سپیڅلې اوروښانه اړیکه شنه کوی چې معیارئې ريښتنولی اودمینې لوړاحساسات دی اوبس.

دمورشیدې دماشوم لپاره یوالهی نعمت اوبې بیلګې تحفه ده، دادماشوم لپاره ترټولوغوره غذااوهم دواده، لومړی داچې دمورشیدې وماشوم ته ښه وده ورکوی اودوهم داچې دهغه بدن دناروغیوپه مقابل کی مقاوم کوی؛ په نړۍ کی چې په هره اندازه سره ترټولوښه کمپنۍ پوډری شیدې جوړوی اوکه داشیدې په هرقیمت سره وی دمورشیدې تردې ټولوغوره دی، دمورپرشیدوباندی هره ورځ نوې نوې څیړنې کیږی، په انګلیسی ژبه کی یوه اصطلاح کارول کیږی اووایی چی (Breast is best) دتی شیدې ترټولوښه دی،

نوربیا...

په اسلامي پاکه مینه

ستاسوورورعبدالغفارجُبیر

زن مسلمان دارای تمدن و تاریخ است

نویسنده: زینب الغزالی
مترجم: رقیه نعمتی

زن مسلمان حق دارد که به خود ببالد و افتخار کند و احساس مباهات و غرور و احساس خوشبختی نماید و حق دارد که بر تمام دنیا فخر بفروشد زیرا او دارای تمدنی است که مدت زمانی طولانی بشریت را به سعادت رسانیده و هر زمان دیگر هم قادر به چنین کاری است. زن مسلمان دارای تمدن ایمان و توجیه است، تمدن ارزش ها و باورها. تمدن ارزش های اخلاقی، زن مسلمان در میان امتی رشد نموده که تاریخی درخشان دارد و گذشته ای ریشه دار و اصیل. تاریخی که صفحاتش یکسره حق و عدالت و انصاف برابریست. تمدنی که در آغوش اسلام بزرگ متولد شد و رشد کرد و به ثمر نشست آنگاه شأن و منزلت بشر را بالا برد و انسانیت را به اوج خود رسانید و دنیا در سایه آن در امن و امان و آرامش و محبت و برادری به سر برد و بشریت در روزگاران متمادی پیشرفت و هماهنگی و همدلی و هم سویی را تجربه نمود که اکنون بیش از هر زمان دیگر بدان نیازمندیم.

آری زن مسلمان در میان امتی رشد نموده که جایگاه حق و عدالت را ارتقاء بخشیده است و به یاری مظلومان برخاسته است و ظالمان را سر جای خود نشانده است و در میان مردم با وجود اختلاف در مذهب و رنگ و زبان و نژاد مساوات برقرار نمود.

تمدن اسلامی انسانیت را ارج نهاده (وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ)[۱] : ما آدمیزادگان را ( با اعطاء عقل ، اراده ، اختیار ، نیروی پندار و گفتار و نوشتار ، قامت راست ، و غیره ) گرامی‌داشته‌ایم و ستم و آزار را حرام نمود. چنانکه در حدیث قدسی آمده است: یا عبادی إنی حرمت الظلم علی نفسی و جعلته بینکم محرما فلا تظالموا «ای بندگانم من ظلم و ستم را بر خود حرام گردانیدم و آن را بر شما نیز حرام کردم پس ظلم نکنید.» (الظلم ظلمات یوم القیامة) ظلم، تاریکی های روز قیامت است. اسلام جایگاه عقل را که اساس کرامت آدمی است ارتقاء بخشید و بدان اختیار ارزانی نمود و مردم را به تفکر و تدبر دعوت کرد. و از تقلیدی که عقل را از میدان خارج می کند نهی فرمود و آزادی عقیده را مجاز فرمود: (لاَ إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ قَد تَّبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ )[۲] اجبار و اکراهی در ( قبول ) دین نیست ، چرا که هدایت و کمال از گمراهی و ضلال مشخّص شده است. (فَمَن شَاء فَلْیُؤْمِن وَمَن شَاء فَلْیَکْفُرْ )[۳] هرکس که می‌خواهد ( بدان ) ایمان بیاورد و هرکس می‌خواهد ( بدان ) کافر شود. (‏ لَکُمْ دِینُکُمْ وَلِیَ دِینِ ‏)[۴] ‏ آئین خودتان برای خودتان ، و آئین خودم برای خودم !. هنگامی که اسلام آمد جهان در گمراهی و انحراف بود مردم بر سر مناع دنیا همدیگر را می کشتند در آن زمان در شبه جزیره عرب امتی بیرون آمد که بهترین امت بود به بشریت احترام به حق و بزرگداشت انسان و زشتی ظلم و ستم و دشمنی را آموخت.

این امت به سروری رسید و تنها زمانی که از دین و تمدن اسلامی و مسیر حقیقی خود خارج گشت به ستم و طغیان روی آورد. اسلام زن را در بدترین وضع ممکن یافت چنانکه او را زنده از ترس ننگ اسارت زنده به گور می کردند. (‏ وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالأُنثَى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدّاً وَهُوَ کَظِیمٌ ‏)[۵] ‏ ( دختران را مایه ننگ و سرشکستگی و بدبختی می‌دانستند ) و هنگامی که به یکی از آنان مژده تولّد دختر داده می‌شد ( آن چنان از فرط ناراحتی چهره‌اش تغییر می‌کرد که ) صورتش سیاه می‌گردید و مملو از خشم و غضب و غم و اندوه می‌شد . ‏(‏ یَتَوَارَى مِنَ الْقَوْمِ مِن سُوءِ مَا بُشِّرَ بِهِ أَیُمْسِکُهُ عَلَى هُونٍ أَمْ یَدُسُّهُ فِی التُّرَابِ أَلاَ سَاء مَا یَحْکُمُونَ ‏)[۶] ‏ از قوم و قبیله (خود) به خاطر این مژده بدی که به او داده می‌شد خویشتن را پنهان می‌کرد (و سرگشته و حیران به خود می‌گفت : ) آیا این ننگ را بر خود بپذیرد و دختر را نگاه دارد و یا او را در زیر خاک زنده بگور سازد ؟

هان ! چه قضاوت بدی که می‌کردند ! . وضعیت زن در عربستان این گونه بود. وضعیت زن در جاهای دیگر هم بهتر از این جا نبود. در عصر رسول الله صلی الله علیه وسلم گروهی از کشیشان در مکانی از اروپا (نزدیک اطریش فعلی) جمع شدند و اعلام کردند که زن همچون اعمال شیطان پلید است و او تنها برای خدمت به مردم آفریده شده و بهشت برایش حرام است. اما اسلام برای این آمد تا هر چیز را در جای درست خویش قرار دهد. زنان همتای مردانند.

خداوند در قرآن کریم می فرماید: (فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّی لاَ أُضِیعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِّنکُم مِّن ذَکَرٍ أَوْ أُنثَى بَعْضُکُم مِّن بَعْضٍ )[۷] پس پروردگارشان دعای ایشان را پذیرفت و پاسخشان داد که من عمل هیچ کسی از شما را که به کار پرداخته باشد – خواه زن باشد یا مرد – ضائع نخواهم کرد . پاره‌ای از شما از پاره دیگر هستید ( و همگی همنوع و همجنس می‌باشید ) . اسلام زن را در جایگاه درست خویش قرار داد تا وظیفه اش را در زندگی انسانی و ساختن تمدن در تاریخ انجام دهد درست همان گونه که مردان این وظیفه را بر عهده دارند و هر یک از زن و مرد وظایف و مسئولیت ها و تکالیف ویژه خود را دارند.

تمدن اسلامی نمونه های عالی و کم نظیری از زنان و مردان را ساخت. چه کسی از دانشمندان اندیشمندانی چون ابن الهیثم و خوارزمی و ابن سینا و ابن حیان و … بی اطلاع است و چه کسی از فقیهان و ادیبانی همچون ابوحنیفه و امام مالک و امام شافعی و ابن حنبل و ابن قیم و ابن کثیر و قرطبی و رازی و … بی خبر است و چه کسی از دعوتگران مصلحی چون حسن البنا و ابن عبدالوهاب و ابن بادیس و العز بن عبدالوهاب و جمال الدین افغانی و محمد عبده … بی اطلاع است؟ و چه کسی از اصحاب گرانقدری همچون نسیبه دختر کعب و ام عطیه انصاری و ام شریک و خنساء و … بسیاری از زنان پیشتاز و جهادگر بی خبر است؟

در عصر رسول الله صلی الله علیه وسلم گروهی از کشیشان در مکانی از اروپا (نزدیک اطریش فعلی) جمع شدند و اعلام کردند که زن همچون اعمال شیطان پلید است و او تنها برای خدمت به مردم آفریده شده و بهشت برایش حرام است. اما اسلام برای این آمد تا هر چیز را در جای درست خویش قرار دهد. زنان همتای مردانند.

تمدن اسلامی ما قلب ها و عقل ها را در پرتو نور توحید زنده ساخت و انسانیت را تا جایی بالا برد که مورد تکریم و بزرگداشت خداوند قرار گرفت که نگاه دنیا به چنان سعادتی رسید که بیش از آن چنین سعادتی به خود ندیده بود.

هنگامی که مسلمانان از اصول تمدن خود شانه خالی کردند رهبری آن ها در اختیار دیگران قرار گرفت به دنبال آن بشریت با وجود پیشرفت فراوان و چشمگیر در علم و سطح زندگی دچار بدبختی و تباهی گردید زیرا تمدن غربی از ارزش های اخلاقی دور شده و با اصول تمدن به ستیز برخاسته بود و ما اکنون در عصری زندگی می کنیم که بشریت به شدت در رنج و عذاب است چرا که احساس و وجدان و کرامت و پاکی و … ارزش های خود را از دست داده است.

ظلم و ستم همه جا را گرفته و زور و قدرت بر حق چیره گشته و نشانه های طریق هدایت بر روی جهانیان گم گشته است.

ولی با تمام این احوال ما راه صحیح و نیکو را در اختیار داریم. ما دارای تمدن و دین هستیم. ما امتی هستیم دارای تاریخ و رسالت امروز ما این است که به سرعت مسئولیت هدایت و نجات بشریت رنج کشیده را که پس از دوره ای طولانی از تباهی به امنیت و ایمان نیازمند است در دست بگیریم و ملت ما همه صلاحیت های لازم برای این مسئولیت خطیر را دارد. زن مسلمان دارای تمدن و تاریخ است و باید بر خود و امتش اعتماد کند. روحیه مبارزه و حق طلبی و عزم را اراده ی قوی و استوار را در خود تقویت نماید تا امت مسلمان بار دیگر زمان بشریت رنج کشیده را در اختیار گیرد و ما بحمدالله برای این امانت شایسته هستیم.
————————————————————
[۱] – اسراء/۷۰
[۲] – بقره/ ۲۵۶
[۳] – کهف/ ۲۹
[۴] – کافرون: ۶
[۵] – نحل/ ۵۸
[۶]  نحل/ ۵۹
[۷] – آل عمران/ ۱۹۵

منبع: گزیده ای از نامه های زینب غزالی به دختران مسلمان / مترجم: رقیه نعمتی- عبدالله پاسالاری

آیا بهشتیان پروردگارشان را ملاقات می‌کنند؟

 بسم الله الرحمن الرحيم

الحمدلله رب العالمین و الصلاة و السلام علی رسول الله و علی آله و اصحابه الی یوم ‏الدین و ‏‏اما بعد‏:‏

 

مؤمنان قبل از این ملاقات با خداوند و مشاهده چهره ذات باری‌تعالی، او را در عرصات قیامت نیز مشاهده می‌کنند خداوند همه ما را از جمله آنها بگرداند. 

خداوند می‌فرماید:

« وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ نَاضِرَةٌ (22) إِلَى رَبِّهَا نَاظِرَةٌ» (القیامه / 22-23)

«در آن روز چهره‌هایی شاداب و مسرورند و به پروردگار خود می‌نگرند».

 

« إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِي نَعِيمٍ (22) عَلَى الْأَرَائِكِ يَنْظُرُونَ (23) تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ»(المطففین / 22-24)

«بی‌گمان نیکوکاران در میان نعمت‌های فراوان بهشت به سر می‌برند * بر تخت‌های مجلل می‌نگرند * خوشی و نشاط و خرمی نعمت را در چهره‌هایشان مشاهده می‌کنی».

 

« لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ »(یونس / 26)

«نیکوکاران به جایگاه نیکی خواهند رسید و افزون خواهد شد».

 

گروه کثیری از صحابه و تابعین این فزونی را به رؤیت خداوند  تفسیر نموده‌اند. از جمله: ابوبکر صدیق، ابی‌بن کعب، کعب‌بن عجره، حذیفه‌بن الیمان، ابوموسی اشعری، عبدالله بن عباس، سعیدبن المسیب، مجاهد، عکرمه، عبدالرحمن بن ابی‌لیلی، عبدالرحمن بن اسباط، حسن بصری، قتاده، ضحاک، سدی، محمدبن اسحاق و بسیاری دیگر از سلف و خلف که خداوند همه آنها را غریق رحمت گرداند.

حدیث رؤیت خداوند از نزدیک در روز قیامت نیز، از جمع کثیری از صحابه روایت شده است. از جمله: ابوبکر صدیق، علی‌بن ابیطالب، ابی‌بن کعب، انس‌بن مالک، بریده‌بن الحصیب، جابربن عبدالله، جریربن عبدالله، حذیفه، زیدبن ثابت، سلمان فارسی، ابوسعید سعدبن مالک بن سنان خدری، صهیب رومی، عباده بن صامت، ابوامامه صدی بن عجلان الباهلی، عبدالله بن عباس، ابن عمر، عبدالله بن عمرو، ابوموسی اشعری، ابوهریره، عایشه ام‌المؤمنین، خداوند از همگی آنان خشنود باشد.

 

امام احمد از صهیب رومی روایت می‌کند که رسول خدا صلی الله علیه وسلم  این آیه را تلاوت فرمودند:

« لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ وَلَا يَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَلَا ذِلَّةٌ أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ »(یونس / 26)

«نیکوکاران منزلت نیکو خواهند داشت و افزون خواهد شد، و غبار غم و اندوه بر پیشانی ایشان نمی‌نشیند و خواری و رسوایی نمی‌بینند. آنان اهل بهشتند و جاودانه در آن می‌مانند».

و گفتند: وقتی بهشتیان به بهشت و جهنمیان به جهنم وارد شدند، منادی ندا می‌دهد: ای اهل بهشت! خداوند وعده‌ای به شما داده است که می‌خواهد آن را به انجام برساند. می‌گویند: آن چیست؟ مگر میزان حسناتمان را سنگین نکرده است؟ مگر ما را روسفید ننموده است؟ مگر ما را از جهنم نجات نداده و به بهشت وارد نکرده است؟ فرمود: پس حجاب را از چهره خود برمی‌گیرد و بهشتیان به او نگاه می‌کنند. به خدا سوگند! هیچ نعمتی و هیچ پاداشی بالاتر از نگاه کردن به خداوند وجود ندارد.( مسلم نیز این حدیث را روایت کرده است.)

 

وصلی الله وسلم علی نبینا محمد وعلی آله وصحبه أجمعین.‏

وآخر دعوانا أن الحمدلله رب العالیمن.‏

زنان اهل بهشت

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله رب العالمین و الصلاة و السلام علی رسول الله و علی آله و اصحابه الی یوم ‏الدین و اما بعد ‏:‏

مطلب اول: حال و وضع همسران دنیا در سرای آخرت

هر گاه فرد مؤمنی وارد بهشت شود،‌ اگر همسر دنیایی ایشان صالحه و مؤمنه باشد، در بهشت نیز همسر او خواهد بود.

«جَنَّاتُ عَدْنٍ یدْخُلُونَهَا وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّیاتِهِمْ» الرعد: ٢٣

((این عاقبت نیکو) باغهای بهشت است که جای ماندگاری (سرمدی و زیستن ابدی) است، و آنان همراه کسانی از پدران و فرزندان و همسران خود بدانجا وارد می‌شوند).

اهل بهشت همراه همسران خود هستند، و در زیر سایه‌های بهشت با شادی و خوشی استراحت می‌کنند.

«هُمْ وَأَزْوَاجُهُمْ فِی ظِلَالٍ عَلَى الْأَرَائِک مُتَّکؤُونَ» یس: ٥٦

(آنان و همسرانشان در زیر سایه‌های پر و فراخ، بر تختها تکیه زده‌اند‏).

«ادْخُلُوا الْجَنَّةَ أَنتُمْ وَأَزْوَاجُکمْ تُحْبَرُونَ» الزخرف: ٧٠

(شما و همسرانتان به بهشت درآئید، در آنجا شادمان و شادکام و مکرّم و محترم خواهید بود).

مطلب دوم: زنان همراه آخرین شوهر دنیایی هستند

ابو علی حرانی در «تاریخ الرقة» از میمون بن مهران روایت می‌کند: (معاویه بن ابی سفیان رضی الله عنه جهت ازدواج با ام درداء از ایشان خواستگاری کرد. ام درداء از ازدواج با وی خودداری کرد و گفت: از ابو درداء شنیده ام که رسول‎الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: « المرأة فی آخر ازواجها، او قال: لاخر ازواجها»

(زن در بهشت با آخرین شوهر خود همراه است).

راویهای این سند غیر از عباس بن صالح که‌ ناشناس است همه‌ معتبر هستند، ابو شیخ در «التأریخ» به‌ سندی صحیح و مرفوع آن را روایت کرده‌ است، و طبرانی نیز به‌ سندی ضعیف آن را در «معجم الوسط» گزارش داده‌ است، اما در مجموع طرق خود قوی و قابل استناد است و دو شاهد نیز از آثار موقوفه به شرح زیر دارد:

نخست: ابن عساکر از عکرمه نقل می‌کند:

(اسماء دختر ابوبکر همسر زبیر بن عوام بود. ابن عوام خشن و تند با اسماء برخورد می‌کرد. اسماء نزد پدرش حضرت ابوبکررضی الله عنه آمد و از دست شوهرش شکایت کرد. پدرش گفت: صبر کن، زیرا اگر زنی شوهر صالحی داشته باشد و پیش از همسرش فوت کند و همسرش بعد از وی ازدواج نکند، آن دو در بهشت با هم خواهند بود).

رجال این سند صحیح است، اما در سلسله‌ی آن «مرسل» وجود دارد، زیرا عکرمه‌ ابوبکر را ندیده‌ است، لذا ممکن است که‌ آن را از اسماء گرفته‌ باشد.

شاهد دوم: بیهقی در «السنن» گزارش زیر را نقل می‌کند: «ان حذیفة قال لزوجته: ان شئت ان تکونی زوجتی فی الجنة فلا تزوجی بعدی،‌ فان المرأة لآخر ازواجها فی الدنیا» بصورت مختصر از سلسله الاحادیث الصحیحه:1281.

(حضرت حذیفه خطاب به همسرش گفت: اگر دوست داری که در بهشت نیز همسر من باشی، بعد از مردن من ازدواج نکن. زیرا زن در بهشت از آن آخرین شوهر دنیا خواهد بود).

آری، به همین دلیل خداوند به همسران رسول‎الله صلی الله علیه وسلم ازدواج بعد از وی را حرام قرار داده است، ‌زیرا همسران رسول‎الله صلی الله علیه وسلم در بهشت نیز همسران وی هستند.

مطلب سوم: حوریان چشم درشت

خداوند علاوه بر همسران دنیوی از حوران بهشتی نیز به‌ نکاح مردان اهل بهشت درمی‌آورد:

«کذَلِک وَزَوَّجْنَاهُم بِحُورٍ عِینٍ» الدخان: ٥٤

(بهشتیان این چنین هستند و زنان بهشتی سیاه‌چشم با چشمان درشت را نیز به همسری آنان درمی‌آوریم)

«حور» جمع «حوراء» است، حوراء به زنی گفته می‌شود که سفیدی چشمانش بسیار و سیاهیش نیز بسیار باشد. و «عین» جمع عیناء است. به معنی گشادی چشم می‌باشد. خداوند حوران بهشتی را با صفاتی مانند: نار پستان و هم سن و سال با شوهران وصف نموده است، می‌فرماید:

«إِنَّ لِلْمُتَّقِینَ مَفَازًا * حَدَائِقَ وَأَعْنَابًا * وَکوَاعِبَ أَتْرَابًا» النبأ: ٣١ - ٣٣

(مسلّماً پرهیزگاران، رستگاری (از دوزخ) و دستیابی (به بهشت) بهره ایشان می‌گردد. باغهای سرسبز، و انواع رزها (بهره ایشان می‌گردد). و دختران نوجوان نارپستان همسنّ و سال).

« إِنَّا أَنشَأْنَاهُنَّ إِنشَاء * فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْکارًا * عُرُبًا أَتْرَابًا» الواقعة: ٣٥ - ٣٧

(ما آنان را (در آغاز کار، بدین شکل زیبا و شمائل دلربا) پدیدار کرده‌ایم. ایشان را دوشیزگانی ساخته‌ایم (که پس از آمیزش، بکارت خود را باز می‌یابند!). شیفتگان (همسر خود، و همه جوان و طناز و) همسن و سال هستند).

دوشیزه بودن آنها به این معنی است که آنها در گذشته با احدی ازدواج نکرده‌اند. خداوند می‌فرماید: «لَمْ یطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ» الرحمن: ٥٦

(و پیش از آنان کسی از انسانها و پریها با ایشان نزدیکی و مقاربت نکرده است).

این معنی دیدگاه کسانی را نفی می‌کند که می‌گویند: حوران همان همسران دنیوی هستند که خداوند متعال آنها را بعد از پیری و کهولت بار دیگران جوان می‌آفریند. آری می‌پذیریم که خداوند متعال زنهای مؤمنه را در سن جوانی وارد بهشت می‌کند. اما آنها غیر از حورانی هستند که خداوند آنها را می‌آفریند.

قرآن درباره حسن و جمال همسران بهشتی برای ما سخن گفته و می‌فرماید:

«وَحُورٌ عِینٌ * کأَمْثَالِ اللُّؤْلُؤِ الْمَکنُونِ» الواقعة: ٢٢ - ٢٣

منظور از مکنون: پنهان و محفوظ است. یعنی نور خورشید، رنگ‌های آنها را تغییر نداده است. در جائی دیگر خداوند حوران بهشتی را به‌ یاقوت و مرجان تشبیه کرده است، می‌فرمایند:

«فِیهِنَّ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ لَمْ یطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ * فَبِأَی آلَاء رَبِّکمَا تُکذِّبَانِ * کأَنَّهُنَّ الْیاقُوتُ وَالْمَرْجَانُ» الرحمن: ٥٦ - ٥٨

یاقوت و مرجان دو تا سنگ بسیار صاف و زیبا هستند، علاوه بر این، در آیه فوق حوران به «قاصرات الطرف» وصف شده‌اند. قاصرات الطرف به کسانی گفته می‌شود که نگاهشان را فقط به همسرانشان محدود می‌سازند، چشم طمع به غیر از همسران خود نمی دوزند. خداوند متعال به جمال و زیبائی حوران گواهی داده است و این گواهی خداوند متعال برای تو قانع کننده باشد، می‌فرماید: « فِیهِنَّ خَیرَاتٌ حِسَانٌ * فَبِأَی آلَاء رَبِّکمَا تُکذِّبَانِ * حُورٌ مَّقْصُورَاتٌ فِی الْخِیامِ» الرحمن: ٧٠ - ٧١

(در میان باغهای بهشت، زنان خوب و زیبا هستند. پس کدامیک از نعمتهای پروردگارتان را تکذیب و انکار می‌نمائید؟! سیاه چشمانی که هرگز از خیمه‌ها بیرون (نمی‌شوند و اینجا و آنجا بدنبال کارهای ناپسند) نمی‌روند).

زنان بهشتی مانند زنان دنیا نیستند. آنان از حیض، نفاس، مدفوع، پیشاب، آب دهن و آب بینی پاکند. خداوند چنین می‌فرماید: «وَلَهُمْ فِیهَا أَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ » البقرة: ٢٥

رسول الله صلی الله علیه وسلم درباره زیبائی زنان بهشتی برای ما سخن گفته است، در روایتی که‌ بخاری و مسلم از ابوهریره‌ رضی الله عنه نقل کرده‌اند پیامبر صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «أَوَّلُ زُمْرَةٍ تَلِجُ الْجَنَّةَ صُوَرُهُمْ عَلَى صُورَةِ الْقَمَرِ لَیلَةَ الْبَدْرِ لَا یبْصُقُونَ فِیهَا وَلَا یمْتَخِطُونَ وَلَا یتَغَوَّطُونَ فِیهَا آنِیتُهُمْ وَأَمْشَاطُهُمْ مِنْ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَمَجَامِرُهُمْ مِنْ الْأَلُوَّةِ وَرَشْحُهُمْ الْمِسْک وَلِکلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ زَوْجَتَانِ یرَى مُخُّ سَاقِهِمَا مِنْ وَرَاءِ اللَّحْمِ مِنْ الْحُسْنِ لَا اخْتِلَافَ بَینَهُمْ وَلَا تَبَاغُضَ قُلُوبُهُمْ قَلْبٌ وَاحِدٌ یسَبِّحُونَ اللَّهَ بُکرَةً وَعَشِیا» بخاری. کتاب: بدء الخلق، باب: ماجاء فی صفة الجنة. فتح الباری: (6/318)، مسلم و ترمذی نیز آن را روایت کرده‌اند.

(چهره‌ی نخستین گروهی که وارد بهشت می‌شوند مانند ماه شب چهاردهم است. آنان در بهشت نه آب دهن می اندازند و نه آب بینی و نه نیازی به قضای حاجت دارند. ظروف طلایی در اختیار دارند، شانه های شان از طلا و نقره است، عرق بدن شان مانند عنبر خوشبو است و برای هر کدام از مردان اهل بهشت دو همسر هست که در اثر زیبائی و لطافت بدن، مغز استخوان پاهایشان از بیرون دیده می‌شود. میان اهل بهشت هیچگونه اختلاف و کدورتی وجود ندارد. دلهایشان مانند دل یک انسان است (یعنی همه همدل و خیر خواه همدیگر هستند) صبح و شام به تقدیس و تسبیح خداوند مشغول‌اند).

به‌ این جمال و زیبائی نگاه کن که‌ پیامبر صلی الله علیه وسلم از آن بحث رانده‌ است، آیا در دنیا نظیری برای آن می‌یابید؟: «لو ان امرأة من نساء اهل الجنة اطلعت علی الارض لأضاءت ما بینها، و لملأت ما بینهما ریحا، و لنصیفها علی رأسها خیر من الدنیا و ما فیها». فتح الباری (6/15).

(اگر زنی از زنان بهشت بر روی زمین ظاهر شود، میان زمین و آسمان را روشن می‌کند و میان زمین و آسمان را معطر می‌کند و نقابش از دنیا و آفریده‌های آن بهتر است).

تحدید کردن تعداد همسران بهشت به‌ دو همسر، حکایت از حداقل همسران را دارد، زیرا در حدیث آمده است که شهید راه خداوند با هفتاد و دو تن از حوران بهشتی ازدواج داده می‌شود. در سنن ابن ماجه با سند معتبر از مقدام بن معدی کرب روایت شده‌ که‌ رسول‎الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:

«للشهید عند الله‌ ثلاث خصال: یغفر له‌ فی اول دفعة من دمه‌، و یری مقعده‌ من الجنة، و یجار من عذاب القبر، و یأمن من فزع الاکبر، و یوضع علی رأسه‌ تاج الوقار، الیاقوتة منها خیر من الدنیا و ما فیها، و یزوج اثنتین و سبعین زوجة من الحور العین، یشفع فی سبعین من اقربائه‌». مشکاة المصابیح: 3834.

(شهید نزد خداوند سه مرتبه دارد: با افتادن نخستین قطره خونش مورد مغفرت قرار خواهد گرفت، جایگاهش در بهشت به او نشان داده می‌شود، از عذاب قبر پناه داده داده‌ شده‌ و از بزرگترین ترس و وحشت در امان خواهد ماند. تاج محبت و عظمت بر سر او نهاده می‌شود. تاجی که یک یاقوت از آن به لحاظ ارزش از دنیا و آنچه در دنیا وجود دارد، بیشتر است و با هفتاد و دو تن از حوران بهشتی ازدواج داده می‌شود، و می‌تواند برای هفتاد نفر از خویشاوندانش شفاعت کند).

ترانه خواندن حوریهای بهشت

رسول‎الله صلی الله علیه وسلم به ما خبر داده است که حوری ها در بهشت با لحنی بسیار زیبا و شیرین ترانه می‌خوانند. در معجم طبرانی با سند معتبر از عبدالله بن عمر روایت شده‌ که‌ رسول‎الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «ان ازواج اهل الجنة لیغنبن ازواجهن باحسن اصوات ما سمعها احد قط. ان مما یغنین: نحن خیرات الحسان - ازواج قوم کرام - ینظره بقرة اعیان. ان مما یغنین: نحن الخالدات فلا یمتنه نحن الآمنات فلا یخفنه، نحن المقیمات فلا یظعنه ». صحیح الجامع: 1557.

(همانا همسران اهل بهشت برای شوهرانشان با بهترین لحن و صدائی که هنوز شنیده نشده است، ترانه می خوانند. بخشی از ترانه های آنها چنین است،. ما زنان نیکو و زیبا هستیم - همسران شوهرانی شریف هستیم - با شادی و طراوت نگاه می‌کنند. و در ترانه دیگری می‌گویند: - ما جاودان هستیم، مرگ هرگز به سراغ ما نمی‌آید، ما در امان و امنیت هستیم،‌ هرگز دچار ترس و بیم نمی‌شویم - ما مقیم و ماندگار هستیم. هرگز کوچ نمی‌کنیم).

سمویه در «فوائد» از حضرت انس روایت می‌کند که‌ رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمود:

«ان الحور العین لتغنین فی الجنة، یقلن: نحن الحور الحسان، جئنا لازواج کرام»

(حوریهای بهشت آواز می‌خوانند و می‌گویند: ما حوری‌های زیبائیم،‌ آمده‌ایم و در انتظار شریف هستیم). صحیح الجامع: 1598.

غیرت حوری‌ها در برابر همسران دنیا

رسول‎الله صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: اگر زنی در دنیا شوهرش را مورد آزار و اذیت قرار دهد، همسر بهشتی او (حوری) نسبت به‌ همسر دنیایی خشمگین می‌شود.

در مسند احمد و سنن ترمذی با سند معتبر از معاذ روایت شده‌ که‌ پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: «لا تؤذی امرأة زوجها فی الدنیا، الا قالت زوجته‌ من الحور العین: لا تؤذیه‌ قاتلک الله‌، فانما هو دخیل عندک، یوشک ان یفارقک الینا». صحیح الجامع الصغیر: 70/69/

(هرگاه همسری در دنیا شوهرش را اذیت کند، همسر حوری او (که در بهشت است) خطاب به همسر دنیوی می‌گوید: (شوهرم) را اذیت نکن، خدا تو را نیامرزد. او نزد تو مهمان است. ممکن است (به همین زودی) تو را -به قصد آمدن نزد ما - رها کند.

وصلی الله وسلم علی نبینا محمد وعلی آله وصحبه أجمعین.‏

وآخر دعوانا أن الحمدلله رب العالیمن.‏

دکتر عمر سلیمان اشقر

منبع: کتاب "بهشت و دوزخ"؛ دکتر عمر سلیمان اشقر

سړی څنګه کولای شي په لمانځه د شيطاني وسوسو څخه ځان وساتي ؟

 سړی څنګه کولای شي په لمانځه د شيطاني وسوسو څخه ځان وساتي ؟

وسوسې د شيطان له طرفه وي نو لمونځ بايد په توجه ،آرامۍ او بصيرت ادا شي .

قوله تعالی :[قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ (١)الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خَاشِعُونَ (٢)] [مومنون:1-2]

... رسول الله ص يو سړی وليد چي په نا سم ډول او بدون له طمأنيه لمونځ کوي (په لمانځه کي حرکت کول او په بيړه د ارکانو ادا کول ) امر يې ورته وکړ چي لمونځ دې له سره ادا کړه ځکه چي تا لمونځ ونه کړ هغه کس درې ځله لمونځ له سره ادا کړ او وروسته يې وويل يا رسول الله ص قسم په هغه ذات چي ته يې په حق را استولی يې تر دې غوره نشم ادا کولای نو ماته لمونځ راوښې رسول الله ص هغه ته وفرمايل :

کله چي د لمانځه د پاره اراده کوې کامل اودس وکړه ، وروسته دې مخ پر قبله کړه او تکبير ووايه ،وروسته د قرآن څخه هغه ووايه چي درته آسانه وي ،وروسته رکوع ته لاړ شه تر هغه چي بدن دې آرام او بې حرکته شي ، بيا له رکوع پورته شه په سم او آرام ډول دريدلو سره ، بيا سجده ادا کړه داسي چي بدن دې آرام او بې خځښته شي بيا دې سر له سجدې پورته کړه تر څو د کښيناستلو په حال کي آرام او بې حرکته شې وروسته همدا عمل په ټول لمانځه کي کوه .

د رسول الله ص د دغه ارشاد مبارک نه د ارکانو په آرامي او اطمنان سره ادا کول مراد دي ځني خلک د لمانځه ارکان قيام ، رکوع ،قومه ،سجده ،جلسه او نور په ډير تيزی سره کوي چي په داسي ډول ډير څه پاتيږي .
زمونو په مذهب کي د ارکانو طمانيه واجب ده که واجب قصداً پريښودل شي لمونځ فاسدوي .

که چيرې په لمانځه کي وسواس ډير شي او زړه په وسواسو کي مصروف شي نو چپ طرف ته به دری ځله توف وکړي او درې ځله به له رټل شوی شيطان څخه پنا وغواړي ( درې ځله اعوذ بالله من الشيطان الرجيم ويل کيږي ) .
که داسې وشي ان شآء الله مشکل به لرې شي رسول الله ص ځينو هغو اصحابو چي دا ډول مشکل درلود په همدې ډول لارښونه کوله .

أن عثمان بن أبي العاص أتى النبي صلى الله عليه وسلم فقال: يا رسول الله. إن الشيطان قد حال بيني وبين صلاتي وقراءتي. يلبسها علي. فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم "ذاك شيطان يقال له خنزب. فإذا أحسسته فتعوذ بالله منه. واتفل على يسارك ثلاثا" فقال: ففعلت ذلك فأذهبه الله عني (المسلم 2203 ) .
مګر په وسواسو د لمانځه ګرځولو ته ضرورت نشته فَلَوْ اشْتَغَلَ قَلْبُهُ بِتَفَكُّرِ مَسْأَلَةٍ مَثَلًا فِي أَثْنَاءِ الْأَرْكَانِ فَلَا تُسْتَحَبُّ الْإِعَادَةُ : وَقَالَ الْبَقَّالِيُّ : لَمْ يَنْقُصْ أَجْرُهُ إلَّا إذَا قَصَّرَ ". (رد المحتار: 1/307، 2/94 ط دارالكتب العلمية بيروت) .

مګر که داسې وسواس په لمانځه کي پيدا شي مثلاً چي سړی ته وسوسه پيدا شي چي قرآت مې ونه لوستلو يا د دوو سجدو پر ځای مې يوه سجده وکړه يا سجده سهوه لازمه شي خو هغه هيره شي او داسې نور چي په هغه سره لمونځ فاسيږي نو بيا به لمونځ له سره ادا کوي .
دی نه بغير په نورو وسواسو لمونځ ګرځولو ته ضرورت نشته .
الله تعالی دې مونږ د شيطان له شر څخه وساتي

فرهنګ اسلامی

رالیږونکی حمیدالله ریسی

هندوستان

آیا میدانی؟

آیا میدانی؟

 

رساله و جدول را تا اخیر ببین و بخوان

آیا میدانستی؟

 

آیا میدانی اولین کسیکه مرگ را تمنا کردکی بود؟  

يوسف عليه السلام

   

آیا میدانی اولین چیزیکه از اعمال این امت بلند میشود چیست؟

نماز های پنچگانه

   

آیا میدانی اولین نماز را که رسول صلی الله علیه و سلم اداء نمود؟  

نماز ظهر

   

آیا میدانی اولین کسیکه در روز قیامت بر وی زمین شگافته میشود کیست؟

 محمد صلى الله عليه وسلم

     

آیا میدانی اولین کسیکه دروازه جنت را باز میکند کیست ؟

 محمد صلى الله عليه وسلم

     

آیا میدانی اولین کسیکه شفاعت میشود و شفاعت میکند؟

 محمد صلى الله عليه وسلم

     

آیا میدان اولین امت که داخل جنت میشود کیست ؟

امت محمد صلى الله عليه وسلم

   

آیا میدانی اولین کسیکه برایش اجازه دخول به آسمان داده شد؟

جبريل عليه السلام

     

آیا میدانی اولین کسیکه دوازده ساعت را تعین کرد کی بود؟

نوح عليه السلام در کشتی بخاطر اقات نماز

  ************      

آیا میدانی اولین کسیکه اسپ سواری کرد؟

 إسماعيل عليه السلام

     

آیا میدانی اولین کسیکه جمعه را به جمعه مسمی کرد؟

كعب بن لؤي

     

آیا میدانی اولین کسیکه سبحان الله گفت؟

 إسرافيل عليه السلام

       

آیا میدانی آنچه از قران اولین بار نازل شد؟

اقرأ باسم ربك الذي خلق

     

آیا میدان اولین کسیکه با قلم خط نوشت ؟

إدريس عليه السلام

     

آیا میدانی آنچه از قران آخر نازل شد؟

واتقوا يوماً ترجعون فيه إلى الله

     

آیا میدانی آنچه از تورات اول نازل شد؟

بسم الله الرحمن الرحيم

     

آیا میدانی اولین کسیکه در راه خدا جهاد کرد؟

إدريس عليه السلام

     

آیا میدانی بزرگرترین آیت درقران کریم کدام آیت است؟

آية الكرسي

     

کسیکه ( سبحان الله و بحمده ) صد مرتبه بگوید تمام گناه هایش بخشیده میشود و لو به اندازه کف دریا باشد.  

   

کسیکه (بسم الله الرحمن الرحيم ولا حول ولآ قوة إلا بالله العلي العظيم هفت مرتبه

بعد از نماز صبح و شام بگوید

از جمله خوشبخت ها نوشته میشود ولو که از جمله بد بخت ها باشد>

       

کسیکه ( لآ إله إلآ إنت سبحانك إني كنت من الظالمين ) و او در حال سختی باشد الله بر او آسان میکند چنانکه بر یونس علیهم السلام کرد>

       

رسول صلی الله علیه وسلم دو کلمه گفت که او نزد الله بسیاردوستداشتنی است و میزان اعمال را ثقیل میکند>

سبحان الله وبحمده

سبحان الله العظيم

     

 ابن القيم رحمه الله گفته است:

چهار چیز جسم انسان را مریض میسازد

سخن زیاد * خواب زیاد * خوراک زیاد *جماع زیاد  

     

و چهار چیز بدن را منهدم میسازد

اندوه وچرت * وغم * وگرسنگی* وجادو

   

و چهار چیز زیبایی و شادابی و تازگی چهره را از بین میبرد

دروغ * وبی حیایی * و زیاد سوال کردن بدون علم * و فسق وفجور زیاد

     

و چهار چیز چهره را زیبا و شاداب و تازه میسازد

تقوى * و وفاء * وكرم * مروءة

     

و چهار چیز روزی را زیاد میسازد

نماز های شبانه * زیاد توبه کردن * صدقة * ذکر الله تعالی در اول و آخر روز

     

و چهار چیز روزی بستگی را میاورد

خواب صبحگاهی * قلت نماز* وكسالت * وخيانت

     

کسیکه سبحان الله وبحمده صد مرتبه بگوید تمام گناه هایش بخشیده میشود ولو به اندازه کف دریا باشد

     

کسیکه سبحــــان الله وبحمده

بگوید در جنت درختی برایش غرس میشود

     

اگر تو این رساله را به 30 نفر بفرستی پس محاسبه کن وببین که حسنات تو چقدر میشود

 

حسنه	تعداد اشخاص
1	1
2	2
4	3
8	4
16	5
32	6
64	7
128	8
256	9
512	10
1024	11
2048	12
4096	13
8192	14
16384	15
32.768	16
63.536	17
127.072	18
254.144	19
508.288	20
1.016.576	21
2.033.152	22
4.066.304	23
8.132.608	24
16.265.216	25
32.530.432	26
65.060.864	27
130.121.728	28
260.243.456	29
520.486.912	30
1.040.973.824

   

مليار وأربعين مليون وتسعمية وثلاث وسبعين ألف وثمانمية وأربعة وعشرين حسنه